BNR Bouwmeesters: gezonde gebouwen

Door Redactie Bouwmeesters , 22 maart 2018

BNR Bouwmeesters: gezonde gebouwen

Er is bijna altijd wel iets mis met het binnenklimaat van kantoorgebouwen. Het is te koud, te warm, er kan geen raam open, de lucht is droog en in sommige kantoren prikken aan het einde van de dag je ogen. Gebouwen moeten dus ‘gezonder’ worden, vindt architect Ben van Berkel. Hoe hij werkt aan het bereiken van dat doel, vertelde Van Berkel in BNR Bouwmeesters van 21 maart. 

Sick building syndroom

Van Berkel benadrukte dat er veel factoren zijn die een gebouw ongezond kunnen maken. Het merendeel van de gebouwen heeft volgens hem binnen niet altijd de beste lucht, de verlichting is niet goed, of de vloerbekleding veroorzaakt allergieën. Het sick building syndroom wordt het wel genoemd. Als belangrijkste factor noemde hij de lucht die door gebouwen wordt rondgepompt. Die is vaak niet fris. Doordat filters niet regelmatig schoon worden gemaakt, maar vooral doordat lucht nu vaak op een verkeerde manier wordt rondgepompt en afgezogen. Waardoor die lucht inclusief bacteriën “van persoon naar persoon beweegt”. Dit kan worden verholpen met nieuwe technieken die nu al in ziekenhuizen worden toepast, gaf Van Berkel aan. “Zoals waarbij de lucht langs het vloersysteem direct verticaal via het plafond wordt afgezogen. Of verse lucht per verdieping naar binnen halen in plaats van alleen via de top van het gebouw.”

Stress verlagend

In het nieuwe Duo-gebouw (Dienst Uitvoering Onderwijs) in Groningen waar Van Berkel met zijn bureau deze nieuwe technieken toepaste, nam het ziekteverzuim met twintig procent af. Al wees Van Berkel erop dat ook andere aspecten van het gebouw dan alleen lucht daaraan hebben kunnen bijdragen. Zoals stress-verlagende factoren. “Door de liften te verstoppen, wat tegenwoordig steeds meer in gebouwen wordt toegepast, zorg je dat mensen meer de trap nemen, dus meer bewegen en elkaar ook meer ontmoeten.” Ook meer staan op de werkvloer activeert mensen extra: “Zitten is het nieuwe roken.”

Resetruimte

In Van Berkels innovatie lab UNSense werken dataspecialisten, neurowetenschappers en sensordesigners aan nieuwe leefbaarheid bevorderende toepassingen in gebouwen, zoals een resetruimte waarin mensen na een kwartier voor tien tot vijftien procent van hun stress af zijn. Van Berkel, bekend van het ontwerp van de Erasmusbrug in Rotterdam en recenter van het nieuwe NS-station in Arnhem, wees erop dat architecten als Le Corbusier zich al een eeuw geleden bezig hielden met gezondere binnenruimtes maar daarvoor nog niet over data beschikten: “Het interessante van deze tijd is dat je alles kunt meten.”

Arnhem Centraal

Van Berkels missie is dat gebouwen zich aanpassen aan de mens in plaats van andersom, zoals nu nog. “Zo’n gebouw moet nog gemaakt worden, maar gebouwen kunnen zich wel degelijk vertalen naar bijvoorbeeld de beweging van mensen. Ik heb het een beetje geprobeerd met Arnhem Centraal waar je zo weinig mogelijk bewegwijzering ziet en je heel makkelijk kan zien waar de taxi en de bus staat.” Van Berkel tekende aan dat ook bestaande gebouwen kunnen worden getransformeerd van ongezond naar gezond, met behulp van nieuwe installaties voor luchtverversing en akoestiek en door materiaalgebruik en sensoren.

Voorkom benauwende regels

Als lid van de door de overheid ingestelde Taskforce Bouw gaf Van Berkel die zelfde overheid een pluim voor dat die ook aanstuurt op gezonde gebouwen en daarvoor innovatie en digitalisering in de bouw aanslingert. Met als doel dat sneller bouwen niet ten koste gaat van de kwaliteit. Hij gaf ook aan dat de Taskforce met pilots dit proces meer zichtbaar gaat maken. Dit is volgens hem ook hard nodig omdat de bouw met innovatie niet vooroploopt. In dit verband waarschuwde hij er ook voor dat regels voor gezondere gebouwen niet zó ‘benauwend’ moeten worden dat ze bij aanbestedingen innovaties in de weg staan, zoals nu vaak gebeurt. “Als je de aanbestedingen zo maakt dat je de ruimte geeft aan elke ontwikkelaar of bouwer om daar vrijer mee om te gaan en het innovatie-aspect ook waardeert, dan denk ik dat je daarmee in de toekomst veel kunt bereiken.”

Luister hier naar de uitzending
 


WONINGMARKT

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters