De woningmarkt heeft dringend behoefte aan een ‘airco’

Door Desirée Uitzetter , 18 mei 2017

De woningmarkt heeft dringend behoefte aan een ‘airco’

Op een hete woensdag 17 mei belandde ik in een verhitte paneldiscussie over een verhitte markt: de woningmarkt. Deze keer vond die in Utrecht plaats, maar in Amsterdam, Haarlem, Nijmegen, Groningen of welke (middel)grote stad ook, de zorgen zijn overal hetzelfde. De woningmarkt draait op volle toeren en er is simpelweg niet genoeg aanbod. Marktpartijen, gemeenten, beleggers, corporaties en vooral mensen die willen verhuizen, voelen de druk. En ik ook. 

Daarom zoek ik naar handvatten en inzichten om de discussie te beïnvloeden. Die vind ik deels in boeken. Naast mijn bed liggen nu: ‘In geouwehoer kun je niet wonen’, ‘Metamorfose Leidsche Rijn’ en een proefdruk van ‘Vinexmensen’. De laatste is pas binnenkort te bestellen.


Het boek over de befaamde Amsterdamse wethouder Jan Schaeffer, die een einde maakte aan het ‘geouwehoer’ over wonen en gewoon begon met het bouwen van betaalbare huizen, geeft veel inspiratie. Maar ook de Vinex-operatie bevat veel belangrijke lessen en aanknopingspunten voor verkoeling van de huidige markt:

· Terugkijken op 20 jaar Leidsche Rijn toont aan – met prachtige beelden overigens – dat in een intensieve samenwerking tussen markt en overheid, waar het echt niet gedurende de hele rit pais en vree was, op basis van een sterk en goed doordracht masterplan een aantrekkelijke nieuwe stad of nieuw stadsdeel is ontstaan. Indrukwekkend dat ondanks de omvang en de complexiteit toch een woongebied is neergezet waar ‘Vinexmensen’ met veel tevredenheid wonen.

· De Vinex-operatie betrof zo´n 700.000 woningen in heel Nederland, waarvan ongeveer 1/3 binnenstedelijk is ingevuld. De opgave anno nu is in kwantitatieve zin (1 miljoen woningen tot 2030) zeker vergelijkbaar. Kwalitatief is de vraag wel voor een deel anders. Ook denk ik dat een substantieel groter deel dan de 1/3 van destijds binnen de bestaande contouren van de stad gaat landen. Daarbij zijn energietransitie, duurzaamheid, circulariteit, bereikbaarheid en mobiliteit meer en meer van belang geworden. Dit speelde ook al tijdens Vinex, maar in de toekomst is dit nog veel harder nodig.

· De aanpak van Vinex bestond uit langjarig commitment, vooruitkijken, sturen op kwaliteit, op een goede hoofdstructuur, samenhang in het gebied en het optuigen van een geoliede machine, met veel interactie tussen bestuurders, overheidslagen, marktpartijen, corporatie en belanghebbenden. Dat is de kern van het succes. Buitenlandse experts spreken hun verbazing en bewondering uit over onze

´outstanding´ prestaties in Vinex.

Ik pleit niet voor het volbouwen van weilanden, waar Vinex vaak ten onrechte mee wordt verward, maar voor eerherstel van onze Nederlandse traditie van zorgvuldige planning. We gaan het niet redden met, plot voor plot, doorplo(e)t(t)eren. We moeten naar een gestructureerde aanpak op landelijke schaal. Niet één waarbij het Rijk alles overneemt, maar wel als aanjager optreedt van ontwikkeling op regionaal niveau.

Daarom alvast een dringend verzoek aan de kabinetsformateurs: mogen we een Jan Schaeffer-achtig type bestellen voor ons vakdomein? Iemand met verstand van zaken, met betrokkenheid en daadkracht, die op Rijksniveau gaat zorgen dat er een geoliede machine voor de woningmarkt komt. Een airco die ons, zeker op hete dagen, de nodige verkoeling biedt.


WONINGMARKT

Over de auteur

Desirée Uitzetter

Sociaal geograaf