Inzet Bouwend Nederland

Anders aanbesteden: meer samenwerking, innovatie en kwaliteit

Ondernemers die lid zijn van Bouwend Nederland hebben regelmatig te maken met de provincie als opdrachtgever. De afgelopen jaren zijn steeds meer publieke opdrachtgevers hun aanbestedingen en opdrachtgeverschap anders gaan inrichten, waarbij samenwerking, innovatie en kwaliteit de boventoon voeren. De marktvisies van de waterschappen en Rijkswaterstaat zijn hier voorbeelden van. Ook Bouwend Nederland levert hieraan een constructieve en actieve bijdrage.

We zien echter nog verschillende mogelijkheden om de aanbestedingen door provincies voor de bouw- en infrasector verder te verbeteren.

  • Gebruik de ruimte die de Aanbestedingswet biedt
    Bouw- en infrabedrijven zorgen voor veel lokale werkgelegenheid. Lokale en regionale bedrijven zijn bekend met de plaatselijke omstandigheden, hebben een uitgebreid netwerk in hun omgeving en zijn vaak snel inzetbaar. Om die redenen verdienen zij een eerlijke kans in het uitnodigingsbeleid voor aanbestedingen van de provincie. Provincies kunnen beter gebruikmaken van de ruimte die de Aanbestedingswet hiervoor biedt. Bijvoorbeeld door zo veel mogelijk onderhands aan te besteden tot de drempelbedragen die de Aanbestedingswet toestaat.
      
  • Neem toepassing van de CAO Bouw & Infra mee als eis
    Helaas komt het nog te vaak voor dat bedrijven die de CAO Bouw & Infra ontduiken een aanbesteding winnen. Een bedrijf dat in de bouw werkt maar de cao niet naleeft, profiteert op illegale wijze van andere ondernemers. Dit leidt tot oneerlijke concurrentie op prijs, loon en arbeidsvoorwaarden. Bovendien veroorzaakt het extra veiligheidsrisico’s doordat regels niet worden nageleefd. Daarom ziet Bouwend Nederland graag dat provincies de toepassing van de CAO Bouw & Infra meenemen als standaardeis bij de selectie van aannemers.
        
  • Focus op innovatie
    De grote opgaven in de gebouwde omgeving doelmatig aanpakken, kan alleen door gebruik te maken van innovatieve technieken, producten en processen. Om die te ontwikkelen is samenwerking tussen overheid, markt en kennisinstellingen cruciaal. De Bouwagenda onderstreept dit. Daarnaast is het zaak dat overheden zich bij aanbestedingen niet meer focussen op de laagste prijs, maar op het vermogen van bedrijven om te innoveren en samen te werken. Ook de provincie kan vaker partners selecteren die met deze kwaliteiten meerwaarde bieden en hierbij een voorbeeldfunctie innemen.
       
  • Zorg voor meerjarige plannen en anticyclisch beleid
    Publieke opdrachtgevers als de provincie hanteren vaak een jaarcyclus, waarbij zij aan het begin van het jaar plannen maken, die allemaal in het tweede deel van het jaar uitgevoerd moeten worden. Dat veroorzaakt pieken in het werkaanbod en legt een grote druk op de continuïteit van bouwbedrijven. Daarbij werkt het voor de opdrachtgever kostenverhogend. Voor de aanleg en het onderhoud van infrastructuur pleit Bouwend Nederland daarom voor een betere spreiding van de opdrachtenstroom. Meerjarige plannen en anticyclisch beleid zorgen voor continuïteit in werkgelegenheid én lagere kosten. Daar profiteert iedereen dus van.
        
  • Weeg nut en noodzaak van bankgaranties
    Onderzoek toont aan dat bankgaranties slechts in 1,7 procent van de gevallen worden ingeroepen. Toch vragen overheden in aanbestedingen vaak nog standaard om een bankgarantie. Dit verzwakt de onderhandelingspositie van de aannemer tegenover de opdrachtgever. Bij kleine projecten − onder de € 500.000 − draagt een bankgarantie sowieso weinig bij aan de financiële zekerheid voor de opdrachtgever. Provincies zouden per project nut en noodzaak van de bankgarantie moeten wegen en de omvang ervan terugbrengen naarmate het project vordert.
        

Ruimtelijke Ordening: ook straks prettig en duurzaam wonen, werken, reizen en recreëren

Door de ambities in de Woonagenda (75.000 woningen erbij), het Klimaatakkoord (50 procent CO2-reductie in 2030) en de groeiende druk op de infrastructuur staat Nederland voor een enorme opgave. Die halen we niet op de huidige manier. Overheden zullen de handen ineen moeten slaan voor meer regie en een slimme aanpak gericht op snellere doorlooptijden en maximaal resultaat. Provincies hebben nú een belangrijke rol om prettig en duurzaam wonen, werken, reizen en recreëren ook in de toekomst mogelijk te maken.

