Monumenten zijn objecten of terreinen die door de overheid zijn beschermd. Dit kunnen rijks-, provinciale of gemeentelijke monumenten zijn. Daarnaast kunnen er beschermde stads- of dorpsgezichten aangewezen worden. Bescherming houdt in dat een eigenaar alleen wijzigingen mag aanbrengen als daarvoor een vergunning is verleend.
Wat wordt verstaan onder rijksmonumenten?
Rijksmonumenten zijn monumenten die op grond van de Monumentenwet 1988 zijn beschermd. Het gaat om objecten of terreinen (archeologie) die ouder zijn dan vijftig jaar en die van algemeen belang zijn vanwege hun schoonheid, hun betekenis voor de wetenschap of hun cultuurhistorische waarden In Nederlands worden circa 48.500 monumenten door het Rijk beschermd. Ook gemeenten kunnen monumenten beschermen. Dit is niet verplicht. Maar als een gemeente een monumenten- of archeologiebeleid wil voeren dan is een monumentenverordening onontbeerlijk.
Wat wordt verstaan onder stads- en dorpsgezichten?
Op grond van de Monumentenwet kunnen stads- en dorpsgezichten beschermd worden. Het gaat om groepen onroerende zaken die van algemeen belang zijn wegens hun schoonheid, hun onderlinge ruimtelijke of structurele samenhang dan wel hun wetenschappelijke of cultuurhistorische waarde of groepen waarin zich een of meer monumenten bevinden. Stads- en dorpsgezichten worden gezamenlijk door de ministers van OCW en BZK aangewezen.
Na de aanwijzing tot beschermd stads- of dorpsgezicht moet de gemeente een bestemmingsplan opstellen voor het beschermde gebied. In het bestemmingsplan is opgenomen wat wel of niet met het gebied mag gebeuren en welke monumentale aspecten wel of niet veranderd mogen worden. Het is verboden om binnen het beschermde stads- of dorpsgezicht bouwwerken geheel of gedeeltelijk te slopen zonder of in afwijking van een schriftelijke vergunning van de gemeente.
Monumentenvergunning voor verbouwing
Bij verbouwingen aan een monument is een monumentenvergunning nodig. Is deze vergunning er niet, dan kan de gemeente geen bouwvergunning afgeven. De gemeente kan u vertellen of sprake is van een monument.
In 2007 is de ‘Regeling rijkssubsidiëring wegwerken restauratieachterstand 2007’ (Rrwr 2007) in werking getreden. De minister van OCenW wil met deze regeling de forse achterstand bij het restaureren van rijksmonumenten verminderen. De doelstelling is om de restauratieachterstand voor 2011 zo veel mogelijk weg te werken en er tevens voor te zorgen dat voor de instandhouding van gerestaureerde monumenten daarna een beroep op het reguliere Besluit rijkssubsidiëring instandhouding monumenten kan worden gedaan. Met de Rrwr 2007 kunnen eigenaren subsidie aanvragen voor het herstel van hun pand. Onder de regeling vallen ook monumenten die een relatief grote restauratieachterstand hebben, zoals boerderijen en molens.
Subsidie
Als gevolg van allerlei drempels en plafonds komen veel monumenten nu niet in aanmerking voor subsidie. Het Prins Bernhard Cultuurfonds (PBC) heeft in elke provincie en in de steden Amsterdam, Den Haag en Rotterdam een afdeling voor de ondersteuning van lokale en regionale projecten en activiteiten op het gebied van cultuur en natuurbehoud.
Eigenaren van provinciale of gemeentelijke monumenten of panden in beschermde stads- en dorpsgezichten kunnen geen beroep doen op subsidieregelingen van het rijk. Uit deze Cultuurfondsen voor Monumenten kunnen leningen tegen een lage rente worden verstrekt die de financiering van restauraties mogelijk maakt.
Aanvragen kunnen worden ingediend bij het Prins Bernhard Cultuurfonds. Een onafhankelijke adviescommissie in de provincie beoordeelt de aanvragen. Meer informatie en een aanvraagformulier vindt u op de website van het Prins Bernhard Cultuurfonds: ww.prinsbernhardcultuurfonds.nl.
Gemeenten kunnen gemeentelijke monumenten subsidiëren. De subsidie kan de vorm hebben van jaarlijks een vast bedrag, een percentage van de gemaakte kosten, een bijdrage ineens of subsidie op termijn.
Meer informatie
> Klik hier voor informatie over monumenten op de website van de VNG.
> Klik hier voor informatie over monumenten op de website van het Ministerie van OCW.
> Klik hier voor informatie over monumenten op de website van het Prins Bernhard Cultuurfonds.