Handreiking circulaire economie

Waarom deze handreiking?

Circulariteit, je komt het begrip waarschijnlijk vaak tegen. Over circulair bouwen bestaat al veel documentatie en zijn uiteenlopende definities, maar vaak ontbreekt een hulpmiddel dat écht aansluit op de dagelijkse realiteit van bouw- en infrabedrijven. Deze handreiking is daarom ontwikkeld voor én door onze leden en is praktisch opgebouwd om direct toepasbaar te zijn. 

De handreiking bevat concrete tips en voorbeelden uit de praktijk. Deze zijn overzichtelijk ingedeeld naar type bouwbedrijf (GWW, Bouw en Renovatie, Onderhoud) en verdeeld over vijf fasen van het bouwproces. Zo kun je eenvoudig een best practice vinden die relevant is voor jouw situatie, inclusief de belangrijkste lessen uit projecten van collega-bedrijven. 

Voor jou als individueel bouwbedrijf betekent dit dat je niet opnieuw het wiel hoeft uit te vinden. Je profiteert van ervaringen uit de sector en krijgt inzicht in oplossingen die zich in de praktijk al hebben bewezen. Deze handreiking helpt je om circulair werken haalbaar en rendabel te maken, en om concrete stappen te zetten, op een manier die past bij jouw projecten en organisatie. 

Circulaire best practices

Uitgesplitst voor GWW, Bouw en Renovatie en onderhoud hebben we voorbeelden uit de praktijk verzameld. Hierbij hebben we rekening gehouden met een afwisseling van bouwfase, treden op de R-ladder en rol. Op elke pagina wordt toegelicht wat het project inhoudt, wie de partners zijn, waarom het circulair is en met welke tips jij aan de slag kunt.

Wat is een circulaire bouwsector?

"Het ontwikkelen, gebruiken en hergebruiken van gebouwen, gebieden en infrastructuur, zonder natuurlijke hulpbronnen onnodig uit te putten, de leefomgeving te vervuilen en ecosystemen aan te tasten. Bouwen op een wijze die economisch verantwoord is en bijdraagt aan het welzijn van mens en dier. Hier en daar, nu en later." (bron: Circulair Bouwen, 2020) 

We zien diverse uitdagingen én kansen voor een circulaire bouwsector. Deze is alleen realistisch als we toewerken naar een intensieve ketensamenwerking en we elkaar inspireren en blijven uitdagen. Deze handreiking is bedoeld om je te inspireren met wat er al wél kan. Wil je meer achtergrondinformatie en actueel nieuws, houd dan ook de website Circulairebouweconomie.nl in de gaten.

Wat is de R-ladder en hoe is die relevant voor de bouwsector?

Er zijn veel verschillende circulaire modellen. Eén van de bekendste is de 10R-ladder. Hoe hoger je op de trede een strategie toepast, hoe meer impact het heeft. Deze ladder wordt ook toegepast door de Rijksoverheid. Vaak wordt nog vanuit de lineaire gedachte (take, make, waste) ontworpen en geproduceerd. Als we willen dat latere demontage en hoogwaardig hergebruik mogelijk is, zullen we ook aan de voorkant anders moeten werken.

6 implementatiestappen voor circulaire bouw

Hoe maak je circulariteit in de bouw meetbaar?

Circulariteit meetbaar maken helpt om betere keuzes te maken. Het maakt inzichtelijk wat de impact is van materialen en ontwerpkeuzes, en maakt het mogelijk om alternatieven te vergelijken en te onderbouwen. Dit is steeds vaker nodig bij aanbestedingen en richting opdrachtgevers.

Wat kun je morgen doen om circulariteit concreet en toepasbaar te maken in projecten?

• Start met MKI of MPG en gebruik dit om ontwerpkeuzes te vergelijken.
• Voeg een eenvoudige KPI toe, zoals % hergebruikte materialen. 
• Neem losmaakbaarheid standaard mee in ontwerp en uitvraag.
• Borg het in je proces: leg vast wanneer en hoe je meet (bijvoorbeeld in ontwerp, aanbesteding en uitvoering).

Subsidies voor circulaire bouwprojecten

De Nederlandse overheid en Europese Unie stimuleren actief de transitie naar een circulaire economie. Daarvoor zijn verschillende subsidies en fiscale voordelen ingericht. Deze regelingen zijn bedoeld om innovatieve, duurzame projecten aantrekkelijker en sneller realiseerbaar te maken. Door gebruik te maken van programma’s zoals MIA/Vamil en DEI+, kunnen bedrijven niet alleen kosten verlagen, maar ook investeren in hoogwaardige circulaire oplossingen die de marktpositie versterken. Subsidies helpen om experimenteerruimte te creëren, waardoor partijen risico's beter kunnen beheersen en sneller ervaring opdoen met circulair ontwerp en uitvoering.  

Hoe maak je er gebruik van? 

Inventariseer vroeg in het proces welke subsidies passen bij jouw projectdoelen. Circulaire bouw wordt vaak beloond met fiscale voordelen voor duurzame materialen (MIA/Vamil) of met bijdrage voor innovaties die grondstofgebruik reduceren (DEI+).  

Benoem circulaire elementen in aanbestedingen, zoals losmaakbare constructies of materiaalpaspoorten, omdat dit subsidiabele onderdelen kunnen zijn. Subsidies zijn er om juist dit soort keuzes mogelijk te maken. Benut ze als hefboom om je circulaire ambitie te realiseren. 

Laat je adviseren over welke subsidie bij het project zou kunnen passen. Wij staan hiervoor paraat. Neem daarvoor contact op met Stephan Ramb. 

In 2026 is specifiek voor het thema circulariteit met name relevant: 

• Landelijk: investeringen in circulaire gebouwen (woningen utiliteitsbouw) kunnen een fiscaal voordeel genieten via de MIA/VAMIL. Zie de 'Handreiking circulaire gebouwen' van de RVO. 
• Provinciaal: In Zuid-Holland kunnen bedrijven via Kansen voor West (EFRO) een voucher van €10.000 aanvragen voor ondersteuning voor de inzet van experts in het ontwikkelen van een circulair businessmodel.  

Bekijk via deze link een schema van subsidies. Controleer altijd eerst of regelingen op dat moment open of (tijdelijk) gesloten zijn.