In 2008 is de Wet Ruimtelijke Ordening de Grondexploitatiewet in werking getreden. Deze wet maakt het makkelijker voor gemeenten om directe en indirecte grondexploitatiekosten te verhalen op particuliere ontwikkelaars. Iedere belanghebbende moet dan meebetalen aan noodzakelijke voorzieningen voor de ontwikkeling van bouwlocaties. Gemeenten krijgen ook de mogelijkheid om in nieuwbouw- en herstructureringsprojecten te sturen op gewenste percentages van woningbouwcategorieën.
Vrijwillige samenwerking tussen gemeenten en particuliere ontwikkelaars blijft hierbij het uitgangspunt. Als partijen er niet uitkomen, dan kan een gemeente via de publiekrechtelijke weg optreden. Een overzicht van de soorten kosten en de maximale bedragen die kunnen worden verhaald, wordt opgenomen in een kostensoortenlijst. Gemeenten krijgen ook de mogelijkheid om in nieuwbouw- en herstructureringsprojecten te sturen op gewenste percentages van woningbouwcategorieën, zoals bijvoorbeeld sociale huur of in particulier opdrachtgeverschap te realiseren woningen.
> Klik hier voor een toelichting op de kosten op de website van het Ministerie van VROM.
Planschade
Ruimtelijke plannen en besluiten kunnen schade, zoals een waardedaling van onroerend goed, veroorzaken. Burgemeester en wethouders kunnen aan een belanghebbende die zulke schade lijdt, een naar billijkheid te bepalen schadevergoeding toekennen. De schade hoort dan redelijkerwijs niet voor zijn rekening te komen en de schade mag niet al op een andere manier worden vergoed.
Als projectontwikkelaars plannen ontwikkelen die planschade veroorzaken, wordt het vaak niet redelijk geacht dat de overheid die kosten voor haar rekening moet nemen. In de huidige Wet op de Ruimtelijke Ordening (WRO) is daarom bepaald dat burgemeester en wethouders hierover met de projectontwikkelaar een contract kunnen afsluiten. Hierin wordt vastgelegd dat de projectontwikkelaar de uitgekeerde of geraamde planschade aan de gemeente vergoedt. In de toekomstige Grondexploitatiewet kunnen de geraamde kosten van planschade worden omgeslagen over alle eigenaren in het exploitatiegebied, die gronden gaan bebouwen.
Exploitatiebijdrage via bouwvergunning
Het daadwerkelijke verhaal van de kosten loopt via de bouwvergunning. Een projectontwikkelaar die in een exploitatiegebied een bouwvergunning aanvraagt voor de bouw van een woning of ander gebouw, krijgt bij de bouwvergunning een acceptgiro met daarop de exploitatiebijdrage. Partijen die al een contract met de gemeente hebben afgesloten, hebben al aan de financiële verplichting voldaan.
Sancties
Aan het niet betalen van de exploitatiebijdrage zijn sancties verbonden. Wanneer de vergunninghouder niet tijdig betaalt, kunnen burgemeester en wethouders een besluit tot stillegging van de bouw nemen. Als de vergunninghouder niet binnen drie maanden betaalt, kunnen burgemeester en wethouders de bouwvergunning intrekken.
Meer informatie
> Klik hier voor informatie over de grondexploitatiewet op de website van het Ministerie van BZK.