BNR Bouwmeesters: Taal voor de Bouw

Door Redactie Bouwmeesters , 28 februari 2019

BNR Bouwmeesters: Taal voor de Bouw

Op 20 maart is het ‘Bewust Veilig Dag’, de dag waarop Bouwend Nederland extra aandacht vraagt voor veiligheid in de bouw. In de uitzending van 25 februari ging Bouwmeesters in gesprek met een vakbondsman en een bouwvakker-in-opleiding over veiligheid en de rol van communicatie daarin.

Te gast waren:

Gijs Lokhorst, sectorbestuurder bouw en infra CNV Vakmensen;

en

Mowafak Nashawati, leerling-werknemer bij opleidingsbedrijf Bouwmensen Apeldoorn.

Rondvraag

Ook deze week begint de uitzending met het bouwnieuws van de gasten. Gijs Lokhorst koos voor het bericht dat een heistelling in Vlaardingen op een huis is gevallen: “De aanleiding was een fout bij de funderingswerkzaamheden, dat is een branche die ontzettend veel aan veiligheid doet. En dan toch een ongeval.” In het verlengde van dit bericht stipte Lokhorst ook de stijgende bouwkosten aan: “Ik vrees dat de veiligheid daardoor onder druk komt te staan.”

Snel en goedkoop of goed en veilig

Veiligheid is al jaren een topprioriteit voor de Nederlandse bouwsector. Toch is het volgens vakbondsman Gijs Lokhorst nog niet genoeg: “Er ontstaat nog teveel concurrentie rond veiligheid. Het mag niet zo zijn dat aannemers die zich keurig aan de veiligheidsnormen houden, klussen verliezen aan arbeidskrachten die het daar wat minder nauw mee nemen.” Dat is helaas wel wat er gebeurt, zegt Lokhorst: “Daarom moet een opdrachtgever van tevoren zijn eisen omtrent veiligheid kenbaar maken. Zo voorkom je dat snel en goedkoop het wint van goed en veilig.” Volgens de CNV-bestuurder kunnen opdrachtgevers een voorbeeld nemen aan Rijkswaterstaat. “Daar is men gelijk op zijn strepen gaan staan. En dan blijkt dat als je duidelijk maakt dat het op een veilige manier moet, opdrachtnemers niet proberen te bezuinigen op veiligheid.”

Taal voor de bouw

Niet alleen kostenbesparingen liggen ten grondslag aan een onveilige werkvloer. De meeste ongevallen ontstaan vanwege gebrekkige communicatie. De geïmmigreerde leerling-werknemer Mowafak Nashawati kan daarover meepraten: “Nederlands is niet altijd makkelijk te begrijpen, maar heel veel woorden moet je gewoon weten voor je veilig aan de slag kan in de bouwsector.” Nashawati en zijn medeleerlingen volgen om die reden speciale lessen ‘bouwtaal’. “De bouw is een leuke sector om in te werken, maar leer de taal!”, geeft de bouwer-in-opleiding als advies mee.

Om te voldoen aan de vraag naar personeel die de bouwtaal beheersen, heeft Bouwend Nederland op 25 februari het boek ‘Taal voor de Bouw’ gepresenteerd. Het doel is om communicatie tussen werknemers met verschillende achtergronden te verbeteren. Lokhorst bevestigt de noodzaak van dit initiatief: “De arbeidsmarkt is tegenwoordig internationaal, onze bouwvakkers komen uit heel Europa. Dat brengt risico’s met zich mee op het gebied van communicatie over veiligheid.”

Volgens Lokhorst lopen er meerdere initiatieven om communicatie in de sector te verbeteren: “In de bouw-cao staat opgenomen dat we een simpel en universeel communicatiemiddel ontwikkelen. Bijvoorbeeld door middel van pictogrammen.”

Zij-instromers

Nog een factor in de veiligheidsdiscussie vormen de zijinstromers. Lokhorst: “Wij maken onderscheid tussen de zogenoemde ‘koninklijke route’ en de zijinstroom. De koninklijke route is vier dagen werken en één dag naar school, of varianten daarop.” Werknemers die op een andere manier in de bouw belanden, zijn zijinstromers. Volgens Lokhorst is er vaak onduidelijkheid over wat de regels zijn inzake zijinstromers: “Werkgevers weten niet wat wel en niet mag. We moeten goede afspraken maken, want we hebben deze mensen hard nodig.”

Iets onveiligs doen, ik doe het niet

Minister Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kwam in september vorig jaar met het plan om op iedere bouwplaats een centrale instantie verantwoordelijk te maken voor de veiligheid. Lokhorst ziet daar weinig heil in: “Ik heb ernstige twijfels over dat nieuwe instanties de oplossing zijn. Het gaat erom dat de afspraken tussen werkgever en werknemer goed zijn.” De werkgever heeft volgens de CNV-man de hoofdrol: “Hij moet de belangen behartigen van zijn werknemers.”

Lokhorst ziet geen probleem in de huidige decentrale aanpak van veiligheid in de bouw: “Wij hebben een aantal jaar geleden in samenwerking met werkgevers Volandis opgericht. Alles wat je nodig hebt op het gebied van veiligheid is daar te vinden. Maar mensen moeten er wel gebruik van maken.” Volgens Lokhorst is de grootste uitdaging voor een veilige werkplek bewustwording: “Bouwtaal kan daar wel bij helpen.” Voor Nashawati geldt dat hij de belangrijkste bouwtaal omtrent veiligheid al beheerst: “Als iemand mij vraagt iets onveiligs te doen, zeg ik: ‘Ik doe het niet’.” 

Luister hier naar de uitzending


VEILIGHEID OP DE BOUWPLAATS (ARBO)

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters