Herbestemming erfgoed groeimarkt restauratiesector

Door Redactie Bouwmeesters , 21 juni 2018

Herbestemming erfgoed groeimarkt restauratiesector

“Een enorme opsteker voor de restauratiesector”, reageert voorzitter Flip van de Burgt van Vakgroep Restauratie op het nieuws dat minister Van Engelshoven van OCW dit jaar 34 miljoen euro extra uittrekt voor het restaureren van rijksmonumenten. Er liggen volgens hem ‘enorme kansen’ voor restauratiebedrijven, omdat veel erfgoed zich prima leent voor hergebruik. Wel moeten er honderden meer vakkrachten worden opgeleid. Waar hergebruik onderdeel is van een gebiedsontwikkeling, pleit Van de Burgt voor nauwere samenwerking tussen restaurateurs en reguliere aannemers zodat die meer gebruik kunnen maken van elkaars kennis. 

De 34 miljoen euro die OCW beschikbaar stelt, helpt de restauratiesector er weer bovenop, want restaurateurs kregen het in de afgelopen crisisperiode zwaar te verduren, legt Van de Burgt uit. Met de kapitaalinjectie kunnen volgens OCW onmiddellijk 27 projecten in uitvoering worden genomen, waaronder een aantal grote monumenten zoals de Stevenskerk in Nijmegen, de Grote Kerk in Breda, de Utrechtse Dom en het kloostercomplex Sint Anna in Venray.

Met ook de Groningse opgave als gevolg van de aardbevingsschade, vraagt Van de Burgt zich wel af of er meteen met al die projecten kan worden begonnen: “Ik wil geen klaagzang, want natuurlijk zijn we blij met die nieuwe middelen. Maar die grote projecten die er nu tegelijk aankomen, vergen voor de vereiste restauratiekwaliteit wel een zorgvuldige voorbereiding.” Hij doelt ook op de benodigde vakkundige mankracht: “De afgelopen jaren hebben bedrijven in de sector niet of nauwelijks jonge mensen opgeleid, gewoon omdat daar gezien de orderportefeuille geen ruimte voor was. Terwijl je zo vijf zes jaar verder bent voordat je een vakman alle vaardigheden hebt bijgebracht.”

Heel blij is Van de Burgt daarom ook met de twee miljoen euro die het kabinet beschikbaar stelt voor het stimuleren van erfgoedopleidingen, los van de 34 miljoen euro van OCW: “Dat helpt om het gat dat is ontstaan zo snel mogelijk weer aangevuld te krijgen.” Het aantal vakkrachten dat extra nodig is schat hij op ‘enkele honderden’. Die extra vraag naar ‘handjes’ vloeit ook voort uit duurzaamheidsmaatregelen. “Die hebben ook een impact op de erfgoedsector, al zijn monumenten lastiger te verduurzamen, van het gas af is bijvoorbeeld nog niet zo eenvoudig. Maar van allerlei kanten ontstaat er nu dus druk op onze sector.”

Van de Burgt beaamt dat restauratiebedrijven voor het aantrekken van meer vakkrachten ‘uit dezelfde vijver vissen’ als reguliere aannemers. Hij benadrukt ook dat het imago van de erfgoedsector als ‘stoffig en slaperig’ achterhaald is. “Met de herbestemming van oude fabrieksgebouwen tot allerlei functies waarbij er met meerdere soorten gebruikers een nieuwe interessante mix ontstaat, is de sector juist hip en happening. Er liggen enorm veel kansen.” Als voorbeelden van geslaagde transformaties noemt hij de Blokhuispoort in Leeuwarden, een voormalig huis van bewaring dat nu dienst doet als cultureel bedrijvencentrum, en de Cereolfabriek in Utrecht, waar eens veevoeder werd geproduceerd maar waar nu een basisschool en buitenschoolse opvang in zitten, met ook een sportzaal, theaterzaal, bibliotheek en horeca.

In het kader van verduurzaming wijst hij ook op de restauratie van een (winkel)pand uit 1525 aan de Krommestraat in Amersfoort tot een eigentijds en bijna energieneutraal restaurant: “Wat wij vooral zien is dat restaurateurs vanuit hun ambacht steeds meer nieuwe technieken uit de nieuwbouw weten te combineren met erfgoed. Daarbij kun je in zo’n pand niet alle innovaties doorvoeren omdat de monumentale waarde prevaleert, maar er zijn ook heel veel dingen die juist wel kunnen in monumenten. Dus van dat beeld dat er over erfgoed een glazen stolp staat en dat je er niets mee mag, klopt niks meer. Je ziet dat er aan de kant van de overheid voor erfgoed nu juist veel bereidheid is om mee te bewegen met de eisen van deze tijd.”

Als voorbeeld van nieuwe technieken toegepast in erfgoed noemt hij dunne isolatiematerialen uit de ruimtevaart - “in monumenten kun je vaak weinig laagdikte kwijt” - en warmte reflecterende keramische verf. En in het middeleeuwse pand in Amersfoort werden met behulp van epoxy-techniek balken waarvan de koppen waren verrot hersteld, waardoor vervanging niet nodig was. “Er gebeurt dus heel veel in de erfgoedsector. Daarom is mijn boodschap aan collega-bouwbedrijven die minder of geen ervaring hebben met erfgoed maar er bijvoorbeeld bij een gebiedsontwikkeling wel mee te maken krijgen: schroom niet om een restauratie-aannemer te benaderen, zodat jullie samen succesvol kunnen zijn.” 


AANBESTEDEN

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters