Gastheerschap als bouwsteen voor een veilige bouwplaats

Aelbers detacheert vakmensen op bouwprojecten in Nederland, en werkt daarbij samen met verschillende organisaties, culturen en nationaliteiten. Die diversiteit maakt veiligheid soms complex. Taalverschillen, wisselende teams en onduidelijkheid over rollen kunnen ervoor zorgen dat mensen minder snel vragen stellen of signalen delen. “Veel risico's ontstaan doordat mensen elkaar niet goed kennen of weten bij wie ze terechtkunnen”, zeggen directeur Peter van Zaanen en HR-manager Sabine Hulshorst. Volgens hen begint veilig werken daarom met verbinding. Mensen moeten snel begrijpen waar ze aan bijdragen, zich sociaal veilig en welkom voelen en weten wat er van hen wordt verwacht én bij wie ze terechtkunnen.

Van ambitie naar actie

Veiligheid staat bij Aelbers al sinds het begin hoog in het vaandel. Met de introductie van de Safety Culture Ladder onderzochten Van Zaanen en Hulshorst hoe de organisatie haar aanpak verder kon versterken. Inmiddels staat Aelbers op trede 3. De veiligheidsladder helpt om iets dat vaak moeilijk tastbaar is (veiligheidscultuur) zichtbaar te maken. “We willen vooroplopen in veiligheid, meedenken en goed zijn voor onze mensen”, vertelt Van Zaanen. Vanuit die ambitie doet Aelbers mee aan het leerproject binnen ALSÉÉN.

Veiligheid in vier stappen

Op bouwprojecten werken mensen met uiteenlopende achtergronden en veranderen teams regelmatig. Aelbers heeft daarom samen met betrokken bouworganisaties een roadmap ontwikkeld met vier momenten: pre-onboarding, onboarding, re-boarding en off-boarding.
Het uitgangspunt is eenvoudig. Medewerkers moeten vanaf dag één weten wat hun rol is, bij wie ze terechtkunnen en wat er van hen wordt verwacht. Ook tijdens het project moeten zij betrokken blijven bij voortgang en reflectie en het project uiteindelijk met een positief gevoel kunnen afsluiten. Bij alle vier de fasen speelt de gastheer of gastvrouw een sleutelrol. Die persoon zorgt ervoor dat medewerkers zich welkom voelen en gemakkelijk vragen kunnen stellen.

Persoonlijke aandacht als veiligheidsmaatregel

Veel veiligheidsaanpakken richten zich op instructies, taal en het herkennen van onveilige situaties. Aelbers voegt daar iets aan toe: persoonlijke verbinding. De gastheer of gastvrouw staat los van de formele verantwoordelijkheden binnen het project en krijgt ruimte om medewerkers echt te leren kennen. De rol is zichtbaar, aanspreekbaar en neutraal. Daardoor ontstaat een laagdrempelig aanspreekpunt voor vragen, zorgen en signalen. 
Wie deze rol vervult, verschilt per project. Dat kan de uitvoerder zijn, maar ook iemand van de uitlenende organisatie of iemand met veel ervaring in het omgaan met mensen. Het belangrijkste is dat deze persoon vertrouwen weet op te bouwen.

Veiligheid begint al voor de eerste werkdag

Verbinding begint al vóór iemand de bouwplaats betreedt. Tijdens de pre-onboarding is er aandacht voor de achtergrond, situatie en verwachtingen van de vakman of -vrouw. Ook worden taken, verantwoordelijkheden en veiligheidsafspraken besproken. De rol van de gastheer wordt daarbij meteen duidelijk gemaakt.
Bij de start draait het vervolgens om een warm welkom. Wie werken er op het project? Wat wordt er gebouwd en in welke fase bevindt het project zich? Welke veiligheidsrisico’s spelen er? Wat verwachten we van jou en wat mag jij van ons verwachten? En vooral: wie ben jij en wat drijft je?

Ook tijdens het project betrokken blijven

Een goede start is slechts het begin. Tijdens het project blijft de gastheer zichtbaar en aanspreekbaar. “Doordat de gastheer medewerkers kent en zichtbaar aanwezig is, vallen veranderingen in gedrag of stemming sneller op. Iemand die veel op zijn telefoon kijkt, kan bijvoorbeeld een familieprobleem hebben. In dat geval zoekt de gastheer mee naar een passende oplossing.” Die persoonlijke aandacht zorgt er volgens Van Zaanen en Hulshorst voor dat mensen beter in hun vel zitten en meer betrokken zijn. “Zo draagt sociale veiligheid uiteindelijk bij aan fysieke veiligheid: mensen durven eerder iets te zeggen, elkaar aan te spreken en naar elkaar om te kijken.”

Ook goed afsluiten hoort erbij

De laatste fase is de off-boarding. Een project goed afsluiten betekent feedback ophalen, ervaringen delen en medewerkers met een positief gevoel laten vertrekken. Daarmee ontstaat waardevolle informatie voor een volgend project én kunnen medewerkers ambassadeurs worden van veilig werken.

Of de aanpak breed toepasbaar is, wordt binnen het leerproject verder onderzocht en ook in het mkb getoetst. Eén ding staat voor Aelbers vast: succes vraagt om samenwerking in de hele keten. Alle betrokken partijen moeten vanaf het begin meedoen, er moet tijd en geld beschikbaar zijn en de aanpak moet gedurende het project worden herhaald. “Veiligheid begint uiteindelijk bij mensen die elkaar kennen, vertrouwen en aanspreken. Een gastheer of gastvrouw kan daarbij een belangrijke rol spelen.”

Samen werken aan veiligheid in leerprojecten

Ongevallen met ingehuurd personeel en zzp’ers komen nog te vaak voor. Daarom werken organisaties uit de bouw- en uitzendbranche in 5 leerprojecten samen aan oplossingen. De leerprojecten richten zich op een beter inwerktraject, duidelijke communicatie en contractafspraken, versterking van de uitvoerdersrol en een hoger veiligheidsbewustzijn. Op basis van de geleerde lessen worden bestuurlijke afspraken gemaakt en vastgelegd in een handelingskader voor de hele keten. Deze publiceren we eind 2026. Zo maken we de bouwplaats veiliger voor iedereen. Lees meer over de leerprojecten en het Convenant veilig werken met en door ingehuurd personeel.