Van circulair slopen naar circulair bouwen met hergebruikte gevelstenen

De vraag naar circulaire bouwmaterialen groeit snel. Dat merkte ook Floris Bouwcenter, onderdeel van de veelzijdige Floris Groep. Directeur Bob Floris zag de belangstelling voor duurzame alternatieven de afgelopen jaren sterk toenemen. "We leverden al circulaire wasbakken en wc-potten voor renovatieprojecten, maar dat vraagt veel logistiek. In gevelstenen zit juist volume, en dáár zit de echte impact."

Die constatering vormde het startpunt voor een zoektocht naar een circulaire oplossing die op grote schaal toepasbaar is. Samen met Dick van Veelen, directeur van Meijs Ingenieurs & Uitvoering, kwam Floris uit bij het Duitse Klinker Historika, dat al jarenlang gebruikte gevelstenen verzamelt en opnieuw op de markt brengt.

Van slooplocatie naar nieuw bouwproject

Meijs Ingenieurs & Uitvoering is gespecialiseerd in circulair slopen. Nog voordat een gebouw wordt gesloopt, brengen de medewerkers alle vrijkomende materialen zorgvuldig in kaart. "We fotograferen en documenteren alles, zodat duidelijk wordt welke materialen kansrijk zijn voor hergebruik", vertelt Van Veelen. "Dat loopt uiteen van plafondplaten en tussenwanden tot hekwerken, sanitair, kozijnen en glas."

Tijdens die zoektocht keek hij nadrukkelijk over de landsgrenzen. Zo kwam hij terecht bij Klinker Historika. Vooral de gevelstenen spraken Floris direct aan. "Vanwege hun uitstraling en historie. Het was eerlijk gezegd liefde op het eerste gezicht. Die stenen zijn prachtig. En als familiebedrijf sprak het idee ons aan dat je letterlijk stenen van 'opa' doorverkoopt aan een volgende generatie."

Circulariteit met karakter

Naast hun karakteristieke uitstraling leveren de stenen een forse milieuwinst op. De CO₂-uitstoot ligt ongeveer 95 procent lager dan die van nieuw geproduceerde bakstenen. Voor Floris was dat reden om de samenwerking met het Duitse bedrijf aan te gaan, maar wel onder een eigen naam en met een duidelijke focus op duurzaamheid. "Zo is Rebrick ontstaan."

Volgens Van Veelen is het daarbij belangrijk dat circulaire materialen niet in een niche blijven hangen. "Je moet onderdeel worden van de reguliere toeleveringsketen. De samenwerking met Floris Bouwcenter past daar perfect bij."

Om direct serieus de markt te kunnen bedienen, richtte Floris een showroom in en kocht een voorraad van 400.000 gevelstenen. Inmiddels is Rebrick Nederland uitgebreid met drie andere Bouwcenters: Concordia, Van Hoppe & Swinkels en Esselink. Het doel is om projecten door heel Nederland te beleveren, zonder onnodig veel transport. "Het heeft geen zin om stenen kriskras door het land te vervoeren, want dan lever je weer CO₂-winst in."

Klaar voor opschaling

Voordat een partij stenen opnieuw wordt toegepast, doorloopt deze een uitgebreid kwaliteitsproces. Op slooplocaties inventariseert Meijs de beschikbare materialen, waarna de stenen in een laboratorium worden getest. Goedgekeurde partijen krijgen een Declaration of Performance (DoP), waarmee opdrachtgevers zeker weten dat de stenen voldoen aan alle technische eisen.

De ambities zijn groot. Floris wil binnen vijf jaar jaarlijks 20 miljoen gebruikte gevelstenen afzetten, op een totale Nederlandse markt van ongeveer 350 miljoen stenen.

Een van de grootste uitdagingen ligt daarbij niet in de vraag, maar in het aanbod. Er zijn simpelweg te weinig vakmensen om stenen zorgvuldig uit bestaande gevels te oogsten. Daarom ontwikkelde Floris zelf een machine die complete muurvlakken kan demonteren tot losse stenen en tegelijkertijd de metselmortel verwijdert. "Zodra die techniek goed werkt, kunnen we echt opschalen. Dat leidt ook tot lagere kosten. Nu zijn hergebruikte stenen nog iets duurder dan nieuwe, al zullen de gasprijzen het verschil steeds kleiner maken."

Van woningbouw tot infrastructuur

De toepassingen beperken zich allang niet meer tot woning- en utiliteitsbouw. In opdracht van de provincie Utrecht verwerkte Strukton 60.000 circulaire stenen in een ecoduct over de N226 bij Maarsbergen. In Leiden wordt een geluidswal afgewerkt met 300.000 hergebruikte stenen, op advies van Boskalis.

Volgens Floris lopen infrabedrijven voorop als het gaat om circulair bouwen. "Infrabedrijven zijn vaak al verder met circulair werken." Tegelijkertijd nemen ook ontwikkelende bouwers en woningcorporaties steeds vaker contact op. Om aan die groeiende vraag te kunnen voldoen, houdt Rebrick bewust een ruime voorraad aan. "Opdrachtgevers moeten erop kunnen vertrouwen dat we voldoende stenen hebben. En dat ze kunnen bijsturen als dat nodig is. In het ideale geval houden we de afstand tussen sloop en hergebruik zo klein mogelijk."

Ondernemen met nieuwsgierigheid

Voor Floris past Rebrick naadloos binnen de manier waarop het familiebedrijf onderneemt. Vernieuwing is volgens hem geen uitzondering, maar onderdeel van de bedrijfscultuur. "We kijken continu waar we waarde kunnen toevoegen of verbreden. Nieuwe wetgeving of ontwikkelingen zoals AI schrikken ons niet af. We zijn klein en wendbaar, als een speedboot."

Van Veelen ziet dezelfde eigenschappen terug bij succesvolle innovaties. Volgens hem zijn drie ingrediënten onmisbaar: "de drive om ervoor te gaan, ongebreidelde nieuwsgierigheid en veel kennis. De mensen met deze eigenschappen moet je weten te vinden én te behouden."