Het woningmarktbeleid van de overheid is erop gericht om de betaalbaarheid, kwaliteit en beschikbaarheid van woningen te bevorderen. Het beleid kent hiertoe een aantal instrumenten waarmee de overheid de koop- en huurwoningmarkt ingrijpend bijstuurt.
Koopwoningmarkt
In de koopwoningmarkt worden eigenaren van koopwoningen fiscaal ondersteund door de aftrek van betaalde hypotheekrente. Daarnaast genieten woningbezitters een fiscaal voordeel vanwege de vrijstelling van de kapitaalverzekering en gederfde vermogensrendementsheffing voor het deel van de eigen woning dat met eigen vermogen is gefinancierd. Daar staat tegenover dat de eigen woning wordt belast via het eigenwoningforfait (EWF), overdrachtsbelasting, de onroerendezaakbelasting (OZB) en andere lokale heffingen.
Het CPB[1] heeft becijferd dat de totale subsidie van de overheid van de eigen woning uitkomt op ongeveer 14¼ miljard euro (2006). De opbrengsten van de OZB en andere lokale heffingen bedragen ongeveer 2¼ miljard euro. Daarnaast heeft het Ministerie van Financiën[2] becijferd dat de BTW-inkomsten van nieuwbouw en onderhoud/reparatie van eigen woningen ongeveer 2 miljard euro bedraagt.
Budgettair belang belastingen eigen woning (mld euro)
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Totaal
Idem in % BBP |
|
|
-1,4
-0,3% |
-2,8
-0,6% |
-3,0
-0,6% |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Hypotheekrenteaftrek
Vrijstelling kapitaalverzekering
Gederfde vermogensrendementsheffing
Eigenwoningforfait
Overdrachtsbelasting
OZB
BTW op nieuwbouw
BTW op onderhoud en reparatie
Rioolrechten
Waterschapsheffing |
|
|
-9,3
-0,3
1,8
2,4
1,1
1,8
0,3
0,5
0,2
|
-10,7
-0,4
1,9
2,4
1,2
1,7
0,3
0,6
0,2
|
-11,3
-0,4
2,0
2,5
1,3
1,7
0,3
0,6
0,2
|
-11,75
-7,5
2,0
3,0
2,25
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Bron: MinFin / CPB (cijfers 2006)
Huurwoningmarkt
In de huurwoningmarkt is de huur van de meeste huurwoningen door huurregulering gebonden aan een maximum en verstrekt de overheid huurtoeslag aan huishoudens met een laag inkomen voor wie de huur te hoog is in relatie tot hun inkomen. Een derde factor is dat woningcorporaties, uit hoofde van hun wettelijke doelstelling ten aanzien van de betaalbaarheid en kwaliteit van wonen voor huishoudens met een laag inkomen, huren vragen die nog onder het gereguleerde maximum liggen.
Het CPB[3] heeft becijferd dat door het huurwoningmarkt beleid van de overheid de woninghuren gemiddeld 50% lager liggen dan marktconforme huren. Met deze overheidsondersteuning van de huurwoningmarkt is een bedrag gemoeid van 14½ miljard euro (2006). Hiervan
Woonlastenverlaging door woninghuurbeleid (2006)
|
|
|
|
|
|
|
|
Totaal bedrag (mld euro)
Gemiddeld / huishouden
(dzd euro)
Gemiddeld / huishouden
(% markthuur)
w.v. door huurregulering
verhuurders
huurtoeslag |
|
|
14,5
4,75
49
27
15
7
|
11
4,5
50
26
16
8
|
3,5
5,75
44
28
12
4
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
CPB (cijfers 2006)
Hypotheekrenteaftrek geen negatieve effecten op functioneren koopwoningmarkt
Het EIB concludeert in het rapport 'Uitdagingen en beleidsopties bij nieuwbouw van woningen' Regionale ontwikkeling en beleid na 2009’ (2008) dat de hypotheekrenteaftrek geen relatie heeft met 'het op slot zitten van de woningmarkt' en geen negatieve effecten heeft op de doorstroming en dynamiek op de koopwoningmarkt. Op de koopwoningmarkt is er sprake van een goede allocatie van de woonkwaliteiten en doorstroming. Op de prijsgereguleerde huurmarkt is echter nauwelijks sprake van dynamiek.
[1] CPB Document No 128 Woningmarkteffecten van aanpassing fiscale behandeling eigen woning, 2006
[2] Ministerie van Financiën Actualisatie varianten fiscale behandeling eigenwoningbezit, 2006
[3] CPB Document No 165 Economische effecten van regulering en subsidiëring van de huurwoningmarkt, 2008