Wanneer is de WKA van toepassing?
De WKA is van toepassing in situaties van aanneming van werk. Aanneming van werk is voor de ketenaansprakelijkheidregeling ruimer dan wat in het Burgerlijk Wetboek onder aannemerij wordt verstaan. De WKA heeft het oog op de situatie dat een aannemer voor een opdrachtgever een werk van stoffelijke aard uitvoert tegen een te betalen prijs. De aannemer is daarbij niet in dienstbetrekking werkzaam. Wanneer de aannemer de uitvoering van dat werk geheel of gedeeltelijk uitbesteedt aan een ander, is die ander onderaannemer. Aanneming en onderaanneming van werk komen niet alleen voor in de bouwnijverheid, maar ook in andere bedrijfstakken.
Werk van stoffelijke aard
Het is soms moeilijk vast te stellen of een bepaald werk van stoffelijke aard is. Meestal zal de uitvoering van zo’n werk een tastbaar product opleveren. Tot werken van stoffelijke aard moeten onder meer worden gerekend: bouwwerken, wegenaanleg, landbewerking, herstelwerkzaamheden, het vervaardigen van kleding. Maar ook het verrichten van diensten zoals het verpakken van goederen en schoonmaken behoren daartoe. Niet-stoffelijk zijn de producten van in hoofdzaak persoonsgebonden arbeid van geestelijke of intellectuele aard, zoals de producten van auteurs en musici. Ook de (zuivere) vervoersovereenkomsten vallen buiten de werking van de wet.
Te betalen prijs
De WKA spreekt van ‘een te betalen prijs’. Daarmee vallen ook de zogenaamde regieovereenkomsten onder de werking van de wet. De regieovereenkomst is een aannemingsovereenkomst, waarin is afgesproken dat wordt afgerekend op basis van gewerkte uren en verwerkte materialen.
Iedere aannemer in die ‘werk van stoffelijke aard’ aan een onderaannemer uitbesteedt, is aansprakelijk voor de loonbelasting, de premie volksverzekeringen, de premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage op grond van de ZVW, die zijn onderaannemer in verband met dat werk is verschuldigd aan de Belastingdienst. De loonbelasting, premie volksverzekeringen, premies werknemersverzekeringen en de inkomensafhankelijke bijdrage op grond van de ZVW worden samengevat onder het begrip ‘loonheffingen’.
Twee uitzonderingen:
1) De onderaannemer voert het werk dat hij heeft aangenomen, geheel of grotendeels uit in zijn eigen bedrijf. ‘Grotendeels’ wil zeggen: voor meer dan 50% van het benodigde aantal arbeidsuren.
Voorbeeld
De onderaannemer heeft een bedrijf voor betonelementen. Het werk dat aan hem is uitbesteed bestaat uit het fabriceren van betonnen trappen. Dit werk vindt voor meer dan 50% van het benodigde arbeidsuren in zijn eigen bedrijf plaatsvindt. De aannemer is nu niet aansprakelijk voor de betaling van de loonheffingen met betrekking tot het uit te voeren werk.
2) Twee partijen sluiten een overeenkomst van koop en verkoop van een bestaande zaak. Zij spreken af dat de verkopende partij als onderaannemer een werk zal uitvoeren dat samenhangt met die verkoop. Het werk aan die zaak is echter van ondergeschikte betekenis.
Voorbeeld
Een aannemer koopt bij een fabrikant deuren die uit voorraad leverbaar zijn. Hij spreekt tegelijk af dat de fabrikant de deuren zal afhangen. Wat betreft dit afhangen van de deuren, is de fabrikant onderaannemer. In verhouding tot het produceren van de deuren is het afhangen een werk van ondergeschikte betekenis. De aannemer is niet aansprakelijk voor de betaling van loonheffingen met betrekking tot het afhangen van de deuren.
Let op!
Als de fabrikant het afhangen uitbesteedt, wordt hij als aannemer aansprakelijk voor de loonheffingen die zijn onderaannemer en eventueel volgende onderaannemers niet betalen.
Wie is voor wie aansprakelijk in de keten?
Bij uitbesteding van werk is de aannemer hoofdelijk aansprakelijk voor de loonheffingen die zijn onderaannemer in verband met dat werk is verschuldigd. De onderaannemer kan op zijn beurt het werk, of een gedeelte daarvan, dat hij heeft aangenomen van de aannemer, uitbesteden aan een andere (onder)aannemer. De aannemer is dan ook hoofdelijk aansprakelijk voor de loonheffingen van die andere onderaannemer en van eventuele volgende onderaannemers. Ook iedere onderaannemer zelf is hoofdelijk aansprakelijk voor de loonheffingen van de onderaannemers aan wie hij werk heeft uitbesteed, en van eventuele volgende onderaannemers. Zo ontstaat een keten van aansprakelijke aannemers die bij een bepaald werk zijn betrokken. Als een van de onderaannemers in de keten de loonheffingen in verband met dit werk niet betaalt, dan kunnen de aannemers boven hem in de keten daarvoor aansprakelijk worden gesteld. De onderaannemer die personeel inleent, is hoofdelijk aansprakelijk voor de loonheffingen en omzetbelasting die de uitlener is verschuldigd. Als de onderaannemer/inlener aansprakelijk wordt gesteld voor de niet-betaalde loonheffingen van de uitlener en hij betaalt niet, dan zijn op grond van de WKA ook de aannemers boven hem in de keten hiervoor aansprakelijk.
Voorbeeld
Opdrachtgever ==> Aannemer A ==> (onder)aannemer B ==> (onder)aannemer/inlener C ==> uitlener D
Stel dat onderaannemer C gebruik maakt van ingeleend personeel van uitlener D. C is dan aansprakelijk voor de loonheffingen die uitlener D is verschuldigd. Als C zijn aansprakelijkheidsschuld niet betaalt, kunnen de aannemers boven C in de keten aansprakelijk worden gesteld.
Hoe kan de aannemer het aansprakelijkheidsrisico beheersen?
Als een aannemer met onderaannemers werkt, loopt hij het risico aansprakelijk te worden gesteld voor niet-betaalde loonheffingen verschuldigd door deze onderaannemers. Om dit risico te beperken, kan hij maatregelen nemen. In dit hoofdstuk worden enkele van deze maatregelen genoemd.
Verklaring van betalingsgedrag
De aannemer kan de onderaannemer vragen om een verklaring van betalingsgedrag. De Belastingdienst geeft zo’n verklaring aan de onderaannemer als hij daarom vraagt. De aannemer kan niet zelf bij de Belastingdienst een verklaring van betalingsgedrag van zijn onderaannemer vragen. De verklaring van betalingsgedrag is geen vrijwaringverklaring. De aannemer kan ondanks de verklaring toch aansprakelijk worden gesteld voor de niet betaalde loonheffingen verschuldigd door zijn onderaannemer.
Let op!
Het is verstandig erop te letten dat de onderaannemer een recent en origineel exemplaar van de verklaring van betalingsgedrag overlegt.
Het gebruik van de geblokkeerde rekening
De aannemer kan zijn risico van aansprakelijkstelling voor de loonheffingen verschuldigd door zijn onderaannemer het meest effectief beperken door het gebruik van een geblokkeerde rekening (g-rekening). De onderaannemer kan de op zijn g-rekening gestorte bedragen alleen gebruiken voor het betalen van de loonheffingen. Als de onderaannemer op zijn beurt een deel van het werk uitbesteedt, mag hij de g-rekening echter ook gebruiken voor betalingen bestemd voor het voldoen van loonheffingen, op de g-rekening van zijn onderaannemer.
Als de aannemer een bedrag voor de loonheffingen heeft gestort op de g-rekening van zijn onderaannemer, kan hij aan die storting onder bepaalde administratieve voorwaarden een wettelijke vrijwaring van zijn aansprakelijkheid ontlenen.
-
-
Een uittreksel uit het register van de Kamer van Koophandel van de onderaannemer/uitlener;
-
De N.A.W.-gegevens van de werknemers van de onderaannemer;
-
De sofi-nummers van de werknemers van de onderaannemer;
-
Kopieën van de manurenlijsten;
-
Kopieën van de paspoorten of andere geldige ID-bewijzen van de werknemers van de onderaannemer;
Het storten van bedragen op de g-rekening van de onderaannemer
De aannemer mag zelf bepalen welk percentage van het loon uit de aanneemsom op de g-rekening wordt gestort. Toch is het verstandig als de te storten bedragen ongeveer overeenkomen met de werkelijk te betalen loonheffingen. Om dit goed te kunnen doen is het allereerst zaak zicht te krijgen op het loonkostenbestanddeel van een onderaanneemsom. Louter over dit loonkostenbestanddeel bestaat immers aansprakelijkheidsrisico. Analyse van een aantal contracten heeft in een aantal indicatieve percentages geresulteerd, die hieronder volgen. Onvermeld blijft bijvoorbeeld heiwerk, omdat de percentages zo uiteenliepen van een aantal contracten, dat gesteld kan worden, dat hier geen "dwarsdoorsnede" te geven is. De vakbekwaamheid van de hoofdaannemer zal hem in staat moeten stellen te oordelen of de door de onderaannemer opgegeven percentages juist zijn.
Indicatie loonkostenbestanddeel in % van de onderaanneemsom
a. Metselbedrijven 90%
b. Vlechtbedrijven 45%
c. Voegbedrijven 90%
d. Schilders 68%
e. Loodgieter - elektra - cv 45-55-45%
f. Grondwerken 33%
g. Timmerbedrijven 50%
h. Stukadoors 83%
i. Staalconstructiebedrijven 50%
j. Tegelzetters 55%
k. Vloerenleggers 80%
l. Stratenmakers 45%
m. Slopers 50%
n. Dakdekkers 40%
Met sloopwerk kan zich nog een bijzonderheid voordoen. In bepaalde gevallen ontvangt de aannemer van de sloper een bepaald bedrag in plaats van het omgekeerde. Dit komt omdat een overeenkomst feitelijk uit twee componenten bestaat, te weten enerzijds het in opdracht van de (hoofd)aannemer verrichten van sloopwerk en anderzijds de verkoop van vrijkomende materialen door de (hoofd) aannemer aan de sloper. In deze gevallen is het in het kader van de Wet Ketenaansprakelijkheid aan te bevelen twee overeenkomsten op te stellen.
Als u het loonkostenbestanddeel heeft vastgesteld en de onderaannemer heeft aan de eerder genoemde administratieve voorwaarden voldaan, dan is het risico op aansprakelijkheid op grond van het anoniementarief tot een minimum beperkt. U kunt dan volstaan met een storting van 33% over het loonkostenbestanddeel op de G-rekening.
Als niet, of slechts ten dele aan de genoemde administratieve voorwaarden is voldaan, stijgt het risico op aansprakelijkheidsstelling op grond van het anoniementarief. In deze gevallen en ook bij ontstane twijfels over de afdrachtmoraal van de onderaannemer doet u er verstandig aan om dit percentage te verhogen tot 40%.
Deblokkering van de G-rekening
Het kan voorkomen dat het saldo van de g-rekening hoger is dan de loonheffingen waarvoor de bedragen zijn gestort. In dat geval kan de onderaannemer de Belastingdienst verzoeken de rekening voor het verschil te deblokkeren.