Gebiedstransformatie: Kom uit je loopgraaf

Door Redactie Bouwmeesters , 08 november 2018

Gebiedstransformatie: Kom uit je loopgraaf

“Begrip hebben voor elkaars probleem en samen zoeken naar oplossingen.” Alleen zo slagen gemeenten en marktpartijen in het vlottrekken van projecten voor binnenstedelijke gebiedstransformaties, stelt voorzitter Jop Fackeldey van de stuurgroep Stedelijke Transformatie. Fackeldey is blij met de “mooie lijst” van bijna dertig gemeenten die zich voor het intensiveringsprogramma voor woningbouw in steden hebben aangemeld. Verschillende projecten in het land komen niet van de grond doordat partijen teveel kijken naar hun eigen belang. “Kom uit je loopgraaf en maak samen een ambitie”, luidt Fackeldeys oproep aan hun adres. “Het programma Stedelijke Transformatie kan hierbij helpen.”

Versnellen en opschalen

Het programma Stedelijke Transformatie richt zich op de uitvoering van concrete binnenstedelijke transformatieprojecten. Het programma zelf wordt uitgevoerd door kennis- en netwerkorganisatie Platform31. Met als doel deze transformatieprojecten te versnellen en op te schalen, als bijdrage aan de enorme woningbouwopgave waarvoor steden nu staan. Waarbij Fackeldey aantekent dat herbestemming in steden de woningbehoefte daar maar voor een klein deel kan opvangen: “Het grootste deel van de woningvraag moet er op reguliere woningbouwplekken worden gerealiseerd.”


Gezamenlijke plannen

Als voormalig voorzitter van de fysieke pijler van het G40 Stedennetwerk was Fackeldey een van de initiatiefnemers van het transformatieprogramma. “Met bijna dertig projecten verspreid door heel het land loopt het heel goed, want dit betekent dat we veel verschillende dilemma’s en vraagstukken achterhalen en aan de orde kunnen stellen”, oordeelt de stuurgroep-voorzitter, in het dagelijks leven nu gedeputeerde van de provincie Flevoland. “Het is mooi om te zien hoe een jaar na de start van het programma gemeenten en marktpartijen deze complexe opgave centraal plaatsen en met gezamenlijke plannen komen voor het realiseren van toekomstbestendige, energieneutrale en bereikbare woonomgevingen.”


Vlottrekken

Ter verduidelijking voegt hij eraan toe dat de programma-partners – NEPROM, G4, VNG, IPO, Bouwend Nederland, IVBN en G40 – niet de intentie hebben de verantwoordelijkheid voor deze projecten over te nemen: “Hun doel is om waar dat nodig is te helpen projecten vlot te trekken.“ De partners willen dit bereiken door kennisontwikkeling, opruimen van vertragende regelgeving en het ontschotten van overheidsgelden, bijvoorbeeld geld voor infrastructuur koppelen aan de woningproductie. Als voorbeelden van transformaties die met het programma in gang zijn gezet en waar nu woningen komen in de plaats van oude functies zoals kantoren, een bedrijventerrein of spoorremplacement, noemt Fackeldey De Binckhorst in Den Haag, het Gebiedsplan Lelycentre in Lelystad en het project Eemskanaalzone van de stad Groningen.


Revolverend fonds

Maar door “hardnekkige problematiek” komen er regelmatig transformaties ook nog niet van de grond. “Zoals door onrendabele toppen en beleidsregels die voorschrijven hoeveel parkeerplaatsen er moeten komen, terwijl je eigenlijk meer woningen wil bouwen omdat je je kunt afvragen of we straks allemaal nog wel een auto hebben.” Voor ‘toekomstvast parkeerbeleid’ pleit de stuurgroep-voorzitter voor experimenten met dubbelgebruik van parkeerplaatsen en voor parkeerplaatsen waarbij nu al rekening wordt gehouden met te zijner tijd een andere bestemming. Voor het realiseren van binnenstedelijke woningbouw­ontwikkelingen die anders niet of veel trager op gang zouden komen, verwacht hij veel van het revolverend fonds van 38 miljoen euro dat minister Ollongren van BZK voorbereidt voor gebiedstransformaties.

Meerwaarde

Hij legt uit dat de programma-partners actief met de minister meedenken over het praktisch vormgeven van het fonds en verwacht dat dit per 1 januari volgend jaar in werking treedt. “Onze rol daarbij is vooral vanuit de praktijk aangeven dat je dat fonds niet gelijk moet dichttimmeren met allemaal regeltjes, maar dat het echt beschikbaar is om de versnelling te veroorzaken die we met zijn allen beogen in de woningbouw. De meerwaarde van het fonds is dat financiering vanuit het fonds bij projecten of gebiedsontwikkelingen waarbij niet op voorhand duidelijk is of ze rendabel zullen zijn of die licht in de min zullen eindigen, kan zorgen voor het ontstaan van meer vertrouwen en voor commitment om ook in een gebied te gaan investeren en ontwikkelen.”


Kapitaaluitbreiding

Fackeldey geeft ook aan dat BZK met banken en institutionele beleggers al praat over uitbreiding van het fondskapitaal. “Maar mij hoor je nu niet zeggen dat die 38 miljoen niet genoeg is. Onze opgave is nu eerst om te zorgen dat dit bedrag goed wordt besteed. Genereert dat dan echt de versnelling die we met elkaar voor ogen hebben, dan ben ik er van overtuigd dat we goede argumenten hebben om terug te kunnen komen bij de minister voor extra geld. Dus laten we nu maar eerst gewoon aan het werk gaan.”


ENERGIEZUINIGE BESTAANDE BOUW CIRCULAIRE ECONOMIE KLIMAATADAPTATIE BEBOUWD GEBIED DUURZAME BOUWPROCESSEN

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters