Column/ Bent u voor of tegen hoogbouw?

Door Ellen van Bueren , 16 mei 2019

Column/ Bent u voor of tegen hoogbouw?

Hoogbouw mag voor professionals in stedelijke ontwikkeling een logische keuze zijn om te voorzien in woningbehoefte, voor de burger is dat het allerminst. Bijzonder aan hoogbouwplannen is dat niet alleen direct omwonenden, maar alle burgers zich belanghebbende voelen. Dat is ook niet vreemd. Iedereen ziet het al van verre. Hoogbouw verandert de skyline, en wordt naadloos gekoppeld aan onderwerpen als identiteit en historie van kern, dorp of stad. Hoe goed voorbereid ontwikkelaar en gemeente ook denken te zijn, pas bij het presenteren van het definitieve plan blijkt of de burger het steunt, ook al is er volop ruimte geweest om mee te praten.

Het imago van hoogbouw helpt ook al niet bij het bespreekbaar maken ervan. Torens worden al snel gezien als symbool van het kapitaal, met graaiende ontwikkelaars en machtsbeluste wethouders. Dat er een verhaal achter zit van woningbehoefte, grondprijs, bereikbaarheid en doelgroepenbeleid ontgaat de meesten. Logisch ook. Jarenlang lagen bouwplannen stil. Nu de crisis voorbij is, wordt er opeens wel gebouwd en stukken hoger dan oorspronkelijk voorzien. Dat is lastig uit te leggen.

In Leiden is nu een bijzondere situatie ontstaan. Een concreet hoogbouwproject kan onderwerp van een referendum worden. De torens van het LEAD-project zijn met hun 65, 85 en 115 meter beduidend hoger dan de maximale hoogte van 70 meter die eerder in de gemeentelijke hoogbouwvisie werd genoemd. Actieve burgers halen nu handtekeningen op voor een referendumverzoek. De referendumvraag luidt: “Bent u VOOR of TEGEN het raadsvoorstel Nota van Uitgangspunten LEAD over de stedelijke ontwikkeling aan de Willem de Zwijgerlaan in het gebied Nieuw Leyden?”

Een ingewikkelde, en heel specifieke vraag. De nota van uitgangspunten bestaat uit maar liefst 9 pagina’s stedenbouwkundig jargon. Veel van de uitgangspunten zijn ambities waarvan het lastig is om het ermee oneens te zijn. Zo bevat de nota zeven beloften van de ontwikkelaar, met op 1: ‘gelijke kansen voor iedereen’. De teller staat inmiddels (15 mei) op 2398 steunbetuigingen. Als op 26 mei 5000 steunbetuigingen binnen zijn, dan kan de gemeenteraad besluiten tot een raadgevend referendum.

Het is natuurlijk maar de vraag of een referendum een geschikte manier is om de discussie over hoogbouw te voeren. Veeleer is behoefte aan een debat tussen inwoners over de ontwikkeling van hun stad en skyline. Hoogbouw zou daar uit kunnen rollen als oplossing; het zou geen inzet van een debat moeten zijn.


AANBESTEDEN WETGEVING

Over de auteur

Ellen van Bueren

Hoogleraar Management van Stedelijke Ontwikkeling