Bouwagenda let meer op gezond bouwen

Door Redactie Bouwmeesters , 13 april 2017

Bouwagenda let meer op gezond bouwen

Mensen in een kantoorgebouw met een gezond binnenklimaat zijn tien tot vijftien procent productiever dan die in een ongezond gebouw werken. Elphi Nelissen, decaan faculteit Bouwkunde van de TU Eindhoven, benadrukt graag het belang van een gezond binnenklimaat. Als lid van de Taskforce van de Bouwagenda is ze daarom blij dat er in deze vernieuwingsagenda voor de bouw extra aandacht is voor ‘gezond bouwen’. Al had voor dit punt wat haar betreft de lat in die agenda nog wat hoger gemogen. ‘Gezonde gebouwen’ was ook het onderwerp van de uitzending van BNR Bouwmeesters van woensdag 12 april. 

Divers

Bepalend voor hoe gezond een gebouw is, noemt Nelissen de luchtkwaliteit en het geluidsniveau binnen, de verlichting, en de gebruikte materialen. Het binnenklimaat van de bestaande gebouwenvoorraad in Nederland is volgens haar ”heel divers”. “Er zijn hele gezonde gebouwen en hele ongezonde. Maar er komt wel steeds meer aandacht voor het binnenklimaat. Ook doordat de eisen in het Bouwbesluit zijn aangescherpt,” aldus Nelissen, die ook directeur is van Ingenieursbureau Nelissen.

Verdiepingshoogte

Wie in een veertig jaar oud kantoor werkt, loopt volgens Nelissen meer risico op dat de luchtkwaliteit niet goed is dan wie kantoor houdt in een nieuw gebouw. Bij een oud gebouw waarin later een klimaatinstallatie is aangebracht, ligt dat anders: “Dan maak je er eigenlijk een modern gebouw van.” Ze wijst er ook op dat oudere kantoorgebouwen beter te moderniseren zijn dan gebouwen uit de jaren zeventig en tachtig: “Behalve karakter hebben oudere gebouwen meer verdiepingshoogte waardoor je er makkelijk een klimaatinstallatie in kunt aanbrengen. Het Groothandelsgebouw in Rotterdam is daar een mooi voorbeeld van. Bij kantoren uit de zeventiger is die verdiepingshoogte veel beperkter. Die zijn zo marginaal gebouwd dat je er eigenlijk niks meer mee kunt. Die zie je nu ook gesloopt worden.”

Uitdampen

Nieuwbouw vormt volgens Nelissen geen garantie voor een gezond binnenklimaat. “Dan nog kunnen ontwerp- en of uitvoeringsfouten er toe leiden dat bijvoorbeeld de luchtkwaliteit niet goed is.” De behoefte om van zulke fouten te leren is volgens haar nog “heel beperkt”: “Achteraf monitoren, dus na oplevering, gebeurt nog te weinig.” Ze wijst erop dat de luchtkwaliteit ook negatief kan worden be├»nvloed door materialen die bij de afwerking en inrichting van een gebouw worden gebruikt: “Soms is het beter om een gebouw na oplevering te laten uitdampen. Omdat er bij kunststoffen en bij lijmen en lakken nog een tijd dampen vrijkomen die ziek kunnen maken. Dat kan wel een jaar duren. Een nieuw gebouw zolang niet gebruiken, gaat natuurlijk niet. Maar die eerste tijd erin werken is vaak wel ongezond.”

Nachtspoeling

Een goed voorbeeld van een gebouw in Nederland waar het gezond werken is, noemt Nelissen de renovatie van het hoofdgebouw ‘Atlas’ van haar eigen universiteit in Eindhoven. Door alle ingrepen zal de CO2-uitstoot van het gebouw met zo’n 80 procent omlaag gaan, terwijl het aantal ‘bewoners’ van het gebouw meer dan verdubbelt. Klimaatneutraal en onder meer voorzien van ‘nachtspoeling’, een systeem voor koeling en luchtzuivering in de zomer, zal Atlas na de oplevering in 2018 het meest duurzame onderwijsgebouw ter wereld zijn. Met ook de hoogste BREEAM-score ooit voor dit type gebouw: 93,86%.

Levensverwachting

Ook gezond om in te verblijven en ook in Eindhoven is de nieuwbouw van het Christiaan Huygens College, waar Nelissen zelf met haar ingenieursbureau bij betrokken was (bouwfysica en akoestiek). Nelissen hecht extra belang aan gezonde schoolgebouwen: “Als kind je hele schooltijd in een ongezond schoolgebouw doorbrengen, drukt je levensverwachting met een jaar of twee door de hogere kans op onder meer longaandoeningen. Terwijl door een te hoge CO2-concentratie ook het leervermogen afneemt.”

Basisscholen

“Uitstekend” aan de Bouwagenda vindt Nelissen het daarom dat die ook inzet op het toekomstbestendig en duurzaam maken van schoolgebouwen in heel het land. Onder meer omdat volgens de Rijksbouwmeester tachtig procent van de basisscholen een ondermaats binnenklimaat heeft. “Die aanpak is goed verankerd in de Bouwagenda. Nu is het afwachten of het nieuwe kabinet er ook echt mee aan de slag gaat. Maar zelfs dan kan het nog een hele tijd duren voordat we alle slechte situaties uit de wereld hebben.” Nelissen raamt de meerkosten van de bouw van een gezond gebouw op tussen de tien en twintig procent “afhankelijk van hoever je gaat”: “Maar met de winst op het gebied van gezondheid en welbevinden van de gebruikers verdien je dat als gebouweigenaar absoluut terug.”
 


DUURZAME BOUWPROCESSEN

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters