Netbewuste nieuwbouw: tips voor ontwikkelende bouwers
Maandag 16 februari 2026
De recente berichtgeving van TenneT over de situatie op het elektriciteitsnet in Flevoland, Gelderland en Utrecht maakt duidelijk hoe urgent het vraagstuk is. Volgens TenneT zijn krachtige interventies nodig om een mogelijke aansluitstop voor kleinverbruik te voorkomen. Daarmee wordt zichtbaar wat ontwikkelende en bouwende partijen in de praktijk al ervaren: de beschikbaarheid van elektriciteitscapaciteit is in delen van Nederland een bepalende randvoorwaarde geworden voor woningbouw.
Ook Bouwend Nederland heeft hierop gereageerd - zie ons nieuwsbericht - en benadrukt dat woningbouw alleen doorgang kan vinden als er zicht is op tijdige en betrouwbare aansluiting. Zonder aansluitzekerheid kunnen investeringsbeslissingen onder druk komen te staan en kunnen projecten vertraging oplopen.
Wat is netbewuste nieuwbouw?
Netbewuste nieuwbouw richt zich op het beperken van de gelijktijdige belasting van het elektriciteitsnet in nieuwe woonwijken. Door slimmer te ontwerpen en installaties beter op elkaar af te stemmen, kan de piekbelasting worden verlaagd met behoud van wooncomfort.
Denk aan:
• slimme sturing van installaties en laadvoorzieningen;
• het spreiden van verbruik in de tijd;
• inzet van buffering of opslag;
• gebiedsgerichte oplossingen zoals collectieve energieconcepten.
Het doel is om de beschikbare netcapaciteit efficiënter te benutten, zodat we binnen de bestaande infrastructuur meer woningen kunnen realiseren.
Geen alternatief voor netverzwaring
Netbewuste nieuwbouw is nadrukkelijk geen alternatief voor tijdige netverzwaring of landelijke programmering van infrastructuur. De uitbreiding en versterking van het elektriciteitsnet blijft cruciaal om de woningbouwopgave en de energietransitie mogelijk te maken. Wel kan netbewust ontwerpen bijdragen aan het beperken van piekbelasting, vooral op middellange en lange termijn. Het is daarmee een aanvullende maatregel binnen een bredere systeemaanpak, waarin netuitbreiding, prioritering, slimmer gebruik van bestaande netruimte en ruimtelijke afstemming samenkomen.
Provinciale verkenningen en juridische vragen
Verschillende provincies verkennen momenteel hoe netbewuste uitgangspunten planologisch kan worden geborgd in omgevingsvisies en -verordeningen. Over de juridische houdbaarheid en uitvoerbaarheid daarvan loopt nader onderzoek. Nieuwe regels moeten juridisch robuust zijn en landelijk op elkaar aansluiten, zodat verschillen tussen provincies geen extra risico’s voor projecten veroorzaken. Bouwend Nederland heeft samen met Aedes en NEPROM een zienswijze ingediend op de concept-Omgevingsverordening van de provincie Utrecht. Daarin onderschrijven wij de urgentie om netcongestie aan te pakken, maar plaatsen wij kanttekeningen bij het normeren van netbewuste nieuwbouw in de huidige fase.
Extra investeringen in projecten zonder zekerheid over aansluiting leggen een onevenredig risico bij woningbouwprojecten.
Wat betekent dit voor jou als (ontwikkelende) bouwer?
Vroegtijdige afstemming met netbeheerders, integrale energieplanologie en het doordenken van collectieve oplossingen worden steeds belangrijker.
Voor ontwikkelende bouwers betekent dit:
• energiecapaciteit vroeg meenemen in planvorming en businesscases;
• scenario’s uitwerken voor verschillende energieconcepten;
• samenwerking zoeken met gemeenten en netbeheerders in de ontwerpfase;
• en scherp blijven op betaalbaarheid en uitvoerbaarheid.
Netbewust bouwen vraagt om systeemdenken: woningbouw, energie-infrastructuur en ruimtelijke ordening moeten vanaf het begin in samenhang worden ontwikkeld.
Diverse handreikingen beschikbaar
We hebben inmiddels de handreikingen netbewuste nieuwbouw en ontwerpprincipes voor je gemaakt. Je vindt ze, samen met goede praktijkvoorbeelden, op Netbewust bouwen