BNR Bouwmeesters: 25 uitblinkers, maar publiek aanbesteden kan stuk duurzamer

Door Redactie, 10 oktober 2019

BNR Bouwmeesters: 25 uitblinkers, maar publiek aanbesteden kan stuk duurzamer

De Top 25 van meest duurzame publieke opdrachtgevers werd in de uitzending van 7 oktober besproken. Winnaars zijn goed op weg, maar duurzaamheid verdient meer aandacht van opdrachtgever. Bouwmeesters sprak hierover met één van de opdrachtgevers uit de lijst en een aanbestedingsexpert.

Te gast waren:

Marten Klein, directeur van het Ingenieursbureau van de gemeente Amsterdam, die op nummer 25 staat;

en

Jaap de Koning, aanbestedingsexpert en hoofd Witteveen+Bos Amsterdam.

Haarlemse hubs

Zoals iedere week wordt de gasten gevraagd wat volgens hen de grootste bouwsuccessen en bouwflaters van de afgelopen tijd zijn. Jaap de Koning heeft lof voor de inzet van de gemeente Haarlem om de logistiek te ontlasten door middel van hubs: “Door de visie en langetermijndenken van de gemeente is dit een mooi voorbeeld van hoe het zou moeten.” Marten Klein is enthousiast over de hoeveelheid ondergrondse fietsenstallingen in Amsterdam. Een flater is volgens Klein de vele straten die nu openliggen in onze hoofdstad: “Ik vraag me af of er voldoende is nagedacht over klimaatadaptatie. Anders vrees ik dat ze over vijf jaar weer open moeten.”

Vicieuze cirkels

Amsterdam staat onderaan een door Bouwend Nederland samengestelde lijst van 25 meest duurzame aanbesteders van Nederland. Volgens Klein, die een ingenieursbureau leidt dat als enige klant de gemeente Amsterdam heeft, is dat makkelijk te verklaren: “Je ziet dat een gemeente als Amersfoort een stuk consistenter is. Daar kunnen wij wat van leren.” Daarnaast weet Klein nog een andere factor aan te wijzen die meespeelt bij de relatief lage plek van de hoofdstad: “Er is nog een aantal vicieuze cirkels. Zo konden wij eerder niet met nul-emissiemateriaal werken omdat onze vaste leveranciers dat niet hadden. Waarom hadden ze dat niet? Omdat het nooit werd besteld.” Het is aan het ingenieursbureau van Klein om deze problemen één voor één aan te pakken.

Duurzaamheidscriteria

Bouwend Nederland bracht naast de lijst van aanbesteders ook een analyse uit van aanbestedingen in Nederland. De conclusies van Bouwend Nederland zijn niet mals. “Het gaat heel erg langzaam. In 60 procent van de aanbestedingen waar duurzaamheid een criterium is, telt duurzaamheid maar voor 15 procent mee”, duidt aanbestedingsexpert De Koning. Hij denkt dat het onvoldoende belangrijk is voor aanbieders om rekening te houden met duurzaamheidscriteria. De Koning deelt de conclusie van Klein wat betreft consistentie: “Het is voor een aanbieder niet interessant om te investeren in duurzaam materiaal waar ze na een project niets meer mee kunnen. Eén duurzaam project verandert de markt niet.”

Consistent beleid

Een belangrijk onderdeel van consistent beleid is onderhoud. De Koning laakt dat het onderhoud van bouwprojecten terugloopt. Bouwend Nederland spreekt in haar rapport van 3,6% in 2016 naar slechts 1,1% in 2018 “Als een aanbieder verantwoordelijk is voor het onderhoud dan is het ook waarschijnlijker dat hij duurzaam materiaal gebruikt. Dan hoeft hij het immers zelf niet te vervangen”, aldus De Koning. De dalende trend van het onderhoud valt te verklaren doordat opdrachtgevers liever niet vijftien jaar vastzitten in aan één partij. Om die reden kiest Amsterdam voor een andere aanpak. “Wij sluiten net als Haarlem langetermijncontracten met aannemers voor het beheer en onderhoudswerk. Zo hopen we de duurzaamheid te verbeteren”, legt Klein uit. Helaas zijn talrijke andere ambities volgens Klein voorlopig nog niet waar te maken: “De infrastructuur is er nu vaak nog niet, maar ik denk dat we op een kantelpunt zitten.”

Prijsvraag

Een andere manier om duurzaamheid te bevorderen dan aanbestedingsregels is het stimuleren van groene innovatie. Bijvoorbeeld de prijsvraag voor duurzaam asfalt van vorig jaar. Maar De Koning weet niet zeker hoe geschikt prijsvragen zijn in het kader van aanbestedingen: “Bij prijsvragen die losstaan van een project is het risico laag. Ze zijn dus een eerste stap waarna de innovatie nuttig kan zijn voor een project.” Ook Klein ziet meer mogelijkheden om te verduurzamen: “Allereerst moeten we de gebouwen waar we in zitten laten staan en goed gebruiken. Duurzamer dan dat kan niet. Je kan ook kijken naar het leasen van gebouwen, maar ik denk dat je als overheid de taak hebt goede aanbestedingen te doen.”


AANBESTEDEN EN CONTRACTEREN AANBESTEDEN DUURZAAMHEID