BNR Bouwmeesters: Wat te doen aan bovenmatig gebruik van beton in de bouw?

Door Redactie Bouwmeesters , 12 september 2019

BNR Bouwmeesters:  Wat te doen aan bovenmatig gebruik van beton in de bouw?

De betonindustrie produceert beton zo duurzaam mogelijk, maar critici verbannen dit product het liefst van de bouwplaats om CO2-uitstoot te beperken. In de uitzending van 9 september vraagt Bouwmeesters zich af of Nederland beter af is zonder beton.

Te gast waren:

Maarten Hajer, hoogleraar Urban Futures aan de Universiteit Utrecht;

en

Jan Nauta, architect van Studio Nauta;

en

We bellen met Rob van Gijzel, voorzitter van het Betonhuis.

Verspilling tegengaan

Zoals iedere week begint de uitzending met het bouwnieuws van de gasten. Maarten Hajer verbaast zich over de lopende discussie rondom de Afrikaanderwijk in Rotterdam: “Veel sociale woningen afbreken om plaats te maken voor relatief weinig middenstandswoningen is achterhaald. We moeten juist nu naar hogere dichtheden toe.” Jan Nauta vestigt de aandacht op de renovatie van het Binnenhof en het afkopen van architectenbureau OMA: “Ik vind het pijnlijk dat de kritiek op OMA nu onterecht blijkt te zijn.” Nauta is niet enthousiast over de optie om de oorspronkelijke architect weer in de arm te nemen: “Die heeft dertig jaar geleden een gebouw neergezet dat nu 500 miljoen nodig heeft om overeind te blijven staan. Dat lijkt mij niet de meest gekwalificeerde keus.”

Knappe koppen

Als we tot 2050 doorbouwen met materialen als beton en staal zal de bouwsector in zijn eentje genoeg CO2 uitstoten om door de mondiale opwarmingsgrens van 2 graden heen te breken. Hoogleraar Hajer pleit daarom voor alternatieve bouwmaterialen in toekomstige projecten: “De sector moet echt beter weten.” Hajer denkt dat Nederland wereldwijd een leidende rol kan spelen in de innovatie van bouwmaterialen: “We hebben knappe koppen in de sector en makelaars die de producten af kunnen zetten.”

Houtbouw

Architect Nauta houdt zich dagelijks bezig met alternatieven voor beton. Ook hij vindt dat het huidige gebruik te hoog ligt: “In een land als Nederland heb je beton nodig om funderingen te maken. Maar de mate waarin we het nu gebruiken is gewoonweg absurd.” De bouwwereld is zich van het bovenmatige gebruik volgens Hajer onvoldoende bewust: “In de architectenwereld zie je nu een paar projecten met alternatieven omdat dat hip wordt gevonden.” Hij wijst op voorbeelden uit het buitenland, zoals een gebouw van 85m hoog in Noorwegen dat volledig van hout is gebouwd. Nauta heeft het huis van zijn ouders in Friesland gebouwd zonder beton te gebruiken en won daar een prijs voor.

Verduurzaming

Voorzitter van betonkoepelorganisatie Betonhuis Rob van Gijzel vindt dat de Nederlandse betonindustrie al grote stappen heeft gemaakt richting verduurzaming: “Wereldwijd is beton verantwoordelijk voor 9% van de CO2-productie. Op Europees niveau is dat 6% en in Nederland maar 3%. Daarmee zitten we al onder het gemiddelde.” De betonindustrie timmert volgens Van Gijzel hard aan de weg om nog duurzamer te worden: “We zijn de enige sector in Nederland die op dit niveau een akkoord heeft gesloten om CO2 verder te verlagen.” Van Gijzel vindt niet dat Nederland ‘verslaafd’ is aan beton. “Er zijn gewoon niet zoveel alternatieven”, meent de voorzitter.
Nauta is het oneens met die analyse: “Voor maar een klein deel van bouwwerken hebben we geen alternatief voor beton. Het is lariekoek om te zeggen dat er in het algemeen weinig alternatieven zijn.” Ook Hajer is niet te spreken over de argumenten van Van Gijzel: “Een minder vervuilende betonindustrie is de bekende poging om iets zogenaamd efficiënter te doen, maar eigenlijk probeert men hier een nieuw rekenmodel voor vervuiling te maken. De echte weg voorwaarts is afstappen van het beton.”

Herbruikbaar

Van Gijzel denkt dat zijn critici een ander aspect van beton over het hoofd zien: “Beton is 100% herbruikbaar.” Daar zitten volgens Van Gijzel nog meer voordelen aan: “Om die reden is beton milieuvriendelijk, makkelijk toepasbaar en goedkoop.” Nauta vindt dat Van Gijzel hier niet het volledige verhaal vertelt: “Als je beton hergebruikt, moet je de grondstof klinker toevoegen. Laat dat nou net het meest milieubelastende onderdeel van beton zijn.”
Op de vraag wanneer we in Nederland zonder beton kunnen bouwen, zijn Nauta en Hajer het eens: “Vandaag nog.”


DUURZAAMHEID DUURZAME BOUWPROCESSEN

Over de auteur

Redactie Bouwmeesters