Energietransitie en bouwinnovatie: er gaat niets boven Groningen!

Door Rolf Koops , 24 mei 2018

Energietransitie en bouwinnovatie: er gaat niets boven Groningen!

Eind maart heeft het kabinet een belangrijke stip aan de horizon gezet: in 2030 zijn we van het (fossiele) gas af. Dit zorgde in de bevingenregio aanvankelijk voor on-Groningse euforie: de oorzaak van de bevingen wordt uiteindelijk weggenomen en we hebben weer perspectief om mee aan de slag te gaan! Dat enthousiasme is danig bekoeld, nu blijkt dat rijk en regio het niet eens worden over de gevolgen van het gasbesluit voor de versterkingsopgave. Dat leidde tot gedeeltelijk uitstel van versterkingen en nieuw onderzoek. “Waar heb ik dat eerder gehoord?” denken veel Groningse bewoners, die al jaren in de pauzestand staan als het gaat om hun woontoekomst. De Groningse bodem komt met een pennenstreek niet tot rust en het is moeilijk te verhapstukken dat bepaalde woningen in één en hetzelfde dorp wel en andere voorlopig of mogelijk zelfs helemaal niet worden aangepakt.

 Bij BuildinG spreek ik dagelijks bewoners en bedrijven die met deze situatie te “dealen” hebben. Naast het maatschappelijke ongenoegen valt me daarbij ook iets anders op. Een sentiment dat ik nog niet eerder zag bij pogingen om verduurzaming van de gebouwde omgeving te versnellen. En dat is draagvlak: veel Groningers willen nu ook in hun eigen huis zo snel mogelijk van het gas af.

Maar ja, hoe doe je dat? En wat kost het? Direct heb je als bewoner keuzestress. RC-waarden, nul op de meter, energieneutraal, warmtepompen, zonnepanelen, terugverdientijden, enzovoorts. In no time krijg je ook te maken met de architect, aannemer, installateur, zonnepanelenleverancier en isolatieboer. En dan nog de financiering: naar je bank en/of de gemeente? En hoe zeker is je besparing cq waardevermeerdering in de toekomst?

Zelfs in nieuwe wijken die gasloos starten is er behoefte aan ‘eerste hulp bij energietransitie’. Mensen kunnen pas echt kiezen als ze door de bomen het bos weer zien. Bovendien is er verschil tussen de individuele en de gezamenlijke/maatschappelijke businesscase. De som van individuele keuzes levert niet per se een optimale / haalbare uitkomst. Denk aan onbalans en overschotten waarmee de netbeheerders (nog) geen raad weten.

Deze kluwen ontknopen lukt volgens mij als we de volgende zes stappen zetten:
• faciliteer en maak systeemkeuzes op wijk of dorpsniveau en betrek netwerkbeheerders
• leg ‘potjes’ bij elkaar voor extra aantrekkelijke financieringsmogelijkheden
• accepteer binnen wijken, dorpen en buitengebied verschil in tempo en individuele keuzes
• stuur de sector aan op output en prestatie; maar reken aanbieders af op integraliteit, werkelijk verbruik in de woning en garantie
• niet elke gemeente / corporatie z’n eigen pilot; maar heel Groningen als pilot
• stimuleer prototyping van doorbraaktechniek in proeftuinen

Veel huiswerk dus nog voor overheden en bedrijfsleven. Gezamenlijke regie van provincie en gemeenten is geboden. Het momentum is nu! Zoals de agrarische en industriële revolutie in belangrijke mate het Groningse landschap en de identiteit bepaald hebben, kan nu de energierevolutie voor nieuwe eigenheid en trots zorgen.

Er zal ongetwijfeld nog veel te doen zijn over aantallen te versterken woningen en de mate waarin. Maar één ding staat vast: we gaan van het gas af: zullen we daar dan maar vast mee beginnen?


DUURZAAMHEID

Over de auteur

Rolf Koops

Directeur-bestuurder Stichting BuildinG