Het gebruik van foto’s van derden

Door Peter Vermeij , 01 februari 2018

Het gebruik van foto’s van derden

Op de site van de rechtspraak.nl -hierop zijn geanonimiseerde uitspraken van de overheidsrechter te raadplegen- treft men met enige regelmaat uitspraken aan over het al dan niet onrechtmatig gebruik van door derden gemaakte foto’s. Hierbij valt te denken aan foto’s die vanaf het internet worden geupload om vervolgens, in al dan niet bewerkte vorm, te worden geplaatst op een eigen website, in een blog, op social media of in publicaties/advertenties in folders, kranten e.d. Het kan ook gaan om foto’s die in eigen opdracht door een derde is gemaakt en waarvoor een licentie is afgegeven. Het klakkeloos overnemen en plaatsen van foto’s van derden of gebruikmaking van foto’s in strijd met een licentie kan schending van het auteursrecht opleveren en grote financiële gevolgen hebben.

Met deze materie betreden wij het terrein van het auteursrecht. Op grond van de Auteurswet kan een foto auteursrechtelijke bescherming ontlenen indien de foto een eigen, oorspronkelijk karakter heeft en het persoonlijk stempel van de maker draagt: het moet gaan om een "een eigen intellectuele schepping van fotograaf". Of hiervan sprake is, is niet altijd even makkelijk vast te stellen. Elementen van een foto die louter een technisch effect dienen (bijvoorbeeld belichting afstand en hoek) of te zeer het resultaat zijn van een door technische uitgangspunten beperkte keuze, zijn van bescherming uitgesloten. Van een persoonlijk stempel van de fotograaf is pas sprake in het geval is te zien dat de fotograaf zodanige persoonlijke keuzes heeft gemaakt waardoor de foto zich daadwerkelijk van andere foto’s onderscheidt. Niet iedere foto valt derhalve onder de bescherming van de Auteurswet.

Een foto die auteursrechtelijke bescherming geniet mag niet zonder toestemming van de fotograaf worden vereenvoudigd of openbaar gemaakt, op welke wijze dan ook. Voor het gebruik zal een licentie moeten worden verkregen en een vergoeding moeten worden betaald en voorts heeft de fotograaf recht op naamsvermelding. Maar ook met een verkregen licentie kunnen zich problemen voordoen, met name indien deze is gebonden aan beperkingen, bijvoorbeeld in mate waarin de foto mag worden hergebruikt, het medium waarbinnen het gebruik mag plaatsvinden en mogelijk andere voorwaarden waaraan moet worden voldaan.

De financiële gevolgen van het onrechtmatig gebruik van de foto kunnen groot zijn. De schadevergoeding omvat niet alleen het alsnog betalen van een vergoeding voor het gebruik maar kan ook de vergoeding omvatten van schade ter zake van: gederfde licentie inkomsten, de inbreuk op het exclusieve recht om zelf te bepalen waar en hoe de foto wordt gebruikt, de moeite die de fotograaf heeft moeten doen om de inbreuk te constateren, het ontbreken van toestemming, het ontbreken van naamsvermelding, wijziging/verminking van de foto, de kosten van die de fotograaf heeft moeten maken om zijn auteursrechten te handhaven en zijn schade vergoed te krijgen. Bij dit laatste heeft de fotograaf in beginsel aanspraak op vergoeding van de daadwerkelijk door hem gemaakte kosten, waaronder de volledige vergoeding van kosten van juridische bijstand. Tevens moeten de daadwerkelijke proceskosten worden betaald in geval van een procedure. In gewone rechtszaken worden proceskostenveroordelingen en vergoedingen voor bijstand via een staffel vastgesteld en zijn deze veel lager.

Dat de kosten bij onrechtmatig gebruik kunnen oplopen, blijkt wel uit een recente uitspraak van de Rechtbank Noord-Holland waarbij als schadevergoeding voor het onrechtmatig gebruik van vijf foto’s op een website een bedrag werd toegekend van € 4.560,00 en voor proceskosten een bedrag van € 5.362,45. Totaal bijna € 10.000,00 en dat is wel veel. Met zij dus gewaarschuwd.



Over de auteur

P. (Peter) Vermeij

Juridisch Adviseur