Bedingen zijn bijzondere voorwaarden die u in een arbeidsovereenkomst kunt opnemen. Voorbeelden zijn een concurrentiebeding, een relatiebeding, een geheimhoudingsbeding en een boetebeding. Al deze vormen zijn bedoeld om te voorkomen dat een (ex-)werknemer belangrijke informatie of contacten uit uw bedrijf doorspeelt aan een concurrent. Het beding blijft een bepaalde periode na beëindiging van de arbeidsovereenkomst geldig, bijvoorbeeld een of twee jaar.
Het is belangrijk dat u een beding volgens de regels opstelt. Anders kan het in een procedure bij de rechter ongeldig worden verklaard, en is de (ex-)werknemer vrij om de informatie door te geven aan derden. In dit bedrijfsdossier vindt u de belangrijkste informatie over bedingen. Hieraan is een aantal subdossiers gekoppeld, die u kunt openen door op de titel te klikken.
Bedingen zijn bijzondere voorwaarden die u in een arbeidsovereenkomst kunt opnemen. Voorbeelden zijn een concurrentiebeding, een relatiebeding, een geheimhoudingsbeding en een boetebeding.
In de model arbeidsovereenkomsten die Bouwend Nederland aanbiedt, staan een concurrentie- en een geheimhoudingsbeding. De tekst bij deze artikelen is facultatief. Het is aan u als werkgever of u deze tekst wel of niet in de arbeidsovereenkomst wilt laten staan.
> Klik hier voor een modelarbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd.
> Klik hier voor een modelarbeidsovereenkomst voor onbepaalde tijd.
Concurrentie-
beding |
Het kan schadelijk zijn voor uw bedrijf als een werknemer overstapt naar een concurrent. Om dit te voorkomen kunt u een concurrentiebeding in de arbeidsovereenkomst opnemen. De werknemer mag bepaalde werkzaamheden niet uitvoeren na beëindiging van de arbeidsovereenkomst. Deze beperking duurt maximaal 24 maanden. U kunt ook afspreken dat de ex-werknemer het werk niet mag doen binnen een bepaald aantal kilometers van uw bedrijf.
Op overtreding van het concurrentiebeding kunt u een boete zetten. Dit neemt u op in een boetebeding.
Een concurrentiebeding is zinvol als de kennis en ervaring van uw werknemer waardevol is voor concurrenten. Denk aan kennis over calculatie of het klantenbestand. Een concurrentiebeding bij een werkvoorbereider of calculator heeft zin, maar bij een timmerman of receptioniste niet. Oneigenlijk gebruik van een concurrentiebeding leidt alleen maar tot kostbare rechtszaken. Let daarom goed op of het concurrentiebeding voldoet aan onderstaande voorwaarden.
Een geldig concurrentiebeding:
- is aangegaan met een meerderjarige werknemer;
- gaat over de periode ná beëindiging van de arbeidsovereenkomst;
- geldt tot maximaal 24 maanden na beëindiging van de arbeidsovereenkomst;
- verbiedt de werknemer bepaalde werkzaamheden uit te voeren, eventueel in een bepaalde plaats. De werknemer mag wel een financieel belang nemen in een concurrerend bedrijf (bijvoorbeeld aandelen);
- beschrijft helder wat het beding inhoudt en hoe hoog een eventuele boete is;
- is ondertekend door de werknemer;
- mag niet onnodig ruim of belastend zijn (dat geldt ook voor het bijbehorende boetebeding).
Een concurrentiebeding kan ongeldig zijn als het de positie van de werknemer op de arbeidsmarkt te onzeker maakt. Een werknemer moet na zijn dienstverband nog wel in staat zijn ander werk te vinden. |
Boete-
beding |
Een boetebeding bepaalt dat de medewerker een bedrag moet betalen als hij bepaalde voorschriften overtreedt. Dit wordt schriftelijk in de arbeidsovereenkomst opgenomen. U moet het bedrag precies vastleggen en u moet de voorschriften die de medewerker niet mag overtreden expliciet in de arbeidsovereenkomst vermelden. De boete of vastgestelde schadevergoeding moet in verhouding staan tot de positie van de werknemer en de ernst van de overtreding. De rechter zal een te hoge boete of schadevergoeding naar beneden bijstellen. Geef ook aan waarvoor u het geld van de boete gebruikt, bijvoorbeeld voor de personeelsvergadering of vooropleiding en scholing van de medewerkers. |
|
Geheimhoudings-
beding |
Een geheimhoudingsbeding verbiedt uw werknemer om vertrouwelijke of concurrentiegevoelige informatie naar buiten te brengen. Dit geldt tijdens en na de arbeidsovereenkomst. Het gaat om informatie die de werknemer in zijn functie heeft ontvangen. Bijvoorbeeld informatie over het bedrijf, over klanten of over personeelsleden.
