BNR Bouwmeesters: Versoepel PFAS-norm en trek bouw vlot

donderdag 31 oktober 2019
Afbeelding BNR Bouwmeesters: Versoepel PFAS-norm en trek bouw vlot

Bouwers bezetten 30 oktober het Malieveld in Den Haag. De bouwsector kwam in actie tegen de aangepaste PFAS-norm die veel bouwprojecten stillegt. In de aanloop naar het protest onderzocht Bouwmeesters in de uitzending van 28 oktober hoe het zit met die PFAS-norm, en wat de politiek kan doen om de bouw vlot te trekken. Te gast waren: - Wim van Mourik, landelijk voorzitter branchevereniging voor groen, grond en infra Cumela Nederland; en - Martijn van Houten van Expertisecentrum PFAS en projectmanager Bodem bij Witteveen+Bos.

Digitale vooruitgang

Traditioneel begint de uitzending met de bouwsuccessen en -flaters van de gasten. Martijn van Houten is onder de indruk van de nieuwe website van Bouwend Nederland, Rijkswaterstaat en de Vereniging van Waterbouwers: “Op die site staat informatie die bouwrisico’s in de toekomst drastisch gaat verminderen.” De flater is voor Van Houten als vanzelfsprekend de PAS- en PFAS-discussie. Ook Wim van Mourik moet bij bouwsucces aan de digitale vooruitgang denken: “Cumela Nederland werkt nu al tien jaar aan een digitaal uitwisselingsprogramma waar we bijvoorbeeld kabels en leidingen in de grond inzichtelijk mee maken.” Het succes van Cumela weet missers helaas nog niet volledig te voorkomen: “We zijn er nog niet zorgvuldiger door gaan graven.”

Expertisecentrum PFAS

Vertegenwoordigers van de bouwsector protesteren tegen de kabinetsmaatregelen rondom de PFAS-problematiek. Van Houten is al sinds 2012 betrokken bij de discussie rondom PFAS, het jaar waarin het Expertisecentrum PFAS is opgericht. Hij legt uit wat PFAS inhoudt: “PFAS is niet één stof, maar een groep van zesduizend stoffen die allemaal ‘oppervlakte-actief’ zijn. Denk bijvoorbeeld aan autowax of teflon. Het zijn stoffen die we dagelijks gebruiken.” PFAS hebben volgens Van Houten een ander, minder gunstig kenmerk: “Het zijn 'forever chemicals. Ze breken niet af en blijven voor altijd in ons milieu. Een deel ervan is kankerverwekkend.” Is dat dan de reden dat Arcadis en Witteveen+Bos het Expertisecentrum PFAS oprichtten? Deels, zegt van Houten: “Maar we zagen ook dat in veel landen deze stoffen flink onderzocht werden. In Nederland gebeurde dat nog niet.” Dat heeft er onder andere toe geleid dat in Nederland de bodem waarschijnlijk overal verontreinigd is met deze stofjes. “Dan hebben we het over een toplaag van een halve meter tot een meter”, zegt Van Houten.”

Acuut probleem

In een eerdere uitzending van Bouwmeesters werd uitgelegd dat de norm voor PFAS is bijgesteld van 1 microgram per kilo naar 0,1 microgram per kilo. Waterbouwer Edwin Lokkerbol voorspelde toen dat de sector deze nieuwe, strengere norm niet aan zou kunnen. Van Mourik geeft Lokkerbol volledig gelijk: “We zijn al drie maanden bezig om deze officieel tijdelijke norm aan te passen.” Volgens de studiogasten is er weinig succes geboekt en dat leidt dat tot de huidige protesten. Branchevoorzitter Van Mourik noemt de PFAS-problematiek een acuut probleem: “Als er niets verandert, vallen tegen de Kerst de eerste bedrijven stil.”

Geef bouwsector ruimte

Tussen 2016 en 2018 heeft het Expertisecentrum PFAS een handelingskader opgezet voor overheden om toe te passen op de PFAS-problematiek. Volgens Van Houten wordt hier naar geluisterd: “Diverse gemeenten en de provincies Noord- en Zuid-Holland zijn hier al mee aan de slag gegaan.” Maar nog niet alle voorstellen zijn overgenomen. Zo vindt Van Houten dat de PFAS-norm tijdelijk omhoog zou moeten: “0,1 is de ondergrens van wat je normaal kan meten. Als je deze norm hanteert moet je dus erg gespecialiseerd te werk aan om de hoeveelheid PFAS vast te stellen.” Dat er maar enkele laboratoria in Nederland hierin gespecialiseerd zijn, is één van de redenen dat grond verschuiven nu stilligt. Bovendien moet er meer kennis uitgewisseld worden. Van Mourik: “Een hoop mensen op regionaal of gemeentelijk niveau zijn nu in de kramp geschoten. Meer kennis kan daarbij helpen, maar de norm moet ook zeker opgerekt worden.” Nog een tijdelijke oplossing het probleem te halen is volgens Van Mourik het verlenen van meer vergunningen voor grondbanken. “Kort samengevat moet de politiek meer ruimte geven”, aldus Van Mourik.