‘Slib-3D printer’ legt Marker Wadden aan

Door Redactie Bouwmeesters , 30 november 2017

‘Slib-3D printer’ legt Marker Wadden aan

Landschap maken met een sproeiponton als een soort 3D-printer. Project-directeur Roel Posthoorn van Natuurmonumenten legt het bondig uit, maar daar komt volgens hem het staaltje van building with nature op neer dat Boskalis toepast bij de aanleg van de Marker Wadden. De natte waterbouwer uit Papendrecht kreeg van Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat van meet af aan technisch alle ruimte voor het realiseren van de vogel-archipel vier kilometer van de Houtribdijk tussen Enkhuizen en Lelystad. Ook de financiering van het project was bijzonder. Onderwerp van de uitzending van BNR Bouwmeesters van 29 november waren ook de Marker Wadden. 

Grensverleggend ontwerp

Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat kozen er als opdrachtgevers bewust voor zelf geen referentieontwerp te maken voor het toetsen van de ontwerpen van inschrijvers op de (Europese) aanbesteding voor de eerste fase van de Marker Wadden. Posthoorn: “We hebben enkel aangegeven wat we wilden bereiken, om partijen die meededen aan de aanbesteding alle ruimte te geven om met vernieuwende oplossingen te komen.” Voor de uitvoering van het project meldden zich zeven gegadigden, waaronder twee buitenlandse, de Belgische Jan De Nul Group en het Deense Rohde Nielsen. In de tweede selectieronde, met drie kandidaten, kwam Boskalis als winnaar uit de bus met een “grensverleggend ontwerp”.

GPS-gestuurd opspuiten

Naast de andere inschrijvers onderscheidde Boskalis zich vooral met een slimme techniek voor het aanleggen van de archipel. Posthoorn spreekt van ‘consolidatie in slagen’: “Een snijkopzuiger snijdt kleilagen uit het Markermeer los. Die klei gaat dan vermengd met water als slib door een persleiding naar een speciaal ontwikkelde sproeiponton, die er het vervolgens GPS-gestuurd een eiland mee opspuit.” Hij vergelijkt het proces met een 3D-printer, maar dan op landschapsschaal: “De sproeiponton wisselt ook telkens van plek en maakt zo stukje bij beetje het ontwerp, waarna er snel een stevig eiland van wordt gemaakt .” Dit laatst met een raamwerk of compartiment opgebouwd van zand en stenen.

Kwaliteitsomslag

Posthoorn prijst Boskalis ook voor het geïntegreerde landschapsontwerp en het realiseren van een ‘gesloten grondbalans’. Doel van de opdrachtgevers was niet een paar vogeleilandjes, maar kijken of er op de schaal van het hele Markermeer een kwaliteitsomslag konden worden gemaakt. “Waarmee Boskalis zich echt onderscheidt, is dat het binnen budget een groot aantal eilanden weet te realiseren, die bovendien met veel zandstranden op een natuurlijke manier kunnen blijven bestaan. Dus echt bouwen met de natuur als uitgangspunt, building with nature.” Een gesloten grondbalans houdt daarbij in dat door het weggraven van klei er gelijk ook een onderwaterlandschap ontstaat, met geulen en slenken als schuil- en opgroeiplekken voor vissen.

Verrassende financiële interventie

Innovatief is ook de financiering van het project. Door dit voor te leggen aan de Nationale Postcode Loterij, kwam het Droomfonds voor bijzondere projecten van die loterij over de brug met een donatie van 15 miljoen euro. Posthoorn: “Dankzij die verrassende interventie kregen we binnen een jaar met ook geld van het Rijk en de provincie Flevoland de 50 miljoen euro bijeen waarmee we alvast konden beginnen met de aanbesteding en uitvoering.” Totaal kost fase 1 75 miljoen euro. De resterende 25 euro kwam er dankzij extra bijdragen van Natuurmonumenten zelf, het Rijk, de provincies Flevoland en Noord-Holland en opnieuw een kapitaalinjectie door de Postcode Loterij.

Fase twee en drie

In ruwe vorm ligt fase 1 er met vijf eilanden nu. Volledig af is die eerste fase (totale oppervlakte 800 hectare) in 2020, verwacht Posthoorn. Hij hoopt dat dan aansluitend met de aanleg van fase twee en drie van het project kan worden begonnen, al moeten die apart worden aanbesteed.
 




Over de auteur

Redactie Bouwmeesters