Onze inzet bij de begroting Klimaat en Groene Groei

Nederland staat voor een dubbele bouwopgave: honderdduizenden nieuwe woningen bouwen én de bestaande gebouwde omgeving verduurzamen. Dat lukt alleen met een energievoorziening die tijdig meegroeit. Voor ons is daarom niet alleen bepalend hoeveel geld in de begroting staat maar vooral of onze leden daarmee daadwerkelijk kunnen bouwen en verduurzamen. Wij vragen de Tweede Kamer om bij de begrotingsbehandeling gericht bij te sturen op netcongestie, warmtenetten, waterstof en andere duurzame gassen, kernenergie en circulair bouwen

Maatregelen netcongestie omzetten in aansluitingen

De aanpak van netcongestie is dit jaar een nieuwe fase ingegaan. Het Aansluitoffensief Netcongestie bevat maatregelen om het bestaande net beter te benutten. In september kondigde het kabinet bovendien crisiswetgeving aan waarmee het de doorlooptijd van nieuwe stroomverbindingen wil halveren. Wij steunen deze beweging. In 2027 moet ervoor worden gezorgd dat deze maatregelen daadwerkelijk leiden tot snellere netuitbreiding en meer stroomaansluitingen.

Om in netcongestiegebieden toch door te kunnen bouwen, werken Rijk, netbeheerders en marktpartijen aan afspraken over netbewuste nieuwbouw. Hierbij wordt al in het ontwerp van een wijk rekening gehouden met de beperkte capaciteit van het stroomnet. Omdat het stroomnet niet overal even vol is, is het van belang te weten hoeveel ruimte waar op het elektriciteitsnet beschikbaar is. Met die informatie kan per gebied afspraken worden gemaakt over netbewuste nieuwbouw. Wij vragen de Tweede Kamer om bouwers de zekerheid te geven dat wanneer zij netbewust bouwen, zij ook daadwerkelijk een aansluiting krijgen op het stroomnet. Anders is het voor bouwers niet mogelijk te investeren in de meerkosten van netbewust bouwen.

Financiële zekerheid voor warmtenetten

Om van het gas af te komen, zijn warmtenetten nodig. Ook voorkomen warmtenetten een extra beslag op stroomnet. Toch worden er maar weinig warmtenetten aangelegd. In de begroting voor 2027 zien wij geen grote nieuwe investeringen. Ook gaat de begroting uit van een lagere ambitie voor het aantal warmtenetaansluitingen.

Door niet extra te investeren, raken we uitvoeringscapaciteit kwijt. Het aantrekken en opleiden van gespecialiseerde medewerkers kost gemiddeld vier jaar. Blijven projecten uit dan zetten bedrijven deze mensen in bij andere infrastructurele opgaven en zijn ze niet zomaar terug als de warmtemarkt aantrekt. De Wet collectieve warmte is een belangrijke stap in de marktordening maar een wet alleen legt nog geen meter warmtenet aan. Wij vragen de Tweede Kamer daarom om extra te investeren en om goede randvoorwaarden voor de overgang naar publieke warmtebedrijven.

Een complete keten voor waterstof en duurzame gassen

De begroting voor 2027 trekt veel geld uit voor waterstof. Dat steunen wij. Onze leden bouwen de installaties en leidingen voor waterstof en groen gas. Ze kunnen waterstof ook zelf gebruiken, bijvoorbeeld voor bouwmaterieel op plekken waar elektrisch werken niet lukt. Alleen geld voor de productie van waterstof is niet genoeg. Er moeten ook leidingen, opslag en gebruikers komen. Het kabinet moet daarom laten zien wat het geld concreet oplevert en wat projecten nog tegenhoudt. Overheden kunnen bovendien in hun aanbestedingen vaker vragen om bouwmaterieel op waterstof. Ten slotte willen we dat bestaande gasleidingen waar mogelijk blijven liggen, zodat ze later groen gas en andere duurzame gassen kunnen vervoeren.

Bouw- en infraketen voorbereiden op kernenergie

Kernenergie kan zorgen voor betrouwbare stroom zonder CO₂-uitstoot. Nederlandse bouw- en infrabedrijven hebben veel van de kennis in huis die nodig is om nieuwe kerncentrales te bouwen. Nucleaire projecten stellen wel strenge eisen. Bedrijven moeten zich bijvoorbeeld eerst laten certificeren voordat ze aan zo’n project mogen werken. Daarom is het belangrijk dat ze zich nu al kunnen voorbereiden. Wij vragen het kabinet om bedrijven daarbij te helpen en de bouw- en infrasector vroeg te betrekken bij de plannen. Zo houden de plannen vanaf het begin rekening met wat in de bouw haalbaar is.

Circulair bouwen op grotere schaal

Bij circulair bouwen gebruiken we materialen opnieuw en ontwerpen we gebouwen en infrastructuur zo dat onderdelen later opnieuw te gebruiken zijn. Technisch kan er al veel maar het gebeurt nog te weinig op grote schaal. Dat ligt meestal niet aan de techniek. Opdrachtgevers vragen er versnipperd om, elk project vraagt weer maatwerk en bedrijven hebben te weinig zekerheid om te investeren in nieuwe producten en hergebruik. Het is goed dat het kabinet circulair bouwen hoger op de agenda zet. De volgende stap is om oplossingen die zich al bewezen hebben overal toe te passen.

Wij vragen de Tweede Kamer daarom om duidelijke en meetbare afspraken over het vaker toepassen van circulaire oplossingen. Het Rijk kan als grote opdrachtgever het goede voorbeeld geven door jarenlang (en op dezelfde manier) om circulaire oplossingen te vragen. Dan weten bedrijven waar ze aan toe zijn. Bij aanbestedingen moet het bovendien niet alleen gaan om wat de aanleg kost maar ook om hoe lang iets meegaat, of je het kunt hergebruiken en wat het aan het eind nog waard is. Tot slot moeten de afspraken ook werkbaar zijn voor kleinere bedrijven zodat de hele sector kan meedoen.