Dijkgraaf: geef bouw bij aanbesteding extra ruimte voor klimaatinnovaties

Door Redactie Bouwmeesters , 25 oktober 2018

Dijkgraaf: geef bouw bij aanbesteding extra ruimte voor klimaatinnovaties

Innovatieve verbetering van dijken, verbreding van beekdalen, vergroting van bestaande opvangbekkens, en herintroductie van graften, een terraslandschap als natuurlijk waterbuffersysteem. Met die maatregelen wil Waterschap Limburg er versneld voor zorgen dat de dijken en het watersysteem in Limburg beter opgewassen zijn tegen wateroverlast en droogte als gevolg van klimaatverandering. Dijkgraaf Patrick van der Broeck roept in dit verband de bouwsector op tot meer klimaatinnovaties en de overheid om bij aanbestedingen extra ruimte te bieden voor de toepassing van die nieuwe concepten.

Ingepakte dijk

Een mooi voorbeeld van klimaatinnovatie door de bouw in zijn regio noemt Van der Broeck het ingepakte dijk-concept van Mooder Maas. Deze bouwcombinatie (Dura Vermeer en Ploegam) paste dit concept toe bij de gebiedsontwikkeling Ooijen-Wanssum in Noord-Limburg. Dit gebied wordt daarbij door de aanleg van nieuwe dijken en de heropening van de Oude Maasarm beschermd tegen hoogwater (projectkosten: 210 miljoen euro). De dijkgraaf spreekt ook van ‘onzichtbare dijken’, omdat die dijken er naadloos overgaan in de omgeving doordat aan weerskanten van het dijklichaam en ook bovenop er extra grond is aangebracht als erosiebuffers. “Daardoor ontstaat ook meer nuttig te gebruiken grond voor boeren, terwijl een dijk er normaal maar ligt te liggen. En het is goedkoper, want de extra grond komt uit de hoogwater-geulen die er zijn gegraven. Die grond hoeft dus niet te worden afgevoerd.”


Onvoldoende op netvlies

Van der Broeck meldt dat zijn waterschap de aanpak zoals bij Ooijen-Wanssum ook in andere delen van Limburg gaat toepassen. “Ons dijkensysteem moet veel robuuster willen we de extra neerslag als gevolg van de klimaatverandering aankunnen en willen we regenwater ook meer kunnen bufferen voor perioden van droogte.” De dijkgraaf zet de doelstellingen van Waterschap Limburg uiteen naar aanleiding van het symposium Hitte zonder Stress in Eindhoven. Bouwend Nederland-voorzitter Maxime Verhagen stelde als spreker op die bijeenkomst op 24 oktober vast dat de klimaatverandering bij de bouwsector nog “onvoldoende op het netvlies” staat. Verhagen riep opdrachtgevers en -nemers daarom op al in een vroeg stadium samen na te denken over innovatieve oplossingen. Van der Broeck voegt daar aan toe dat overheden bij aanbestedingen nu nog weinig rekening houden met innovaties. Wel toont hij zich tevreden met de 42 bedrijfspresentaties op het symposium voor het voorkomen van wateroverlast, droogte en hittestress:. “Daar zaten hele originele idee├źn tussen, van een plan voor bodemkoffers met schelpen grind voor het snel bufferen en zuiveren van water tot een ontwerp voor verticale regentuinen voor het bufferen en koelen in binnensteden.”


Beekdalsystemen

Het verticale regentuin-ontwerp van het bedrijf Groen2 uit het Limburgse Reuver won op het symposium de juryprijs voor het meest innovatieve idee. Winnaar van de publiekspijs was het bedrijf Rail(a)Way uit Eindhoven met ‘Wave tegels’, een fundering waarmee piekbuien opgeslagen en gezuiverd kunnen worden. De winnaars mogen met het gewonnen bedrag (elk 15.000 euro) een pilot starten in het werkgebied van Waterschap Limburg. Maar Van der Broeck legt uit dat er nog veel meer werk aan de winkel is wil Limburg klimaatbestendig worden. Zo moet er nog zeventig kilometer dijk worden versterkt en circa 15 kilometer nieuwe dijken worden aangelegd. Beekzones die nu een meter of twintig meter breed zijn, moeten ‘beekdalsystemen’ worden met een breedte van wel vijfhonderd meter, bestaande opvangbekkens moeten worden vergroot, en er moeten weer graften komen, want als typisch Limburgse terraslandschap vormen die een natuurlijk waterbuffersysteem. Geld voor al die extra hoogwaterveiligheid en ruimtelijke adaptatie komt er ook van het Rijk: ”Twintig miljoen euro voor de korte termijn en een veelvoud daarvan voor de langere termijn.”


Afkoppelsubsidie

Met gemeenten is Waterschap Limburg in gesprek om ervoor te zorgen dat water ook een volwaardige plek krijgt in de omgevingsvisie die deze lokale overheden moeten opstellen in het kader van de in 2021 ingaande Omgevingswet. “Dertig procent van het regenwater valt in stedelijk gebied, dus binnenstedelijk ligt er ook een belangrijke opgave”, verduidelijkt Van der Broeck. Vergroening van binnensteden is, benadrukt hij, belangrijk voor het extra bufferen van regenwater en voor koeling bij hitte. En een ‘afkoppelsubsidie’ van de gemeente, provincie en het waterschap is er voor burgers die de regenwaterpijp van hun woning naar hun tuin geleiden (in plaats van direct naar het riool). Voor bedrijventerreinen biedt Waterschap Limburg ook een klimaat-oplossing. De buffercapaciteit van die terreinen moet omhoog, maar de bedrijven die er gevestigd zijn hoeven dat niet zelf te regelen maar kunnen die extra capaciteit realiseren in het bekensysteem van het waterschap. Van der Broeck: “Het mes snijdt dan aan twee kanten, want dat helpt ons bij het realiseren van robuustere beekdalen.”


DUURZAAMHEID INFORMATISERING VAN DE BOUWKETEN INFRAMARKT

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters