Logo Bouwend Nederland

Materialen Expeditie 2022: bouwen met hergebruikte materialen vraagt om aangepast speelveld

Dinsdag 13 december 2022

Een jaar geleden begonnen bouwbedrijven BAM, Dura Vermeer en VolkerWessels de Materialen Expeditie 2022, een initiatief om de inzet van herbruikbare materialen te bevorderen. Met het verschijnen van een paper over de bevindingen zit het initiatief er nu op. Eén van de belangrijkste conclusies is dat het hergebruik van bouwmaterialen in de praktijk nog nauwelijks van de grond komt. De ambities van bouwbedrijven zijn hoog op dit vlak, maar ze lopen nu nog op tegen tal van belemmeringen in de praktijk, zo toonde de expeditie aan. Dit geldt ook voor opdrachtgevers. Daarom worden in dit artikel vijf concrete aanbevelingen gedaan.

Namens de drie bouwbedrijven waren Susanne IJsenbrandt (Manager Duurzaamheid en Omgeving bij BAM Bouw en Techniek), Wendeline Besier (Programma Directeur Duurzaamheid bij Dura Vermeer Divisie Infra) en Lars van der Meulen (Directeur CSR bij VolkerWessels) kartrekkers van het initiatief. Daarmee is een jaar lang ervaring opgedaan met het aanbieden, vinden en aanwenden van gebruikte materialen op concrete bouw- en infraprojecten. Susanne IJsenbrandt: “Met de Materialen Expeditie kregen we een reëel beeld van de dilemma’s over hergebruik van materialen in de bouwpraktijk. Wat werkt wel, en wat niet? Dat hebben we in kaart gebracht, inclusief mogelijke oplossingsrichtingen.”

Download hier de paper met alle bevindingen.

Kom met een centraal platform voor vraag en aanbod

Eén van de kernvragen bij aanvang van het project was hoe vraag en aanbod van herbruikbare materialen beter bij elkaar te brengen zijn. Een belangrijk thema, want er wordt nu gebruik gemaakt van veel verschillende platformen, wat zorgt voor versnippering. Lars van der Meulen: “Bij een bouwproject moet je geruime tijd voor het project in uitvoering gaat  – in de ontwerpfase - al weten welke materialen wanneer beschikbaar zijn. Door de veelheid aan platforms ontbreekt dat inzicht nu vaak. Eén van onze aanbevelingen is dan ook om te komen tot centrale en gestandaardiseerde afspraken, die uitwisselbaarheid tussen diverse platforms en een mogelijk samengaan in de toekomst faciliteert. Individuele aanbieders weten op basis van deze afspraken waar hun aanbod aan moet voldoen. Tegelijkertijd weten afnemers precies welke kwaliteit ze inkopen. Idealiter worden herbruikbare bouwmaterialen op een centraal platform aangeboden. Aanbod van individuele markplaatsen wordt hier centraal op ontsloten.” Het is belangrijk dat aangeboden materialen aantoonbaar voldoen aan de kwaliteitseisen in de bouw, bijvoorbeeld op het gebied van constructieve - en brandveiligheid.

Inzet hergebruikte materialen zo vroeg mogelijk bespreken

Maar met een centraal platform ben je er nog lang niet, zo bleek ook tijdens de expeditie. Bouwbedrijven hebben hoge ambities op het gebied van bouwen met hergebruikte materialen, maar er zijn veel beperkingen die het nog onmogelijk maken om alle ambities te halen. Voorbeelden zijn juridische en financiële obstakels, de beschikbare techniek, kwaliteitseisen, garantie, en de risicoverdeling tussen opdrachtgever en opdrachtnemer. Samenwerking aan de voorkant, waarbij partijen vooraf de voorwaarden bespreken, is cruciaal. Wendeline Besier: “De Materialen Expeditie is in feite een wake-up call. Eentje die aantoont dat er nog veel nodig is om hergebruik in onze sector naar een hoger plan te tillen. De wil en het enthousiasme bij bouwbedrijven zijn groot, nu moeten we met zijn allen aan de bak!”

Vijf aanbevelingen voor meer hergebruik van bouwmaterialen

Het hergebruik van bouwmaterialen komt pas echt van de grond als aannemers hun ambities op dit vlak vroegtijdig uitspreken, opdrachtgevers in bouwteams gaan werken, en regelgevers standaardisatie wettelijk verankeren. De paper over de Materialen Expeditie 2022 bevat diverse aanbevelingen om hergebruik van bouwmaterialen in de praktijk beter mogelijk te maken. Vijf voorbeelden hiervan zijn:

  1. Kom met een centraal platform op basis van gestandaardiseerde afspraken
    Maak centrale gestandaardiseerde afspraken over herbruikbare materialen waar alle initiatieven aan moeten voldoen. Dit wordt gezien als een minimale kwaliteitsstandaard voor herbruikbare bouwmaterialen. Zorg bij voorkeur dat diverse marktplaatsen dit via een centraal platform in de markt zetten. Aanbieders weten zo waar hun aanbod aan moet voldoen. Afnemers precies welke kwaliteit ze inkopen.
  2. Formuleer ambities voor hergebruik zo vroeg mogelijk in het ontwerpproces
    Partijen kunnen deze principes dan vanaf het begin meenemen in het ontwerp, bijvoorbeeld door te werken vanuit (beschikbare) in te zetten onderdelen.
  3. Kies voor samenwerkingsvormen op basis van gelijkwaardigheid
    Van belang voor het integreren van hergebruikambities. Denk aan een bouwteam, een vorm die tijdens de Materialen Expeditie 2022 vaak naar voren kwam. Opdrachtgevers hebben met het bouwteam een mooie tool in handen om tot een gelijkwaardige samenwerking te komen.
  4. Start met hergebruik van ‘eenvoudige’ producten
    Denk aan producten met een relatief eenvoudige keten, een hoge restwaarde of een hoge mate van standaardisatie.
  5. Spreek ambities rondom hergebruik publiekelijk uit
    Dit leidt tot een sterker gevoeld mandaat om hiermee aan de slag te gaan en kan helpen om belemmeringen ter discussie te stellen.
Helen Visser
beleidsadviseur duurzaamheid

Gerelateerd nieuws

Maandag 27 mei 2024
Emission-0 telt al ruim 400 emissievrije materieelstukken

Hoe mooi zou het zijn als we elektrisch materieel gaan delen zodat emissievrij werken voor iedereen betaalbaar is, dacht innovatiemanager Anne Koudstaal van Dura Vermeer. Inmiddels is deelplatform Emission-0 een feit. Hier kan je emissieloos bouw-, transportmaterieel en laadvoorzieningen uit heel Nederland huren en boeken. Met partners als Betuwewind, Ploegam en Van Oord is Dura Vermeer óók bezig om een landelijk dekkend netwerk van laadpleinen voor de bouw uit te rollen.

Vrijdag 24 mei 2024
Warmtemanifest: maak warmtenetten weer HOT

In de toekomst zal ongeveer een kwart tot dertig procent van de warmtevraag met duurzame collectieve warmtenetten worden ingevuld. Deze uitdagende stip aan de horizon kunnen we alléén bereiken, wanneer we constructief samenwerken aan dit gemeenschappelijke doel. Dat is de kernboodschap van het Warmtemanifest, dat gisteren op het Warmtenetwerk Jaarcongres werd overhandigd aan Caroline Kollau, Directeur Energiemarkt en plaatsvervangend DG Klimaat en Energie bij het ministerie van EZK. In het Warmtemanifest worden tien concrete voorstellen gedaan en een uitnodiging om deze samen met de warmtebedrijven, netbeheerders, de bouwsector en overige sectoren op te pakken.

Maandag 20 mei 2024
“Kom bewoners tegemoet bij aanleg warmtenetten”

Warmtenetten zijn in dichtbebouwde gebieden 30% goedkoper dan individuele warmtepompen als je naar de maatschappelijke kosten kijkt. Bovendien wordt het elektriciteitsnet met een warmtenet significant minder zwaar belast. Alleen komt het financiële voordeel momenteel niet bij huishoudens terecht. Dat blijkt uit onderzoek van Berenschot naar de situatie in Den Haag. NVDE, Stedin, Energiebeheer Nederland en Bouwend Nederland pleiten ervoor dat bewoners meer worden ondersteund.