Logo Bouwend Nederland

'Opdrachtgevers: besteed consistent emissieloos aan'

Maandag 27 november 2023

Het hoogwaterbeschermingsprogramma is bezig met een enorme opgave: de grootste dijkversterkingsoperatie sinds de Deltawerken. In 2050 moeten alle dijken voldoen aan de waterveiligheidsnormen. De dijkversterkingsprojecten worden aanbesteed met een ingroeimodel voor schoon en emissieloos bouwen. Adviseur duurzaamheid Jan Baltissen roept andere opdrachtgevers op om vooral consistent duurzaam aan te besteden, zodat de markt duidelijkheid heeft.

Schoon en emissieloos bouwen is in het belang van onze gezondheid, de natuur en het klimaat.  Bouw- en infrabedrijven zijn al volop bezig om de stap te zetten, maar hebben daarvoor ook opdrachtgevers nodig die duurzaam aanbesteden en daarvoor willen betalen. Het hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP) is zo'n stimulerende opdrachtgever. Jan Baltissen, duurzaamheidsadviseur Dijkversterkingen, heeft binnen het HWBP de opdracht om de projecten zo duurzaam mogelijk uit te voeren. "We willen de nieuwe dijken zoveel mogelijk inpassen in het landschap en scoren bij de aanbesteding op drie duurzaamheidscriteria: circulariteit, klimaat & energie en ruimtelijke kwaliteit. De beste dijkversterking is een project dat goed past in het landschap en wordt uitgevoerd met emissieloos materieel en zo min mogelijk primaire grondstoffen."

Toetsingskader is een ingroeimodel

Het huidige hoogwaterbeschermingsprogramma begon vijf jaar geleden. Op dat moment was emissieloos bouwen nog geen criterium bij de gunning. Dat werd het wel, toen het HWBP in 2021 een toetsingskader emissieloos bouwen introduceerde. Het kader is bewust een ingroeimodel, legt Baltissen uit. "We stimuleren bouwbedrijven om over te gaan naar emissieloos materieel door de extra kosten te subsidiëren. Nu subsidiëren we de extra kosten als 30% van het materieel emissieloos is, wat groeit naar 100% in 2030. Als bedrijven investeren, kunnen ze erop rekenen dat ze het materieel bij ons kunnen inzetten. Maar we willen de markt niet overvragen en de prijzen opdrijven. Want groot emissieloos materieel is nog relatief schaars. Door de inzet van emissieloos materieel stijgen de totale kosten per project gemiddeld zo'n 5%. Op een groot dijkversterkingsproject van 200 tot 300 miljoen euro is dat volgens mij een redelijke subsidie."  

Netcongestie is een serieus knelpunt   

Emissieloos materieel is belangrijk om CO2-uitstoot te beperken, maar wat daaraan voorafgaat is een slimme bouwlogistiek. Baltissen: "Elke kuub grond die je niet hoeft te verplaatsen, is winst. We zien dan ook dat bedrijven steeds beter nadenken over hun ontwerp en de logistiek." Hij wordt regelmatig verrast door bedrijven die inschrijven op een project. De kleinere projecten zoals het vernieuwen van de Rijnkade bij Arnhem of de waterkering bij Hasselt worden inmiddels al volledig emissieloos uitgevoerd. Er zijn ook serieuze knelpunten zoals de overbelasting van het elektriciteitsnet, vertelt Baltissen. "Ik heb waardering voor de ondernemers die ook op dit vlak creatieve oplossingen vinden. Zo heeft het consortium dat de dijk bij Tiel-Waardenburg versterkt een laadplein langs de A15 gebouwd, waar stroom van het nabijgelegen windmolenpark wordt opgeslagen in accu's. Ook zijn er experimenten met waterstofaggregaten." 

Geef bedrijven de zekerheid om te durven investeren

Baltissen hoort van bedrijven dat ze meebetalen aan de ontwikkeling van elektrisch materieel, omdat fabrikanten nog een afwachtende houding aannemen. "De markt voor emissieloos materieel is nu vooral een ombouwmarkt; de brandstofmotor wordt uit de machine gehaald en vervangen door een elektrische aandrijving. Dat is niet doelmatig. Als we een grote stap willen maken in de transitie naar emissieloos, dan hebben we seriematige productie van groot materieel als dumpers en draadkranen nodig." Over de inzet van bouwbedrijven die meedingen naar projecten van het HWBP is hij heel positief. "Hun innovatiemotor draait op volle toeren. Ik houd bij andere opdrachtgevers dan ook graag een pleidooi voor een consistente duurzame ambitie, al dan niet via een ingroeimodel. Formuleer je gunningscriteria voor emissieloos bouwen niet per project, maar geef bedrijven langjarig de zekerheid die ze nodig hebben om te durven investeren."

Fotobijschrift: Dijkversterking bij Wolferen-Sprok van Waterschap Rivierenland

Het komende jaar zullen we telkens een ander aspect van de route naar schoon en emissieloos bouwen belichten. Lees ook het eerdere artikel over de kosten van emissieloos bouwen: Misverstanden over de kosten van emissieloos bouwen

Pascal Kregting
Adviseur vakgroep bitumineuze werken en secretaris adviesgroep KOMAT
E-mailadres

Gerelateerd nieuws

Donderdag 16 mei 2024
Podcast: Wat komt er kijken bij een publiek warmtebedrijf?

In 2050 moeten alle woningen en gebouwen aardgasvrij zijn en over op andere vormen van warmte. Als tussenstap moeten in 2030 een half miljoen woningen aangesloten zijn op een warmtenet. Publieke warmtebedrijven spelen hierin een belangrijke rol. Maar hoe werkt dat nou precies? Je hoort het in de podcastserie Expeditie Energie.

Woensdag 8 mei 2024
CROW-richtlijn Warm Mix Asfalt ligt nu ter visie

Vanaf 1 januari 2025 is Warm Mix Asfalt het nieuwe standaard asfaltmengsel. Met het doel om de duurzaamheid van asfaltwegverhardingen te verbeteren en schadelijke emissies te verminderen. Om deze transitie te begeleiden heeft CROW de Richtlijn Warm Mix Asfalt opgesteld. Het gaat om een op zichzelf staande CROW-richtlijn. De richtlijn ligt nu ter visie. Reageren kan tot en met 15 juni.

Woensdag 8 mei 2024
Verzeker je van lage stabiele energieprijzen via Bouwend Nederland partner Atlas Power and Gas

Binnen de energiemarkt heerst er veel onzekerheid. De onrust in landen waaruit wij een belangrijk deel van onze energie halen baart veel energiebedrijven zorgen. Dit zorgt voor sterk wisselende energietarieven en dure lange termijn contracten.