Zonder grond, geen bouw en geen passend huis

Door Redactie Bouwmeesters , 20 juni 2019

Zonder grond, geen bouw en geen passend huis

Pak het woningtekort aan door beter doordacht bouwgrond uit te geven. Dit kan als bouwers en overheden (onderling) hun werkwijze beter op elkaar afstemmen. Deze aanpak past bij de nieuwe Omgevingswet die door anders werken meer ruimte voor ontwikkeling biedt.

Het woningtekort vraagt om snel handelen van bouwers en overheden. Bouwgrond is hierbij een basisvoorwaarde: zonder grond geen bouw en geen passend huis voor woningzoekenden. Het is daarom volgens Bouwend Nederland zaak dat zowel de bouwbranche als betrokken overheden vlot tot verbetering van de gronduitgifte komen. De branchevereniging ziet ruimte voor verbetering van gronduitgifte, en bracht daarom met hulp van De Argumentenfabriek bouwers en beleidsmakers met elkaar in gesprek. Het leverde nieuwe inzichten en het rapport ‘Vlotter aan de slag met grond voor woningbouw’ op, zegt directeur Katrin Weber van De Argumentenfabriek.

Omgevingswet

De nieuwe Omgevingswet stelt volgens het ministerie van Binnenlandse Zaken dat burgers, bedrijven en overheden samen verantwoordelijk zijn voor de kwaliteit en ontwikkeling van de leefomgeving. De burger voor zijn eigen grond en zijn huis. Bedrijven voor de gevolgen van de activiteiten van hun onderneming voor de omgeving. In de meeste gevallen is de kwaliteit van de leefomgeving een publieke verantwoordelijkheid. De Omgevingswet regelt wat de overheid moet doen en hoe ver de overheid daarin mag gaan ten opzichte van burgers en bedrijven. Hierbij is volgens het ministerie vertrouwen de basis. Het gaat hierbij niet alleen om vertrouwen in initiatiefnemers, maar ook om vertrouwen van de burger in de overheid en het vertrouwen tussen overheden.

Faciliterend

Met de nieuwe wetgeving verandert dus ook het grondbeleid van de overheid. “Veel gemeenten gaan van een actief grondbeleid, waarbij de overheid het stuur in handen heeft, over naar een faciliterend beleid. Ontwikkelende partijen dragen zelf initiatieven aan. Die passen niet altijd meteen in een provinciale of gemeentelijke visie. Dit vergt dus andere manieren van samenwerken en communiceren over doelen en belangen. Een uitdaging voor alle betrokkenen”, concludeert Katrin Weber op basis van dit rapport.

Minder werk

Faciliterend grondbeleid haalt de touwtjes deels uit handen van de gemeente, maar het is een misvatting dat dit beleid minder inspanning vraagt van gemeenten. “Deskundigen vertelden dat gemeenten soms denken dat ze door faciliterend grondbeleid minder werk hebben en dat ze kunnen besparen op mens en kennis. Maar faciliterend grondbeleid is juist ingewikkeld en tijdintensief. Deze projecten zijn kleinschaliger, gemeenten moeten hierom meer projecten begeleiden om het zelfde aantal woningen te kunnen realiseren. Voor bouwers is het ontplooien van eigen initiatieven ook veel werk en vraagt expertise en tijd, die maar deels aanwezig is”, waarschuwt Weber die meent dat er sprake is van een cultuuromslag waarin alle betrokken partijen met een open houding en vol vertrouwen in gesprek met elkaar moeten gaan.

Kansen

“Voor overheden en ontwikkelende partijen geldt dat zij gronduitgifte kunnen verbeteren door meer aandacht te schenken aan co√∂rdineren van beleid, stroomlijnen van belangen, hun verantwoordelijkheid te pakken en door kennis en capaciteit te vergroten. In het rapport hebben deskundigen eerste concrete voorstellen hiervoor benoemd. Kijk bijvoorbeeld bij elkaar in de keuken door een korte stage waarbij een ambtenaar meeloopt bij een aannemer, of juist een bouwer meedraait op een ambtelijke afdeling.” Lichtere selectieprocedures en samen kijken naar realistische eisen voor bouwprojecten zijn volgens Weber belangrijke voorstellen uit het rapport.

Toon lef

Tijdwinst binnen besluitvorming is alleen af te dwingen als niet alleen overheden maar ook ontwikkelende partijen zoals ontwikkelaars, woningcorporaties en particulieren actief meedenken. “Bouwers kunnen bijvoorbeeld helpen door mee te denken bij het opstellen van een concept-bestemmingsplan of een voorstel voor de gemeenteraad. Het verkrijgen van draagvlak bij bewoners is ook vaak ingewikkeld. Maak een voorstel concreter, waardoor de raad er sneller mee in kan stemmen.” Daarnaast kunnen bouwers ambtenaren helpen door onderdelen van de procedures op zich te nemen. “Ontzorg de gemeente en heb begrip voor ambtelijke procedures en toon lef”, vat Weber samen.

Toekomst

Vanuit De Argumentenfabriek is Weber betrokken geweest bij het in kaart brengen van de problemen rond gronduitgifte en vervolgens bij het samen nadenken over verbeteringen. Een brede groep deskundigen ging hiervoor samen in gesprek. Weber: “Wat de verbeteringen betreft is dit rapport maar een begin van een spannende zoektocht van overheden en ontwikkelende partijen. De verschillende deelnemers waren het lang niet altijd met elkaar eens, het gesprek was soms best pittig. Maar in grote lijnen willen overheden en ontwikkelende partijen hetzelfde: meer passende woningen voor de woningzoekenden van nu en straks. Dat geeft hoop voor de samenwerking.”


AANBESTEDEN EN CONTRACTEREN WETGEVING ONDERNEMERSCHAP EN INNOVATIE

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters