Duurzaam Aanbesteden

Duurzaam Aanbesteden is het stimuleren en borgen van duurzaamheid in het contractvormings- en aanbestedingsproces van een bouwwerk. Projecten worden ontwikkeld en aanbiedingen worden beoordeeld op basis van Planet, People en Profit. Duurzaam aanbesteden betekent meer complexiteit in het proces. Een duurzaamheidsvisie, integraal denken en handelen, samenwerking, communicatie, transparantie, betrokkenheid en streven naar meerwaarde zijn dan ook belangrijke aspecten van een duurzaam aanbestedingsproces.

Beschrijving
Duurzaam aanbesteden of duurzaam inkopen in de bouw is verantwoord ontwerpen, inkopen, realiseren en exploiteren van bouwprojecten. Milieutechnisch en sociaal verantwoord, gericht op het creëren van een duurzame leegomgeving ook voor de toekomst. De bouw is zich ervan bewust dat zij als bedrijfstak een bijzonder grote impact heeft op die duurzame leefomgeving en beschouwd duurzaam en maatschappelijk verantwoord bouwen daarmee als een van de speerpunten voor de ontwikkeling van de bouwsector.

Belangrijke inkoper van de bouw is de overheid. Een overheid die het streven naar een duurzame leefomgeving als een van pijlers onder het beleid heeft. De overheid wil dat iedereen bijdraagt aan een duurzame samenleving en wil daar zelf ook het goede voorbeeld in geven door in 2010 100% duurzaam te willen inkopen. Een grote ambitie die alleen gerealiseerd kan worden als de hele keten er aan meewerkt. En met de hele keten wordt bedoeld, van politiek (landelijk en lokaal) tot aan de eindgebruiker.

Al vanaf het eerste idee moet er dan bewustwording worden gecreëerd, beleid worden gevormd, slim worden budgettair worden gecombineerd en een organisatie worden neergezet die gericht is op duurzaam realiseren en duurzaam exploiteren. Hierbij moet op een gegeven moment ook de markt worden betrokken of worden ingekocht. Een markt die met een moderniseringsslag bezig is. Een markt die duurzaam wil worden ingekocht, maar wel op een correcte manier. Ook zodanig dat men onderscheidend kan zijn en maximaal het innovatieve vermogen kwijt kan in de projecten. Dit innovatieve vermogen en de ruimte die geboden werd in de inkoop, heeft er nu al toe geleid dat Nederland nummer 1 is in het hergebruiken van afvalstoffen in de bouw.

Inkopen is ‘serious business’ en vraagt erom dat het goed en professioneel gebeurt om alle belangen te waarborgen. Duurzaamheid meenemen maakt de zaak complexer dan het traditioneel al is. We willen met het rapport handvaten geven hoe inkopende organisaties goed kunnen voorsorteren, opdat men echt dat krijgt wat men wil en de sector de ruimte krijgt om maximaal zijn inbreng te leveren. Meerwaarde en nieuwe concepten voor een duurzamere leefomgeving voor dezelfde budgetten.

Procesaanpak
Bouwend Nederland heeft kritiek geuit op de criteria aanpak bij het programma Duurzaam Inkopen omdat er te veel gefocussed wordt op de criteria en de uitsluitingen. Hierdoor dreigt het doel, de duurzame projectoplossing, uit het oog te worden verloren. De ambities van het bedrijfsleven lijken veel hoger te zijn dan die van de overheid. Begin maart 2008 is in een brief aan de Minister van VROM aangegeven dat het bouwbedrijfsleven een meer procesgerichte aanpak nastreeft en meer ruimte wil voor hogere duurzaamheidsambities. In de afgelopen tijd zijn er wel stappen gemaakt om een procesgerichte aanpak te stimuleren. Dit moet meer aandacht krijgen en verder voortgezet worden.

Verantwoord duurzaam aanbesteden of inkopen betekent dat er integraal moet worden gedacht en gehandeld. Duurzaamheidsaspecten moeten al vanaf het begin samen met de technische behoeften en budgettaire overwegingen worden meegenomen in de projectbeschouwing en uitwerking.

Doorontwikkeling Duurzaam Inkopen GWW
De criteria van het programma Duurzaam Inkopen geven een minimum voor duurzaamheid aan.  De opdrachtgevers vanuit de infraprojecten, zoals ProRail, Ministerie van Defensie, Rijkswaterstaat en de Unie van Waterschappen wilden voor de projecten wel een stap verder met duurzaamheid. Direct na het vaststellen van de inkoopcriteria zijn deze opdrachtgevers is, samen met Bouwend Nederland NL-ingenieurs gestart met de gewenste doorontwikkeling. Als eerste stap is een verkenning uitgevoerd, waarin de meest belastende processen of producten geïdentificeerd zijn. Bijgaande publicatie (pdf) geeft het resultaat van de verkenning.

Wet- en regelgeving
De laatste Europese aanbestedingsrichtlijn geeft nadrukkelijk de ruimte voor het gunnen op meer dan prijs en technische kwaliteit alleen. Ook milieu en sociale aspecten kunnen worden meegenomen. De richtlijn geeft ook de aanbeveling om daarom meer gebruik te maken van de gunning op basis van de Economisch Meest Voordelige Inschrijving (EMVI).

Bouwlokalenbijeenkomst 2011 (Gunnen op Kwaliteit)
 

 
> Duurzaam aanbesteden, van ambitie naar realisatie (september 2006)
Brochure waarin aan de hand van voorbeelden wordt geïllustreerd hoe overheden hun duurzaamheidambities kunnen realiseren. Aanbeveling om integraal te denken en handelen. 

  
> Gunnen op duurzaamheid (februari 2008)
Brochure met resultaten van het onderzoek naar de mogelijkheden om duurzaamheidcriteria mee te wegen in de gunning (EMVI).   

> EU-lessen voor Duurzaam Inkopen (maart 2008)
Een onderzoek naar de regelgeving vanuit de EU en verscheidenheid van aanpak in diverse EU-landen. In de publicatie wordt aangegeven hoe milieu- en sociaal beleid ingepast kan worden in aanbestedingen.

> Aanbestedingsinstituut (STABI) onderzoek aanbestedingen 2009
Statistische gegevens rondom aanbestedingen in de Bouw in Infra

> Agentschap NL: Duurzaam Inkopen met ambitie! (oktober 2010)
In vijf stappen wordt uitgelegd hoe een opdrachtgever de ambities kan vertalen in de aanbesteding.

> Meer waarde voor je geld
Deze publicatie laat zien hoe in veertien bouw- en infrastructurele projecten
EMVI is toegepast.

> Best practices Duurzaam inkopen
Publicatie van de Unie van Waterschappen met best practices van Duurzaam
inkopen.

> Inspiratiedocument Duurzaam aanbieden en inkopen in de bouw
Publicatie met 21 voorbeelden uit de praktijk.

> PIANOo - Praktijkvoorbeelden duurzaamheid
Praktijkvoorbeelden van onder meer Duurzaam inkopen.

Gerelateerd dossier: Duurzaam Inkopen