We moeten beton niet bashen

Door Redactie Bouwmeesters , 12 september 2019

We moeten beton niet bashen

“We moeten beton niet bashen als een CO₂-probleem, maar omarmen als een duurzaam product dat kansen biedt”, stelt Rob van Gijzel van Betonhuis. Nederland moet volgens hem gezamenlijk optrekken om CO₂-uitstoot tegen te gaan: “Dat vraagt ook inzet van ontwerpers en opdrachtgevers.”

Beton is een onmisbaar bouwmateriaal in Nederland en biedt volgens Rob van Gijzel, voorzitter van Betonhuis ons land kansen voor verduurzaming. Volgens hem werkt de betonindustrie hard aan reductie van CO₂-uitstoot, gelijk producenten van andere bouwmaterialen dat ook doen. En dat is noodzakelijk, want beton is volgens de voorzitter een onmisbaar element voor het oplossen van de woningnood en de aanpak van de infrastructuur.

Uitbannen geen optie

Wat Van Gijzel betreft is uitbannen van beton geen optie om CO₂-uitstoot te reduceren: “Er zijn simpelweg geen goede alternatieven. We kunnen in het bouwproces eenvoudigweg niet om beton heen.” De voorzitter benadrukt dat bij elk bouwproces het uitgangspunt moet zijn waar welk materiaal op zijn plek is: “Bouwers moeten altijd kritisch kijken naar welk product waar wordt ingezet. Natuurlijk is het logisch dat een deur van hout is in plaats van staal of beton, maar vergeet niet dat ook het verwerkingsproces van hout ook niet CO₂2-neutraal is.”

Zand, grind, kalksteen en water

Beton bestaat uit zand, grind, kalksteen en water. Materialen die zonder veel CO₂-uitstoot worden gewonnen. Van de CO₂-uitstoot in het betonproductieproces komt 90% voort uit het branden van het kalksteen waarmee cement wordt gemaakt. Ongebrand kalksteen kan niet als ingrediënt voor beton worden gebruikt. Nederland heeft deze grondstof niet als bodemschat. De betonindustrie importeert daarom dit product uit Frankrijk, Duitsland en België. Het daadwerkelijk branden vindt dus buiten onze landsgrenzen plaats. “Maar als het gaat om normering, wordt die buitenlandse uitstoot wel meegenomen bij Nederlandse bouwprojecten. Dat geeft een vertekend beeld aan wat de Nederlandse CO₂-uitstoot door beton daadwerkelijk is”, licht Van Gijzel toe.

Goede afspraken

Gezien de Nederlandse situatie is volgens Van Gijzel belangrijk goede Europese afspraken te maken over hoe tegengaan van CO₂-uitstoot bij het brandingsproces. Ook wijst hij op afspraken die de Nederlandse betonbranche in het betonakkoord heeft gemaakt om de uitstoot terug te dringen. Volgens hem is Nederland als betonland goed bezig: “Betonproductie veroorzaakt wereldwijd 9% van de CO2-uitstoot. In Europa is dat 6% en Nederland zit daar met 3% ruim onder. We doen het wat dat betreft gewoon goed.”

Biodiversiteit

Op kalksteen na bevat beton grondstoffen die in Nederland worden gedolven. Het zand en grind wordt gewonnen bij afgravingen ten gunste van het landschap. Van Gijzel noemt als voorbeeld de aanpak van de verbreding van rivieren, zodat deze meer ruimte bieden aan het water. Dat is niet alleen nodig om ruimte te geven aan het stijgende rivierwater, maar zo krijgen dieren en planten volgens de voorzitter meer leefruimte. Daarnaast is het product van deze afgravingen juist grondstof voor de betonindustrie. “De industrie neemt zand en grind af dat weg moet uit het landschap om de biodiversiteit te vergroten. Natuurlijk levert transport uitstoot op van CO₂, maar dat transport is sowieso nodig om het materiaal af te voeren. Wat dat betreft maken wij van de nood een deugd”, aldus Van Gijzel.

Hergebruik

Ontwerpers van gebouwen kunnen volgens Van Gijzel eveneens helpen om uitstoot van CO₂ te voorkomen. Hij wijst er op dat beton goed te hergebruiken is nadat een pand is afgeschreven, immers beton van een afgeschreven gebouw kan uitstekend worden gerecycled. Maar het is volgens de voorzitter nog beter om een bestaand gebouw te herbestemmen: “Dat vraagt creativiteit en durf van architecten om verder te kijken dan de eerste bestemming van een ontwerp, maar biedt zeker kansen voor de toekomst. Dat betekent wel dat ontwerpers moeten gaan werken met meer standaardmodules en basiselementen, maar dat sluit creatieve en eigenzinnige architectuur natuurlijk niet uit.”

Fundament

De uitdaging om de uitstoot van CO₂ tegen te gaan, is volgens Van Gijzel een gezamenlijke verantwoordelijkheid. “En dan bedoel ik niet alleen van de gehele bouwbranche, maar van heel Nederland. We moeten het tegengaan van de uitstoot van CO₂ en ook van stikstof gezamenlijk oppakken. Het heeft geen zin om een enkel zwart schaap aan te wijzen, maar te kijken wat je als Nederland als geheel kan doen. En we moeten daarbij oog houden voor alle problemen in dit land, zoals de woningnood. Immers om onze kinderen ook een woning te kunnen bieden, hebben we simpelweg beton nodig. Wat dat betreft is beton niet alleen een fundament voor de bouw, maar ook het fundament van onze samenleving."

Foto: Betonhuis (Vincent van den Hoven fotografie)


DUURZAAMHEID DUURZAME BOUWPROCESSEN

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters