Gezond gedrag kun je leren

woensdag 31 maart 2021

Fenneken Lamaker

Beleidsadviseur Duurzaam inzetbaarheid

Voornemens om gezonder te leven, kennen we allemaal. Net als de moeite die het kost om vol te houden, ook op het werk. “Maar iedereen kan het”, is de overtuiging van Koos Telkamp, directeur van advies- en trainingsbureau Pim Mulier, onderdeel van Zilveren Kruis.

In navolging van de naamgever, sportpionier Pim Mulier (1865-1954), bevordert de organisatie gezond gedrag van mensen en organisaties. “De algemene visie op gezondheid verandert”, vertelt Telkamp. “Ook bij werkgevers. Niet ziekte staat centraal, maar wat mensen binnen de mogelijkheden wél kunnen doen.”

De 24-uur Training

Vanuit dat gedachtegoed biedt Koninklijke Bouwend Nederland medewerkers van bouwbedrijven aan om bij Pim Mulier de ’24-uur Training’ te volgen. In deze training ontwikkelen deelnemers nieuwe gewoontes, gericht op vijf aandachtsvelden: dynamisch actief werken, een actieve gezonde leefstijl buiten werktijd, voldoende aandacht voor herstel en de kwaliteit en kwantiteit van voeding en slaap. “In 24 uur oefenen we, onder ideale omstandigheden, met gezond gedrag. Zo komen we met de deelnemers tot een nieuw ontwerp van hun dag”, aldus Telkamp. Dit alles gebeurt op olympisch trainingscentrum Papendal. Telkamp: “Het is een omgeving die jonge topsporters stimuleert om snel nieuwe vaardigheden te leren. Volgens Maurits Hendriks, technisch directeur van NOC*NSF/TeamNL, traint iedereen op Papendal hard en hebben ze allemaal talent, maar is aandacht voor herstel niet vanzelfsprekend. Jonge topsporters leren er bijvoorbeeld wat het belang van gezond eten en slaap is. Maar ook dat mensen soms doorschieten in ambitie, door elke avond nog extra te trainen. Het punt is, als je aan één knop draait, beïnvloedt dat ook andere aspecten.”

Aandachtsvelden in kaart

Volgens Telkamp kun je het woord trainen vervangen door werken. “We hebben alle aandachtsvelden vertaald naar medewerkersniveau. Waarbij ook wij geïntegreerd naar leefstijl kijken. Want als je minder dan zeven uur slaapt, heb je de volgende dag eerder behoefte aan snelle suikers en kun je impulsgedrag “We moeten iedere kans aangrijpen om meer te bewegen en minder te zitten” moeilijker onderdrukken.” Bewegen is ook zo’n belangrijk onderwerp, aldus Telkamp. “Nederland is kampioen zitten in Europa, met elf à twaalf uur per dag. Terwijl het gezondheidsadvies maximaal acht uur is. In Nederland is het idee dat twee keer sporten per week het te veel zitten en te weinig bewegen tijdens een werkdag compenseert. Dat blijkt niet zo te zijn. De World Health Organization (WHO) zegt in de nieuwe ‘Every Move Counts’-campagne nu ook dat we iedere kans moeten aangrijpen om meer te bewegen en minder te zitten.”

Gezonde keuze als makkelijke keuze

Waar het bevorderen van een gezonde leefstijl voor individuen al een hele uitdaging is, geldt dat voor werk gevers des te meer. “Bedrijven beginnen vaak heel enthousiast met leefstijlprogramma’s voor iedereen. Maar zo werkt het niet”, vertelt Telkamp. “Richt je liever eerst op de early adopters. Haal alles uit de kast om van die vijftien procent medewerkers spelers te maken in plaats van toeschouwers. Als de early majority voldoende bewijs ziet, gaat deze groep ook mee. Als je volhoudt, volgen de kat-uit-de-boomkijkers. Steek geen energie in de laatste groep; mensen die geen enkele verandering zien zitten.” In de bouw zijn medewerkers plichtsgetrouw en resultaatgedreven, constateert Telkamp. “Handen uit de mouwen en niet zeuren, is de mentaliteit. Dan neem je toch niet na elke twee uur werken een kwartier pauze? Maar we weten inmiddels dat dit de kwaliteit en productiviteit van het werk ten goede komt, evenals de gezondheid van medewerkers. Voor bedrijven is de uitdaging om een omgeving te creëren waarin de gezonde keuze de makkelijke keuze is. Bijvoorbeeld door in de kantine gezonde producten een prominente plek te geven en goedkoper te maken dan ongezond voedsel.”

Vallen, opstaan en weer doorgaan

Voor blijvende gedragsverandering zijn er drie dingen tegelijk nodig, aldus Telkamp. “Het meest slimme is om je omgeving aan te passen. Werk aan een hoog-laagbureau of zet een opzetstuk op je bureau zodat je regelmatig kunt staan. Werk in blokken van veertig tot vijftig minuten en kom dan een paar minuten in beweging. Even naar buiten, even de trap op en af.” Vervolgens heb je zowel vaardigheid als motivatie nodig om je daadwerkelijk gezond te gedragen. “Bij vaardigheid gaat het om het automatiseren van nieuw gedrag, zodat het vanzelfsprekend wordt”, aldus Telkamp. “Wat betreft motivatie: iedereen zegt heel gemotiveerd te zijn. Dat is op zich een goede start, maar wat mensen echt nodig hebben is vasthoudendheid. Veranderen schuurt en kost moeite. Daarom is het van belang om te herhalen, te oefenen, te vallen, op te staan en weer door te gaan. Dan komt het goed. Iedereen kan het. Het is net als leren fietsen. Je begint met zijwieltjes op het trottoir, maakt het steeds iets moeilijker en als het lukt hoef je er niet meer over na te denken. Echt, nieuw gezond gedrag kun je leren.”

Hoge waardering

De 24-uur Training van Pim Mulier wordt gemiddeld met een 9 gewaardeerd door deelnemers. “Ik heb mijn werkgedrag echt aangepast. Ik beweeg meer en vaker en plan mijn rust en pauzes nu”, aldus een van hen in de evaluatie. Een andere deelnemer geeft aan: “Ik heb enorm veel gehad aan de 24-uur Training. Ik heb het roer echt omgegooid, sta niet meer iedere dag in het rood en ben gezonder en gelukkiger geworden.”

Dit interview verscheen eerder in de special Bouw aan een fitte toekomst, een samenwerking tussen Koninklijke Bouwend Nederland, Volandis en Cobouw.