Robotisering in bouw bedreiging voor werkgelegenheid?

dinsdag 12 mei 2020
Afbeelding Robotisering in bouw bedreiging voor werkgelegenheid?

Door de coronacrisis liggen grote delen van de economie stil. Ook de bouw heeft een stapje terug moeten doen. Is dit nu het juiste moment om na te denken over verdere robotisering en innovatie in de sector? Immers als er geen mensen op de werkvloer zijn is er geen besmettingsgevaar.

Hoe realiseer je twintig woningen in twintig dagen? Volgens Biense Dijkstra, directeur Bouwgroep Dijkstra Draisma, is het antwoord simpel: robotisering. Toch loopt de bouwsector in Nederland en België achter op dit gebied. Vergeleken met de auto-industrie, waar bijna geen mens bij aan te pas komt, is de bouw nog sterk afhankelijk van handarbeid. Dat komt volgens Dijkstra door de krappe marges in de bouw. “Bouwbedrijven verdienen zo weinig dat er bijna niets overblijft voor innovatie. Toch vind ik dat je stoer moet zijn en een substantieel van wat binnenkomt moet investeren.” Automatisering leidt namelijk wel degelijk tot hogere productiviteit en kwaliteit van gebouwen.

Verlies draaien of flink innoveren

Volgens Dorien Staal, directeur Voorbij Prefab en voorzitter van de Betonvereniging, is het besluit om te robotiseren een keerpunt voor haar bedrijf geweest: “Wij produceren prefab betonproducten op een volledig geautomatiseerde manier. Tot 2015 hadden we een fabriek met honderdtachtig man op de werkvloer, tegenwoordig kunnen we het werk ook met vijfendertig mensen aan.” Het was misschien wel de redding voor het slecht draaiende Voorbij Prefab. Staal: “We konden kiezen tussen verlies blijven draaien of in één keer flink te investeren. We kozen dat laatste.” Niet alleen de robots maar ook betere informatiesystemen dragen bij aan de verhoogde arbeidsproductiviteit. “Door gebruik te maken van BIM voeden we de robots met data. Vroeger hadden we mensen in dienst die fulltime bezig waren met het kopiëren van tekeningen om die dan naar twintig verschillende plekken in het bedrijf te brengen. Daar werden dan weer mallen gemaakt die we zo lang mogelijk hergebruikten. Tegenwoordig is dit hele proces rond in zes minuten.”

Meer dan een knopje aanzetten

Een werkgever klinkt dit als muziek in de oren, maar moeten werknemers in de bouw zich geen zorgen maken hun baan te verliezen als automatisering de toekomst is? Dijkstra denkt van niet: “Wij hadden tweeëntwintig mensen in dienst, dat zijn er nu vierentwintig. Alleen onze productie is in diezelfde tijd verdrievoudigd.” Bovendien blijven er mensen nodig om de robots te onderhouden. “Een robot heeft aandacht nodig, het is meer dan een knopje aanzetten en een kop koffie drinken”, zegt Staal, “het is geen bedreiging voor de werkgelegenheid, maar een oplossing voor het tekort aan vakmensen.” Ook Dijkstra denkt dat de robotisering goed is voor het personeelstekort: “Jonge mensen werken liever met een technisch indrukwekkend apparaat dan dat ze vakmens worden.”

Anticyclisch denken

‘Never waste a good crisis’ is een bekend gezegde, maar gaat het ook op voor robotisering in de bouw? Dijkstra denkt niet dat de coronacrisis op korte termijn tot meer robotisering leidt: “De gevolgen van deze crisis gaan pas later binnenkomen, over anderhalf jaar.” Toch zou het volgens de bouwdirecteur wel moeten. “Woningen blijven hard nodig. We kunnen de verhoogde productie goed gebruiken. Bouwbedrijven moeten anticyclisch denken en juist nu die investering durven maken.”

Meer weten?

Luister dan de uitzending van BNR Bouwmeesters van 11 mei terug over ‘Robotisering in de bouw’ of bekijk het overzicht van alle uitzendingen. Voor meer informatie over de coronacrisis gericht op de bouw- en infrasector, bezoek je de website van Bouwend Nederland.