Standaardvoorwaarden

Bouwend Nederland heeft tot taak om te zorgen dat partijen voor het maken van hun afspraken gebruik kunnen maken van evenwichtige standaardvoorwaarden en modelcontracten.

Een bouwwerk van enige omvang komt tot stand door de inzet van vele partijen. Hun afspraken worden vastgelegd in een netwerk van contracten. Zo heeft het bouwbedrijf een contract met de opdrachtgever, maar schakelt het op zijn beurt onderaannemers en leveranciers in. En ook adviseurs als het bouwbedrijf het ontwerp voor het werk verzorgt.

Bouwend Nederland heeft tot taak om te zorgen dat partijen voor het maken van hun afspraken gebruik kunnen maken van evenwichtige standaardvoorwaarden en modelcontracten. Die modellen en voorwaarden moeten bovendien aansluiten bij (ontwikkelingen in) bouwpraktijk, bouwproces en bouwtechniek. Ook nieuwe vormen van (samen)werken moeten dus juridisch ondersteund worden.

Wanneer in overleg met andere organisaties standaardvoorwaarden en modelcontracten zijn opgesteld – hetgeen hun evenwichtigheid ten goede zal komen - is het zaak dat die voorwaarden en modelcontracten zoveel mogelijk onverkort worden toegepast. Ook daar ligt een taak voor Bouwend Nederland.

Situatie

In de bouw wordt veelvuldig gebruik gemaakt van modelcontracten en standaardvoorwaarden.

Modelcontracten en standaardvoorwaarden kunnen in twee- of meerzijdig overleg worden opgesteld tussen vertegenwoordigers van de bij de overeenkomsten betrokken organisaties. Maar ook komen voorwaarden en modelcontracten voor die zonder overleg met de wederpartij zijn opgesteld, soms zelf door een individueel bedrijf.

Bouwend Nederland beschikt over een aantal zelf ten behoeve van de leden opgestelde contractmodellen en standaardvoorwaarden, zoals de Model Bouwteamovereenkomst en het Model Bouwcontract voor ontwerp en realisatie. Daarnaast neemt Bouwend Nederland deel aan overleg om te komen tot twee- of meerzijdig opgestelde voorwaarden. Voorbeeld daarvan zijn de UAV 2012 en de COVO 2010.

Voor bouw volgens het traditionele model en voor geïntegreerde bouwopdrachten, zijn in overleg tussen opdrachtgevers en opdrachtnemers algemene voorwaarden opgesteld die de rechten, plichten, verantwoordelijkheden en aansprakelijkheden van partijen op een evenwichtige manier regelen. Het zijn de UAV 1989/2012 en de UAV GC 2005.
Die algemene voorwaarden bieden voor alle partijen voordelen als er niet, of slechts op details van wordt afgeweken. Alleen dan bieden deze voorwaarden een afgewogen, juridisch kader.

Het komt echter maar al te vaak voor dat in overeenkomsten door de opdrachtgever toch van deze in meerzijdig overleg opgestelde algemene voorwaarden wordt afgeweken. Die afwijkingen zijn eigenlijk altijd ten nadele van de opdrachtnemer. In te veel gevallen tasten die afwijkingen de in de voorwaarden opgenomen balans sterk aan.

Het probleem met die afwijkingen is dat tevoren niet altijd goed te zeggen is of zij daadwerkelijk pijn zullen doen en dat niet duidelijk is hoe zij in een procedure zullen worden uitgelegd.
Opdrachtgevers behoren te weten dat ernstige afwijkingen van algemene voorwaarden in de regel zullen leiden tot hogere inschrijvingen. Maar wellicht speculeren zij erop dat bouwbedrijven – onder invloed van de marktomstandigheden – ervan zullen afzien om de nadelige gevolgen van die afwijkingen volledig in hun aanbieding te verdisconteren. Naar huidig recht is alleen in hele bijzondere situaties iets aan dergelijke onredelijke bepalingen te doen. Met de Aanbestedingswet komt daar evenwel verandering in.

Daarnaast is het zaak om te zorgen dat (ontwikkelingen in) bouwpraktijk, bouwproces en bouwtechniek juridisch ondersteund worden. Bestaande modellen en voorwaarden moeten dus periodiek worden gecheckt op actualiteit. En verder is het soms nodig contractuele regelingen te treffen voor een geheel nieuwe situatie.

Consequenties

De Aanbestedingswet 2012 bepaalt dat ook contractvoorwaarden proportioneel moeten zijn. In de Gids Proportionaliteit is daartoe een hoofdstuk opgenomen aan de hand waarvan de proportionaliteit van contractvoorwaarden beoordeeld kan worden. Belangrijk is dat daarin ook staat dat, indien voor een bepaald type contract in twee- of meerzijdig overleg vastgestelde standaardvoorwaarden bestaan, de aanbestedende dienst in beginsel gehouden is om die onverkort toe te passen. Dat is een belangrijk middel om onredelijke afwijkingen van standaardvoorwaarden te lijf te gaan.

Standpunt

Bouwend Nederland ziet met lede ogen aan dat nogal aanbesteders en opdrachtgevers van hun positie in de markt (met name bij aanbestedingen) gebruik maken door in het contract bepalingen opnemen die onredelijk zijn. Onredelijk omdat zij het bouwbedrijf bijvoorbeeld belasten met een risico dat door het bouwbedrijf niet beïnvloed of beheerst kan worden. Of onredelijk omdat de bepaling een wezenlijke afwijking vormt ten opzichte van in overleg opgestelde standaardvoorwaarden.

Bouwend Nederland zal zich daartegen te weer blijven stellen, daarbij in het verkeer met aanbestedende diensten binnenkort gesterkt door de Aanbestedingswet en de daarbij behorende Gids Proportionaliteit.



Contactpersoon

Dick van Werven

Beleidsadviseur

Interessante publicaties

    Agenda Aanbesteden en contracteren

    22 maart 2016

    Het verwerven van opdrachten behoort tot de core-business van bouwbedrijven. Wat betreft het beleidsveld Aanbesteden en Contracteren wil Bouwend Nederland bevorderen dat haar lidbedrijven tegen acceptabele transactiekosten en voor een redelijke prijs - dus met ruimte voor een redelijk rendement - werken kunnen verwerven en die werken tegen redelijke voorwaarden en met inachtneming van normale, calculeerbare, risico’s kunnen uitvoeren. Bij dat alles is van belang dat bedrijven al hun vakmanschap en creativiteit kunnen aanwenden, dat er ruimte is voor technische innovaties en dat met opdrachtgever en ketenpartners in goede sfeer kan worden samengewerkt, waardoor de bouw een aantrekkelijke sector is om in te werken.

    Download