BNR Bouwmeesters: Nederland moet nu aan de bak met circulair bouwen

Door Redactie Bouwmeesters , 09 mei 2019

BNR Bouwmeesters: Nederland moet nu aan de bak met circulair bouwen

In 2050 moet Nederland volledig circulair bouwen, maar het is onzeker of dat gaat lukken. Bouwmeesters ging in de uitzending van 6 mei in gesprek met twee betrokkenen die hard aan de weg timmeren om deze ambitie waar te maken.

Te gast waren:

Bianca Ernst, co-auteur van het EBU-handboek;

en

Jessica van Eijs, D66-Kamerlid dat zich bezig houdt met circulariteit in de bouw.

Oude bakstenen

Bianca Ernst werkt samen met haar zus Charlotte aan de ontwikkeling van de circulaire economie. Zo is zij co-auteur van een speciaal handboek voor circulair bouwen van de Economic Board Utrecht (EBU). Welke bouwnieuws viel haar de afgelopen week op? Ernst is blij dat een woningcorporatie in Eindhoven heeft besloten de eerste circulaire sociale huurwoning te bouwen: “Het grootste obstakel bestaat nu nog uit de hoge kosten, maar ik denk dat ze er op termijn goedkoper mee uit zijn.” D66-Tweede Kamerlid Jessica van Eijs verwijst naar een opiniestuk dat betoogt dat de ideeën van een architect en de woonwensen van de burger niet altijd in harmonie zijn: “Het doet denken aan politici die beweren dat architecten steeds moderner willen zijn terwijl de rest van Nederland oude bakstenen wil.” Van Eijs denkt dat dit geen productieve discussie is: “Ik denk dat we het beter kunnen hebben over hoe we gebruikers betrekken bij het ontwerp.”

Milieuvriendelijk

Op 7 mei publiceerde de Economic Board Utrecht de handleiding Materiaal Gedreven Opdrachtgeverschap van Bianca Ernst, die dit samen met haar zus en Superuse Studios schreef. De handleiding is volgens Ernst broodnodig: “Er gebeurt nog te weinig met circulariteit.” Ernst erkent dat de bouwsector maatregelen neemt om milieuvriendelijker te worden. “Dat zijn goede ontwikkelingen die over 30 of 40 jaar echt impact hebben op het milieu. Maar dit boekje gaat over wat je nú kan doen.”. Speerpunten uit de handleiding zijn volgens Ernst inzicht in materiaalstromen, ketensamenwerking en een overzicht van welke materialen herbruikbaar zijn. Het handboek richt zich vooral op kleinschalige bouw: “Materiaal hergebruiken is een stuk moeilijker bij grote bouwopgaven”.

Hof van Cartesius

Ernst begon samen met haar zus twintig jaar geleden het Hof van Cartesius, een proeftuin voor circulair bouwen. Ernst: “We bouwen daar dingen waarvan we tegelijkertijd bedenken hoe we het over vijf jaar weer uit elkaar gaan halen.” Het Hof bestaat uit 40 leden die er plekken huren. Ernst en haar zus hebben uitbreidingsplannen: “Er staan nu drie paviljoens op een gebied van 2.500 vierkante meter. We willen toe naar 3.000 à 4.000 vierkante meter.” Het Hof bestaat voornamelijk uit creatieve mensen, die niet representatief zijn voor de gehele bevolking. Het project geeft dus geen beeld van hoe alle Nederlanders straks moeten leven. Van Eijs juicht alle initiatieven echter van harte toe: “We hebben als stip op de horizon dat Nederland circulair moet zijn in 2050. We moeten nu aan de bak.” Of Nederland op schema ligt, durft Van Eijs niet te zeggen: “De race is pas net begonnen.”

Zendingswerk

In het Regeerakkoord staat maar weinig over circulair bouwen. Het thema komt alleen aan bod in de vorm van verspreiden van kennis. Van Eijs: “Het is eigenlijk zendingswerk wat we aan het doen zijn.” Ernst bevestigt deze interpretatie: “Architecten die wij spreken, willen er alleen aan beginnen als de opdrachtgever ernaar vraagt.” Van Eijs heeft daarom in de Tweede Kamer moties ingediend om het circulair bouwen te bevorderen. “We hebben een grote verduurzamingsslag nodig. Daarnaast moeten we minder fouten maken met materiaal. Het gebeurt nog te vaak dat iets onbruikbaar blijkt te zijn. Dat is ontzettend zonde.” Van Eijs ziet op dit vlak positieve ontwikkelingen: “Bedrijven denken steeds meer van te voren na over hoe materialen in elkaar moeten gaan passen. Computers en automatisering spelen daar een rol in.”

Afvalbouwmarkt

Het Hof van Cartesius experimenteert met zogenaamde reststromen in de bouw. Ernst: “Er wordt vaak te veel geproduceerd en de restjes kunnen wij goed gebruiken. Ook tussen afvalstromen van recyclecentra zit vaak nuttig materiaal.” Om het overzicht te bewaren en het materiaal van de rommel te onderscheiden, is Ernst een afvalbouwmarkt begonnen: “Wij halen bijvoorbeeld gemiddeld 400 ton aan hout weg bij afvalscheidingsstations en herbestemmen het. Dat is best wat.”

Bouwgarantregeling

Waar Ernst op activistische wijze Nederland steeds meer circulair maakt, doet Van Eijs dat in de politiek. Een van haar moties moet regelgeving voor kleinere bedrijven omtrent circulariteit soepeler maken: “Voor startups is het bijvoorbeeld heel moeilijk om mee te doen aan de bouwgarantregeling. Maar deze pioniers hebben we hard nodig.” Ernst herkent dit beeld. “Daarom zijn we ook in gesprek met grote banken als ABN AMRO. Zij zijn daar ook mee bezig.” Bovendien speelt minister Ollongren met het idee om een materialenpaspoort verplicht te maken. Van Eijs: “Dat zou een mooie stap zijn.”


AANBESTEDEN EN CONTRACTEREN DUURZAAMHEID CIRCULAIRE ECONOMIE

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters