10 tips: zo besteden 25 duurzame overheden aan

woensdag 16 oktober 2019
Afbeelding 10 tips: zo besteden 25 duurzame overheden aan

Bouwend Nederland pleit al jaren voor meer kwaliteit in aanbestedingen, met meer aandacht voor duurzaamheid en niet alleen gunnen op prijs. Op maandag 7 oktober maakte Bouwend Nederland de Top 25 bekend van publieke opdrachtgevers die het goede voorbeeld geven. Als winnaar kwam de provincie Noord-Brabant uit de bus, gevolgd door de gemeenten Amersfoort en Hollands Kroon. Een rondvraag bij deze drie ‘duurzaamheidsambassadeurs’ leverde elf tips op aan publieke opdrachtgevers die zich met duurzaamheid ook meer willen onderscheiden.

1 – Zorg voor commitment

Zorg voor bestuurlijk en operationeel commitment, immers als bijvoorbeeld bestuurders en inkopers van een gemeente het belang van duurzaamheid niet inzien, komt deze vereiste niet terug in de aanbestedingen van de lokale overheid. De tweede belangrijkste actie is dan het oplijnen van de mensen die het moeten gaan doen. Als die weten wat er kan, kunnen zij verantwoorde keuzes maken, en wordt het ook voor hen leuk om met duurzaam aanbesteden aan de slag te gaan.

2  - Leid medewerkers op

Vergroot in de eigen organisatie de kennis op het gebied van duurzaamheid (‘in het begin lijkt het rocket science, maar in de praktijk valt het reuze mee’). Zet in de volle breedte in op training van medewerkers, want die moet de transitie uiteindelijk doen. Organiseer workshops over het nieuwe inkoopbeleid, en regel cursussen (e-learning) voor medewerkers die bij projecten direct te maken krijgen met duurzaamheidsvraagstukken. De gemeente Amersfoort maakt bij de basistraining GWW ook gebruik van het Ambitieweb.

3 - Benader verduurzamingsopgave integraal

Zoek per duurzaamheidsopgave met de verschillende disciplines binnen je organisatie uit waar het echt om gaat. Koppel daar eisen en uitdagingen aan. Streef naar ‘consequent optimaal’ in plaats van naar ‘altijd maximaal’. Door teleurstellingen zoveel mogelijk te voorkomen en positieve uitschieters te vieren, ontstaat een groeiende positieve houding ten aanzien van duurzaamheid. Leer ook van wat marktpartijen aanbieden om zo de lat realistisch geleidelijk steeds hoger te leggen.

4 - Maak in GWW gebruik van Ambitieweb

Maak voor een integrale aanpak van de verduurzamingsopgave ook gebruik van het Ambitieweb van Duurzaam GWW 2.0. Het is een hulpmiddel voor het gestructureerd vastleggen en vast blijven houden van de duurzaamheidsambities gedurende een project.

5 - Zet een duurzaamheidsadviseur in

Maak sneller meters door in zee te gaan met een externe duurzaamheidsadviseur die helpt bij het in kaart brengen van de opgave en bij het vertalen van de uitvraag naar de markt. Nog mooier is om zelf iemand in te nemen hiervoor. Dan borg je de kennis in je eigen organisatie. De adviseur kan afdelingen begeleiden en meenemen, zodat het zoveel mogelijk business as usual wordt. Ook kan de adviseur interne successen delen als vliegwiel (‘het kan wel’). En hij kan laten zien dat verduurzaming soms meer tijd kost, maar dat het niet noodzakelijk meer geld kost.

6 - Neem duurzaamheid standaard mee in gunningscriteria

Door duurzaamheid standaard mee te nemen als een van de gunningscriteria binnen gunningscriterium Beste-Prijs-Kwaliteit-Verhouding (BPKV), zorg je ervoor dat duurzaamheid als eis echt onderdeel uitmaakt van je aanbestedingen. Geef wel voldoende gewicht aan de duurzaamheidseis, zodat het echt zoden aan de dijk zet. Voor de gemeente Amersfoort geldt ‘minimaal 15 tot 20 procent’. De provincie Noord-Brabant hanteert op basis 'pas-toe-of -leg-uit' voor gunningscriterium ‘duurzaamheid’ een minimale zwaarte van 50 procent (laagste CO2-footprint/duurzame innovaties). De andere gunningscriteria krijgen de andere 50 procent. Hollands Kroon daagt inschrijvers uit met een zo duurzaam mogelijk aanbod te komen. De wijze waarop zij dat doet is gebaseerd op de kennis van de markt. Vuistregel daarbij is dat marktpartijen moeten kunnen scoren op duurzaamheid (‘het moet de inschrijver lonen om te investeren in innovatie’). Evalueer ook standaard met aannemers die niet gewonnen hebben, zodat die kennis kunnen opdoen voor een volgende aanbesteding.

7 - Zorg als opdrachtgevers samen voor meer eenduidigheid richting markt

Met een gezamenlijke eenduidige marktbenadering, krijgen bedrijven bij verschillende opdrachtgevers met vergelijkbare duurzaamheidseisen te maken. Dat prikkelt ondernemers met duurzaamheid aan de slag te gaan en stimuleert innovatie. Het Betonakkoord is een goed voorbeeld van een eenduidige marktbenadering. De methodieken en speerpunten in dat akkoord (CO2-reductie, circulariteit, natuurlijk kapitaal, sociaal kapitaal) zijn bovendien breder toepasbaar in de sector. Om ‘transparant en voorspelbaar’ te zijn richting de markt, wisselt de provincie Noord-Brabant de komende jaren in het samenwerkingsverband INDUSA kennis uit met Rijkswaterstaat, grote gemeenten en Bouwend Nederland.

8 - Mik bij inkoop op circulaire raamovereenkomsten

Bekijk hoe de inkoop van materialen via raamovereenkomsten met leveranciers/aannemers circulair kan worden gemaakt. De gemeente Amersfoort heeft zo’n raamcontract voor duurzame inkoop van betonmaterialen in de buitenruimte (tegels, straatstenen, trottoirbanden). De raamcontractant recyclet retourstromen tot nieuwe betonmaterialen. De gemeente onderzoekt of die aanpak voor asfalt ook mogelijk is. Denk ook aan het toepassen van een bouwteam in een raamovereenkomst. Opdrachtgever en opdrachtnemer leren dan van elkaar en kunnen nieuwe ontwikkelingen inpassen.

9 - Maak duurzaamheid leidend in Handboek Openbare Ruimte

Maak van je Handboek Openbare Ruimte een instrument voor verduurzaming. Geef in dit handboek niet meer tot in detail aan hoe de publieke ruimte moet worden ingericht, maar herschrijf het zo dat de markt maximaal wordt uitgedaagd om met duurzamere oplossingen te komen.

10 - Pas het moederbestek aan

Verduurzaam het moeder- of standaardbestek dat (op basis van de RAW-systematiek) wordt gebruikt voor het samenstellen van contracten in de GWW. BouwCirculair ontwikkelde het Duurzaam Moederbestek voor beton en asfalt.

Volgend jaar (hoger) in de Top 25?

Meer weten over de analyse, of wil je graag echt onderscheidend gunnen op duurzaamheid, maar weet je niet goed hoe je dat aanpakt? Het Aanbestedingsinstituut helpt je graag. Mail naar info@aanbestedingsinstituut.nl of bel 079 - 252 246. 

Relevant

  • Onderwerp
  • Nieuwsbericht
  • Nieuwsbericht