Nieuwe asbestregelgeving geldt naar verwachting per 2027

Asbest komt nog regelmatig voor in oudere gebouwen en ondergrondse netwerken. Dat brengt gezondheidsrisico’s met zich mee bij onderhoud, renovatie en sloop. Om deze risico's te beperken, stelt Europa strengere eisen aan bedrijven, worden opleidingen als asbestherkenning verplicht en wordt het toezicht op asbestverwijdering versterkt.

Wat er verandert: vergunning én certificering

Op dit moment kent Nederland een stelsel van certificering en risicoklasse-indeling, waarbij asbest wat in de hogere risicoklassen alleen door gecertificeerde asbestverwijderingsbedrijven mag worden verwijderd. Deze bedrijven worden asbestverwijderaars genoemd. 

In de nieuwe regelgeving worden alle bedrijven die met asbest werken gezien als ‘asbestverwijderaars’, ongeacht in welke risicoklasse de asbesttoepassing valt. Denk aan het verwijderen van een asbesthoudende pakking (of een hele flens), het verwijderen van een asbestcementbuis of het losmaken van asbesthoudende glaskit. Ook voor deze asbesttoepassingen moet je straks een certificering hebben. Bovendien moet je kunnen aantonen dat je de regels goed naleeft.  

De drie nieuwe niveaus  

• Vergunning beperkt
  Voor werkzaamheden met een lage kans op blootstelling aan asbest. Hiervoor heb je geen certificaat nodig, maar wel een door de overheid goedgekeurde werkwijze.
• Vergunning basis
  Voor werkzaamheden met een hogere kans op blootstelling. Hiervoor is een lichte vorm van certificering verplicht.
• Vergunning uitgebreid
  Voor werkzaamheden met de hoogste kans opblootstelling aan asbest (denk aan asbestsaneringsbedrijven). Hiervoor is volledige certificering nodig, vergelijkbaar met de huidige zware asbestcertificaten.

Welke vergunning en welk certificaat je nodig hebt, hangt af van de exacte werkzaamheden, het type asbesttoepassing en het risico. Bedrijven die zich bezighouden met onderhoudswerkzaamheden en/of met grondwerk, zullen vooral te maken krijgen met de vergunning beperkt en vergunning basis. Houd hier alvast rekening mee. 

Let op: De indeling is gebaseerd op een combinatie van het producttype dat asbest bevat en het mogelijke risico. De duur van de blootstelling telt juist niet mee. Het verwijderen van een asbestproduct met lage blootstelling kan dus toch onder basis of uitgebreid vallen; het tegenovergestelde is ook mogelijk.

Opleiding en kennis

Medewerkers die met asbest werken of hieraan kunnen worden blootgesteld, moeten straks een opleiding volgen bij een erkende instructeur of opleider. Dit geldt óók voor medewerkers die zelf geen asbest verwijderen maar het wel kunnen tegenkomen in hun werk.  

Voor lichte werkzaamheden in de vergunningcategorie beperkt, is een bewijs van deelname voldoende; voor zwaardere werkzaamheden (basis en uitgebreid) komt er een examen en een diploma. Deze gegevens worden opgenomen in een landelijk register. We bespreken met het ministerie van SZW of we deze opleiding ook via een brancheopleiding mogen aangeboden, als alternatief voor een erkende instructeur.

Medische keuring

Medewerkers die aan asbest worden blootgesteld, moet je periodiek een medische keuring aanbieden. Deze verplichting gaat straks gelden voor alle elke vorm van blootstelling. 

Inventarisatie en meldingen

• Vooraf moet duidelijk zijn of en waar asbest aanwezig is. Dat kan via bestaande documentatie, via een asbestinventarisatierapport of via indentificatie. Dit wordt nog verder uitgewerkt.
• Voor de meeste asbestwerkzaamheden blijft een melding aan bevoegde instanties vooraf verplicht, met uitzondering van zeer lichte werkzaamheden, calamiteiten en/of storingen.
• Bij de melding moet je ook aangeven welke medewerkers het werk uitvoeren en of zij de juiste opleiding en medische keuring hebben gehad.

Ondergrondse werkzaamheden

Voor asbestverontreiniging in de bodem - stukjes asbestmateriaal - blijven de huidige grenswaarden gelden in combinatie met de volumegrens uit de omgevingswet (deze wet verandert niet). Asbestcementproducten, zoals asbestcementbuizen, gaan onder vergunning basis vallen. Mogelijk kan je hiervoor de werkwijze uit de arbocatalogus Netbeheerders volgen. Hierover zijn wij nog in gesprek met SZW.

SMART-ns

Voorafgaand aan de asbestverwijderingswerkzaamheden moet je per asbestproduct een risicobeoordeling maken via het programma SMART-ns. SMART-ns bepaalt het verwachte blootstellingsrisico op basis van het product, de duur van de werkzaamheden en de gebruikte werkmethode. De aannemer kan straks zelf via SMART-ns de meeste geschikte werkmethode kiezen om de asbestblootstelling zo laag mogelijk te houden.

Tot slot

• De nieuwe regels zijn nog in ontwikkeling en zeker niet definitief
• De invoering wordt verwacht per 1 januari 2027.
• De veranderingen kunnen gevolgen hebben voor onderhouds-, renovatie- en sloopwerkzaamheden binnen onze sector.

Wij blijven in overleg met het ministerie van SZW en informeren je zodra er meer duidelijkheid is over de definitieve regels en de praktische gevolgen.

Foto: Bill Bradley