BNR Bouwmeesters: de woonagenda

Door Redactie Bouwmeesters , 21 september 2018

BNR Bouwmeesters: de woonagenda

De Nationale Woonagenda van minister Ollongren van BZK ligt nu vier maanden op tafel. In 2030 moeten er 1 miljoen woningen zijn bijgebouwd. Hoe pakken steden dit aan? In BNR Bouwmeesters van maandag 17 september vertelde een wethouder van een kleine gemeente (Heerhugowaard) hoe deze voor die opgave de krachten bundelt met omliggende gemeenten. En ook een wethouder van een grote stad (Den Haag) zette uiteen hoe daar het bijbouwen wordt aangepakt. 

Te gast in de studio waren:

- Boudewijn Revis, wethouder voor de VVD in Den Haag

en

- Monique Stam, wethouder voor de VVD in Heerhugowaard

Steeds noordelijker

De gemeente Heerhugowaard (55.000 inwoners) wil samen met zeventien andere gemeenten ten noorden van Amsterdam veertigduizend nieuwe woningen bouwen. De achttien gemeenten inventariseren daarvoor nu geschikte locaties, zoals rond provinciale OV-knooppunten. In het kader van het plan willen de betrokken gemeenten graag met de provincie in gesprek om beter te kunnen inspelen op de actuele woningbehoefte in de regio. Stam: “We willen veel meer data en ook met de markt in gesprek, want wij zien dingen op de woningmarkt gebeuren die niet overeenkomen met wat er op papier staat over bevolkingsprognoses.” Zo verhuizen Amsterdammers die buiten de stad een meer betaalbare en/of ruimere woning zoeken niet meer alleen naar Purmerend maar steeds meer nog noordelijker tot Schagen en Hoorn aan toe.

Harde en zachte plancapaciteit

Stam zei ook dat de provincie de achttien gemeenten kan helpen hun plan te realiseren door eraan mee te werken dat behalve ‘harde plancapaciteit’ - bestemmingsplannen die al klaar liggen - , ook ‘zachte plancapaciteit’ versneld in uitvoering kan worden genomen: “Door het nu gehanteerde systeem kunnen we veel minder flexibel inspelen op de vraag die er werkelijk is.” Ze merkte ook op dat als de samenwerking met de provincie al eerder zou zijn geweest zoals de achttien gemeenten nu voorstellen, de Amsterdamse woningmarkt niet zo oververhit zou zijn geraakt als nu.

Onbegrensde hoogbouw

Ook Den Haag denkt samen met naburige gemeenten na over waar nieuwbouw van woningen het beste kan plaatsvinden. Wethouder Revis: “De goedkoopste en makkelijkste oplossing is bouwen in het weiland aan de rand van de stad of in het Groene Hart. Maar daarmee bega je een onherstelbare fout. In de steden is ruimte om te verdichten en meer woningen toe te voegen.” Woningbouw moet volgens Revis vooral in de vorm van hoogbouw gebeuren op plekken die al goed ontsloten zijn. “In Zuid-Holland doen we dat langs de spoorlijnen die vanaf Leiden via Den Haag naar Rotterdam en Dordrecht lopen. Met die gemeenten werken we samen in een verstedelijkingsalliantie.” Hij wees er ook op dat de nieuwe Haagse coalitie instemt met dat er geen grens meer zit op hoogbouw: “Men mag dus echt de lucht in, al heb je voor het realiseren van zulke grote aantallen op dichte stukjes stad behalve politiek draagvlak ook de markt en nieuwe spelregels nodig.”

Geen rails, geen woning

Op de vraag van presentator Paul Laseur of het Haagse duingebied waar nu de nieuwbouw voor het Internationaal Strafhof staat niet beter geschikt was geweest voor woningbouw, antwoordde Revis dat dit “zeer onverstandig” zou zijn geweest: “Het groen, het strand en de duinen willen we graag beschermen. We gaan alleen woningen bouwen op plekken waar we de stad mooier maken, dus bij de stations en in gebieden die nog wel een opknapbeurt kunnen gebruiken zoals de Binkhorst.” Mede door de herontwikkeling van het oude hoofdkwartier van de Luchtmacht tot woonlocatie kunnen op dat voormalige bedrijventerrein vijfduizend woningen worden gerealiseerd: “Maar dat is wel ingewikkelder en duurder en kost ook meer geld voor bereikbaarheid want er moet ook een tram doorheen rijden.” Revis was ook blij met de oproep van VNO-NCW voor een betere bereikbaarheid in de hele Randstad. “Geen rails, geen woning”, luidde zijn eigen oproep aan minister Ollongren. Hij pleitte in dit verband ook voor een metrosysteem of randstadrail dat alle grote steden in de Randstad aandoet.

Gebrek aan investeringscapaciteit

Het inwoneraantal van Den Haag groeit vanaf nu tot 2040 van 535.000 inwoners door naar 600.000, “en daar gaan we ook overheen”, aldus Revis. Inclusief Voorburg, Rijswijk en het Westland gaat het nu al om een agglomeratie met bijna een miljoen inwoners. Gelet op de bevolkingsaanwas bouwt Den Haag nu zo’n vierduizend woningen per jaar, waaronder naar verhouding veel kleinere woningen omdat het aantal eenpersoonshuishoudens relatief sneller toeneemt. Maar omdat de bouwkosten stijgen vroeg Revis zich bezorgd af of dat aantal van vierduizend in de komende jaren nog wel wordt gehaald. Voldoende sociale woningen bijbouwen noemde hij moeilijk bij gebrek aan investeringscapaciteit bij woningcorporaties en door stroeve spelregels: “We moeten naar een nieuwe manier van samenwerken toe, waarbij we zorgen dat er voor iedereen voldoende woningen zijn.”

Integrale benadering

Bij de centrale overheid mist de Haagse wethouder voldoende aandacht voor verstedelijking: “Het onderwerp zou bij het Rijk hoger op de agenda moeten staan en ik mis ook een integrale benadering van verstedelijking. Terwijl het een hoop tijd zou schelen als we er als gemeente met meerdere ministers tegelijk over konden praten.” Over zo’n aanpak is Den Haag nu in gesprek met de VNG.

Luister hier naar de uitzending 


WONINGMARKT

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters