Nieuwbouw en verduurzaming enorme opgave in Zaanstad

Door Redactie, 01 februari 2018

Nieuwbouw en verduurzaming enorme opgave in Zaanstad

Hoe versnel je de woningbouw in een stad waar geen nieuwe locaties beschikbaar zijn en dus alles binnenstedelijk moet gebeuren? Hoe verduurzaam je de bestaande woningvoorraad als veel particuliere woningeigenaren dat niet kunnen betalen? Deze twee vragen stonden centraal op 23 januari in Zaanstad, tijdens de Dialoogsessie die Bouwend Nederland, afdeling Zaanstreek-Waterland organiseerde in aanloop naar de gemeenteraadsverkiezingen.

In Taets op het Hembrugterrein gingen zo’n 35 lokale politici, bestuurders, ontwikkelaars en andere vertegenwoordigers uit de bouwsector met elkaar in gesprek over de uitdagingen. Wethouder Dennis Straat, met onder meer ruimtelijke ontwikkeling in zijn portefeuille, schetste een beeld van de enorme opgave waar Zaanstad voor staat. De gemeente heeft de ambitie om 15.000 tot 20.000 woningen te bouwen, met een gemiddeld aantal van 1.000 per jaar. In 2017 zijn er ongeveer 600 opgeleverd. De productie moet dus fors omhoog. “We hebben een harde plancapaciteit voor 10.000 woningen, voor de rest moeten we nog flink op zoek naar locaties.” En dat valt niet mee in een ‘ingewikkelde’ gemeente als Zaanstad, waar nieuwe locaties niet beschikbaar zijn, waar de druk op de woningmarkt groot is, ook vanuit Amsterdam, waar voor veel bestaande locaties functiewijzigingen nodig zijn en waar rekening moet worden gehouden met bestemmingsplannen.

Hembrugterrein

Straat noemde het Hembrugterrein als goed voorbeeld. Voor dit gebied met een lange geschiedenis heeft de gemeente in 2012 met het Rijksvastgoedbedrijf afspraken gemaakt over het herstel van monumenten, wind- en waterdicht maken van gebouwen, grondsanering en dergelijke. Inmiddels is een omgevingsplan opgesteld, waarvan naar verwachting op 1 april de overdracht plaatsvindt, zodat de verdere ontwikkeling kan beginnen. Er staan duizend nieuwe woningen gepland. Straat: “Alle vraagstukken die in Zaanstad spelen, komen hier in extreme mate bij elkaar. Dus als het hier lukt, kunnen we het ook elders in de stad.”

Duidelijke plannen

Ron van der Stege van bouwbedrijf Van der Gragt sprak in zijn inleiding over het samen optrekken van bouwbedrijven en gemeente om de woningbouw op niveau te houden. De projectleider pleitte voor duidelijke gemeentelijk plannen, waarin behalve het aantal woningen ook zaken als parkeernormen, bereikbaarheid, milieu en geluid staan omschreven. Misschien moet er bij de gemeente een projectmanager komen, stelde hij voor, die de harde locaties goed kent en bouwers kan begeleiden bij een snelle vergunningaanvraag. Ook bepleitte hij korte procedures.

Meters maken

Om tempo te maken moeten betrokken partijen van begin af aan samenwerken, beaamde Straat. Maar soms moet een bestemmingsplan gewijzigd worden, kunnen bedrijven niet een twee drie verkassen, moet de grond gesaneerd worden. De Omgevingswet biedt ruimte voor meer flexibiliteit. De Crisis- en herstelwet biedt mogelijkheden tot versnelling, maar die loopt bijna af. Gemeente, ontwikkelaars en bouwers moeten nu al in beweging komen om over vijf jaar harde plancapaciteit te hebben. De herontwikkeling van de Achtersluispolder is een goed project om meters te maken. De wethouder vond samenwerking met landelijke ontwikkelaars een goed idee.

Arbeiderswoningen

Is de nieuwbouw al een hele opgave, verduurzaming van de bestaande woningvoorraad is misschien nog wel een grotere, stelde wethouder Wonen Jeroen Olthof na de pauze. Zaanstad heeft veel jaren ’30-arbeiderswoningen, in wijken als de Havenbuurt en Burgemeestersbuurt. Van 10.000 is de fundering aan herstel toe. Alleen dat kost al 35.000 euro per woning en dan is verduurzaming nog niet eens aan de orde. Bovendien gaat funderingsherstel doorgaans per blok, vaak een combinatie van particulier en corporatiebezit. En lang niet alle woningeigenaren staan te springen om funderingsherstel, laat staan verduurzaming.

Potje geld

Een ‘potje geld’ van de overheid zou helpen om woningeigenaren over de streep te trekken, wist Jan IJskes van Funderingstechnieken De Coogh. “Het Rijk heeft geld in het vooruitzicht gesteld, maar het laat langer op zich wachten dan gedacht.” Een voordeel is dat banken weer sneller extra hypotheken verstrekken. Corporatie Parteon uit Wormerveer doet volgens directeur-bestuurder Harry Platte blok voor blok en denkt graag mee met particulieren. “Maar de overheid heeft op voorhand gezegd: geen corporatiecent naar woningeigenaren. Dat beperkt ons enorm. Ruimere regelgeving zou helpen.”

Innovatie

Andere initiatieven. De Zaandamse corporatie ZVH overlegt met een toonaangevend adviesbureau over de beste uitvoering van haar duurzaamheidsambitie. Bouwend Nederland zet met de Bouwagenda en Stichting Bouwcampus in op grootschalige innovatie in de sector, ook op het vlak van verduurzaming. Gemeente Wormerland is juist in gesprek met Bouwcampus om het funderingsvraagstuk in te brengen, zei wethouder Duurzaamheid Jeroen Schalkwijk. Die gemeente maakt prestatieafspraken met corporaties en heeft een innovatieplatform georganiseerd waarin iedereen kon meepraten over duurzaamheid. Resultaat is een burgerinitiatief om zonnepanelen te plaatsen. “Bewustwording en stimulering is belangrijk”, zei hij. Dat was ook de ervaring van IJskes: “Als de fundering is aangepakt en de vloer geïsoleerd, krijgen bewoners meer zin in hun huis. Dat inspireert andere woningeigenaren om het ook te laten doen.”


DUURZAAMHEID

Contactpersoon bij dit bericht

Ruben Heezen

Adviseur Overheid & Markt Regio Randstad Noord