Een geheimhoudingsbeding is zinvol bij werknemers die toegang hebben tot bedrijfsgevoelige informatie, zoals controllers of werkvoorbereiders. Aan een geheimhoudingsbeding kunt u een boetebeding koppelen: bij overtreding van het geheimhoudingsbeding moet de werknemer een boete betalen.
Handhaving van een geheimhoudingsbeding is moeilijk. Meestal is schending lastig aan te tonen, net als de omvang van de bijbehorende schade. |
Relatie-
beding |
Een relatiebeding verbiedt een werknemer om uw klanten te benaderen binnen een bepaalde periode na het einde van het dienstverband. Het is eigenlijk een beperkt concurrentiebeding. De periode kan een jaar zijn, maar ook oplopen tot twee jaar. Hiermee voorkomt u dat u klanten kwijtraakt als uw werknemer vertrekt naar een andere (concurrerende) werkgever. Een relatiebeding wordt minder snel door de kantonrechter buiten werking gesteld dan een concurrentiebeding, omdat het minder verstrekkend is. Bedingen die de werknemer te veel aan banden leggen, worden door de (kanton)rechter nogal eens in strijd gevonden met de vrijheid van arbeidskeuze en daarom nietig verklaard.
Op dit moment is niet duidelijk of bij een ingrijpende functiewijziging een nieuw relatiebeding nodig is. Tot januari 2007 was dat wel zo. In april 2007 oordeelde de Hoge Raad echter dat het ‘oude’ relatiebeding na een ingrijpende functiewijziging niet zonder meer de prullenbak in gaat. U hoeft dus niet altijd opnieuw schriftelijk een relatiebeding vast te leggen na een ingrijpende functiewijziging. De Hoge Raad heeft de zaak overigens terugverwezen naar de rechtbank. De rechtbank heeft hierover nog geen uitspraak gedaan. Vast staat wel dat ‘oude’ relatiebedingen niet per definitie vervallen.
In het Burgerlijk Wetboek is geen speciale wettelijke regeling opgenomen over het relatiebeding. Een dergelijk beding is dan ook vormvrij, met andere woorden, u mag zelf de tekst van een relatiebeding vaststellen. Ook mag u er een boetebeding in opnemen.
Wilt u een relatiebeding opnemen in de arbeidsovereenkomst? U kunt u daarvoor de volgende tekst gebruiken:
‘Het is de werknemer verboden om binnen een tijdvak van twee jaar na beëindiging van de dienstbetrekking zakelijke transacties te sluiten met natuurlijke en/of rechtspersonen, die binnen een tijdvak van twee jaren, voorafgaande aan de beëindiging van de dienstbetrekking tot de relatiekring van de werkgever behoorden. Bij overtreding van het relatiebeding verbeurt de werknemer ten behoeve van de werkgever een onmiddellijk opeisbare boete van €....... (bedrag) voor elke overtreding, onverminderd het recht van de werkgever om volledige schadevergoeding te vorderen.’ |
Consequenties
Ook zonder geheimhoudingsbeding in de arbeidsovereenkomst mag de werknemer niet zomaar van alles over uw bedrijf bekendmaken. Als hij vertrouwelijke of concurrentiegevoelige informatie verspreidt en u daardoor schade lijdt, moet de (ex-)werknemer die schade vergoeden. U moet dan aantonen dat u schade heeft geleden door de verspreiding van de informatie en hoe groot die schade is. Het is belangrijk dat u aantoont dat de schade door zijn schuld is veroorzaakt (willens en wetens). Er moet dus een verband zijn tussen het handelen van de (ex-) werknemer en uw schade. Hetzelfde geldt als de (ex-)werknemer u op een onbehoorlijke wijze beconcurreert.
Wet- en regelgeving
De jurisprudentie kent veel uitspraken over bedingen in de arbeidsovereenkomst, bijvoorbeeld over geheimhouding, concurrentie en relatie. Daaruit blijkt:
- dat de bedoeling van het beding ondubbelzinnig moet blijken uit de tekst van het beding. U moet de bedoeling dus zorgvuldig formuleren;
- dat het beding en een eventuele boete in verhouding moeten staan tot de aard van de functie.
- dat een eens vastgesteld beding ongeldig kan worden bij veranderde omstandigheden, zoals een nieuwe functie-inhoud.