Visie: Duurzaamheidscriteria moeten in aanbestedingen serieus meegenomen worden, zodat bedrijven duurzaamheid in projecten optimaal kunnen vormgeven. En bedrijven zich met duurzaamheid kunnen onderscheiden in de markt.

In de bouw en infra is veel ontwikkeld waar opdrachtgevers naar kunnen vragen bij duurzaam inkopen. De bouw zet serieus in op duurzaam materiaalgebruik. Nieuwe en verbeterde methoden bij recycling en productie zorgen ervoor dat meer grondstoffen herbruikbaar zijn. Energie uit asfalt, biocomposieten bruggen of afbreekbare conserveringsmiddelen, en allerlei nieuwe duurzamere bouwmaterialen helpen de bouw verder verduurzamen. In de logistiek en CO2 reductie worden grote stappen gemaakt (zie ook thema Circulaire bouwen). Ten aanzien van energiebesparing in bouwwerken wordt binnen diverse programma’s succesvol gewerkt aan nieuwe concepten (zie ook thema Energiezuinige nieuwbouw en Energiezuinige bestaande bouw). En er zijn veel tools ontwikkeld waarmee de omgeving en ambities en de milieuprestatie van bouwwerken in kaart gebracht kunnen worden.

De Aanbestedingswet biedt opdrachtgevers de mogelijkheid om met EMVI criteria duurzaamheid serieus mee te laten wegen in aanbestedingen. Er zijn mogelijkheden en ervaringen met innovatief aanbesteden, gunnen op levensduurkosten van een bouwwerk en het houden van marktconsultaties.

De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (RVO) heeft voor een selectie productgroepen duurzaamheidscriteria en informatiedocumenten ontwikkeld. Onder andere voor kantoorgebouwen en de GWW. Deze zijn te vinden op de website van PIANOo! Zie: Pianoo productgroepen

Het Aanbestedingsinstituut adviseert de hele Bouw- & Infrabranche over aanbestedingen, dus ook over duurzaamheid in aanbestedingen. Opdrachtnemers kunnen het Aanbestedingsinstituut attenderen op fouten in aanbestedingen waarmee ze geconfronteerd worden. Opdrachtgevers kunnen zich melden als zij zelf een specifieke vraag hebben over een aanbestedingsconstructie. Het aanbestedingsinstituut treedt op in zaken die voor de branche van belang zijn. Individuele klachten van deelnemers aan een aanbesteding worden dan ook niet in behandeling genomen. Zie Aanbestedingsinstituut

Ondanks de vele positieve ontwikkelingen geven bouw- en infrabedrijven aan dat zij zich met duurzaamheid vaak niet kunnen onderscheiden in de markt en dat zij duurzame innovaties binnen de huidige manier van aanbesteden vaak niet kwijt kunnen. Ook bij de toepassing van duurzaamheidstools en, zeer beperkt EMVI criteria duurzaamheid, is er een gering effect op daadwerkelijke verduurzaming van projecten. Standaard oplossingen zijn voldoende om aan de eisen te voldoen. Er is geen marktstimulans voor duurzamere alternatieven en innovaties.

De bouwsector concurreert nog steeds vooral op prijs. Deze neerwaartse prijsspiraal bij aanbestedingen zorgt ervoor dat risico’s zo veel mogelijk worden beperkt en extra kwaliteit wegbezuinigd wordt. Dit laat weinig ruimte binnen bedrijven voor maatregelen die niet direct leiden tot concurrentievoordeel, zoals duurzaamheid.

Het Aanbestedingsinstituut heeft in 2019 in opdracht van Bouwend Nederland alle openbare aanbestedingen uit 2018 geanalyseerd. Ondanks de hoge ambities blijkt uit de analyse dat duurzaamheid nog steeds een beperkte rol speelt in aanbestedingen. Zo werd in 2018 slechts in 26,9% van de openbare aanbestedingen gewerkt met duurzame gunningscriteria. En als er werd gegund op duurzaamheid telde dat in 50,6% van de gevallen voor 15% of minder mee in de gunning. De grote lijn: de markt wordt nog onvoldoende beloond voor duurzame innovaties. Hierdoor wordt de innovatiekracht van de markt helaas nog steeds onvoldoende benut.

Factsheet Duurzaam Inkopen

Download de factsheet