Bouwend Nederland ziet diverse kansen voor de provincie om ruimtelijke-ordeningsvraagstukken efficiënt op te pakken.
 

  • Maak werk van voldoende plancapaciteit
    De woningbouwopgave kan in sommige plaatsen binnenstedelijk worden opgelost, maar in veel andere regio’s niet. Zeker niet als de huidige grote vraag naar nieuwe woningen aanhoudt. Omdat gemiddeld 30 procent van de bouwplannen niet of veel later tot ontwikkeling komt, is voor voldoende woningbouw overprogrammering nodig. Provincies kunnen meer werk maken van voldoende plancapaciteit, dat wil zeggen: inzetten op een programmering van 130 procent.
       
  • Maak voorfinanciering door een revolverend fonds mogelijk
    Het zou goed zijn als provincies zich aansluiten bij het Revolverend Fonds Stedelijke Transformatie of zelf een soortgelijk fonds oprichten. Een groot deel van de bouwopgave moet binnenstedelijk plaatsvinden. Vaak zijn daarvoor eerst maatregelen nodig als saneren en bedrijven uitplaatsen. De markt kan of mag deze maatregelen niet altijd voorfinancieren. Hierdoor vallen ontwikkelingen stil. Een revolverend fonds voor binnenstedelijke transformatie lost dit probleem op door de voorfinanciering geheel of gedeeltelijk voor zijn rekening te nemen.
        
  • Benader de bouwopgave kwantitatief én kwalitatief
    De bouwopgave vraagt niet alleen om een kwantitatieve, maar ook om een kwalitatieve benadering. Starters en doorstromers, eigenaren en huurders, eenpersoons- en meerpersoonshuishoudens: verschillende doelgroepen hebben verschillende woon- en locatiewensen. Niet iedereen wil wonen in een grondgebonden woning aan de rand van de stad, een rijtjeshuis of een omgebouwd kantoor of kerkgebouw. Provincies dienen samen met gemeenten en marktpartijen te zorgen voor een evenwichtige woningmarkt, afgestemd op de wensen van de burgers.
       
  • Kies voor een actieve rol in verduurzaming
    Bouwend Nederland moedigt provincies aan bewust te kiezen voor een actieve rol in de verduurzaming van de gebouwde omgeving, zowel bestaande bouw als nieuwbouw. Dat kan als aanjager, facilitator, stimulator en/of regisseur zijn, afhankelijk van de rol die nodig is en bij de provincie past. Er zijn vele mogelijkheden te bedenken. De provincie kan bijvoorbeeld: (boven)regionale verduurzamingsplannen afstemmen als intermediair tussen Rijk en gemeenten; gemeenten, netbeheerders en vastgoedbeheerders stimuleren om aardgas te vervangen door duurzame alternatieven; meewerken aan een regionaal fonds voor energiebesparing in de bebouwde omgeving; kansen en belemmeringen op het gebied van verduurzaming agenderen bij de juiste partijen enzovoort.
             
  • Zorg voor een goed ontwikkelde infrastructuur
    Een goed ontwikkelde infrastructuur is essentieel voor de bereikbaarheid en economische ontwikkeling van de provincie. Economische groei, bedrijvigheid, leefbaarheid, welzijn en toerisme, dit alles kan alleen tot bloei komen dankzij een robuust netwerk van bovengrondse en ondergrondse infrastructuur. Van wegen en fietspaden tot kabels en leidingen: infrastructuur die optimaal te gebruiken is, hoort voorop te staan in het provinciale mobiliteitsbeleid. Bouwend Nederland pleit daarvoor.
        
  • Houd bruggen, sluizen en andere kunstwerken veilig en bereikbaar
    Bruggen, sluizen, tunnels en viaducten die de provincie in beheer heeft, vormen cruciale onderdelen van onze infrastructuur. Veel van deze ‘kunstwerken’ dateren uit de jaren 1960 en ’70 en hebben het einde van hun levensduur bereikt. Om ze te renoveren, en daarmee bereikbaarheid en veiligheid te garanderen, moet er een gericht provinciaal beleid en bijpassend twintigjarenbudget beschikbaar komen. Provincies zouden een deel van de provinciale opcenten kunnen reserveren voor een Provinciaal Fonds Vervanging & Renovatie Kunstwerken.