Drinkwaterbedrijf bouwt mee aan waterneutrale woningen

donderdag 17 september 2020
Afbeelding Drinkwaterbedrijf bouwt mee aan waterneutrale woningen

Regenwater bufferen en bijvoorbeeld gebruiken om de wc door te spoelen? In België wordt het zelfs voorgeschreven in het Bouwbesluit, maar Nederlandse woningen worden nog steeds voorzien van dakgoten en regenpijpen die het hemelwater direct afvoeren naar het riool. Dat moet anders, bepleit CFO Marike Bonhof van drinkwaterbedrijf Vitens.

Een zwaluw maakt nog geen zomer, maar toch: in Ulft is het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland momenteel betrokken bij de renovatie van enkele woningen die wat het watergebruik betreft straks wél toekomstbestendig zijn. “Zo wordt in de ‘waterneutrale woningen’ het regenwater opgevangen en benut voor het sproeien van de tuin en het wassen van de auto”, legt Bonhof uit. “Afvoerwater wordt bovendien gerecycled voor (af)wasmachine en wc. Het waterverbruik neemt daardoor af van 119 naar 5 liter per dag. We hopen dat er meer van dit soort projecten komen en roepen ontwikkelaars en bouwers op om het voortouw te nemen. Mogelijk kan uit het Nationale Groeifonds worden geput om het Nederlandse drinkwatersysteem klimaatbestendig te maken.”

Eerder dit jaar bleek dat dit geen overbodige luxe is: tijdens het Pinksterweekend kon Vitens alle 5,8 afnemers in de provincies Friesland, Overijssel, Gelderland, Flevoland en Utrecht alleen van drinkwater blijven voorzien door de waterdruk tijdelijk te verlagen. “Het was warm en door corona waren veel mensen thuis,” verklaart Bonhof de enorme piek in het waterverbruik, op sommige plekken tot wel 70% boven de normale vraag. “Sneller dan verwacht kwamen we operationeel aan de randen van onze mogelijkheden en dat kun je niet los zien van de klimaatverandering, de economische groei en demografische ontwikkelingen, zoals de groei van het aantal eenpersoonshuishoudens.”

Robuuster watersysteem

Dat Vitens alles op alles moest zetten om de ‘Pinksterpiek’ het hoofd te bieden, neemt niet weg dat het waterbedrijf al jaren bezig is om het watersysteem toekomstbestendig te maken. Inclusief de 50.000 kilometer aan waterleidingen die nodig zijn voor het transport van het drinkwater, wordt mede dankzij een recente lening van 150 miljoen euro bij de Europese Investeringsbank (EIB) het drinkwatersysteem robuuster gemaakt. Bonhof: “We onttrekken het drinkwater aan het grondwater en slaan het dagvers op in circa 270 opslagreservoirs. Los daarvan zullen we ’s winters meer water moeten bufferen, met het oog op de grotere behoefte in droge en warme perioden. Sowieso moeten we anders gaan denken over water. Over de waarde ervan. Bij het bouwen van nieuwe woningen, maar ook bij de werkzaamheden die nodig zijn om bijvoorbeeld de totale buffervoorraad te vergroten. Bottom-line is dat de natuurlijke balans in het watersysteem moet worden hersteld en bewaakt. Drinkwater is daarbij één aspect. Deze uitdaging is nationaal en raakt veel sectoren.”

Stikstof

Omdat een flink aantal reservoirs bij of in Natura 2000-gebieden liggen, heeft ook Vitens te maken met de stikstofregels die ook zoveel aannemers hoofdbrekens bezorgen. “Het is vervelend als bijvoorbeeld de bouw van een nieuwe productielocatie stil komt te liggen, maar aan de andere kant juichen we verlaging van de stikstofdepositie in waterwingebieden toe”, nuanceert Bonhof. “Als de drinkwatervoorziening in gevaar dreigt te komen, schromen we niet om ontheffing aan te vragen bij de provincie. Een meer structurele oplossing is elektrificering van het bouwmaterieel. Door duurzame relaties aan te gaan met aannemers, verlagen we de drempel voor ze om te investeren in elektrische machines en duurzame technieken.”

Succesvolle oproep

Dat tijdens de ‘Pinksterpiek van 2020’ niemand in het verzorgingsgebied van Vitens zonder water kwam te zitten, was behalve aan het verlagen van de druk volgens Bonhof ook te danken aan een oproep om het watergebruik zoveel mogelijk te beperken die tijdens de hittegolf in augustus werd herhaald. “Daardoor douchten mensen minder lang en werd veel minder drinkwater gebruikt om tuinen te besproeien en om opzetzwembaden te vullen. Die bereidwilligheid sluit aan bij de resultaten van eerder onderzoek, waaruit blijkt dat mensen open staan voor duurzamer drinkwatergebruik. Het momentum is er, net als de noodzaak, dus ik hoop dat duurzaam omgaan met water in de woningbouw net zoveel prioriteit krijgt als duurzaam omgaan met energie. Echt duurzaam is een huis pas als het niet alleen gasloos en energieneutraal is, maar ook wordt gekenmerkt door een minimale verspilling van drinkwater.”

Bekijk ook het Handvat Klimaatadaptatie in bebouwd gebied. Met dit handvat wil Bouwend Nederland bouw- en infrabedrijven praktische informatie en handvatten bieden rond Klimaatadaptatie.