De arbeidsovereenkomst is de overeenkomst waarbij de medewerker zich gedurende zekere tijd verbindt arbeid te verrichten, in dienst van de werkgever, waarvoor de medewerker loon ontvangt.
Er is alleen sprake van een arbeidsovereenkomst wanneer aan de volgende voorwaarden wordt voldaan:
De medewerker heeft zich verbonden werk voor de werkgever te verrichten (artikel 7:610 BW) De medewerker is verplicht de arbeid zelf uit te voeren. Deze arbeider mag zich niet door een derde laten vervangen zonder toestemming van de werkgever (artikel 7:659 BW). Een beding in de arbeidsovereenkomst dat de medewerker deze bevoegdheid geeft, heeft geen waarde als de medewerker in de praktijk hiervan geen gebruik mag of kan maken.
De werkgever beloont de medewerker met loon, dat (beduidend) hoger is dan alleen een onkostenvergoeding (artikel 7:610 BW)
Voor het bestaan van de arbeidsovereenkomst is de hoogte van het loon niet van belang. De hoogte van het loon kan wel in strijd zijn met de voorschriften die daarvoor gelden.
Het werk wordt ‘in dienst’ van de werkgever verricht (artikel 7:610 BW)
‘In dienst’ betekent dat de werkgever gerechtigd is aanwijzingen te geven over het werk zelf of voor de goede orde in de onderneming (artikel 7:660 BW). De medewerker die ‘in dienst’ is valt als ondergeschikte onder het gezag van de werkgever. De aanwezigheid van een gezagsverhouding tussen partijen, kan vaak direct vertaald worden naar het ‘in dienst’ zijn van de medewerker bij een werkgever. Deze verhouding tussen werkgever en werknemer wordt aangenomen als dit overeengekomen is. Dit geldt ook als de werkgever van de mogelijkheid om een aanwijzing te geven geen gebruik maakt (latent gezag). Het is voldoende dat de werkgever zonodig ‘kan’ ingrijpen (gezagsbevoegdheid heeft), bijvoorbeeld door te bepalen hoe het werk uitgevoerd moet worden of aan welke nadere voorschriften de medewerker zich moet houden. Daarnaast wordt de relatie ook aangenomen als het niet overeengekomen is, maar feitelijk wel aanwezig blijkt te zijn, door de wijze waarop partijen te werk gaan.
In een arbeidsovereenkomst is het niet noodzakelijk alle afspraken (zoals orde voorschriften) te noemen. Het is raadzaam dit vast te leggen in een personeelshandboek. Er moet dan wel in de arbeidsovereenkomst naar verwezen worden en andersom.