'Veilig werken is onderdeel van het dagelijkse werk'

Het onderwerp komt structureel terug in overleggen, op de bouwplaats en in opleidingen. Medewerkers worden gestimuleerd om elkaar aan te spreken en ervaringen te delen. Zo moet veiligheid niet alleen een beleidsdoel zijn, maar ook zichtbaar worden in het gedrag op de bouwplaats. De vraag is hoe je ervoor zorgt dat veiligheid niet alleen wordt besproken, maar ook echt tussen de oren blijft zitten bij iedereen die op een project werkt.

Veiligheid zit in de lijn

Binnen Janssen de Jong Bouw Noord-Oost (Hengelo/Hardenberg) is Clarinda de Vries als KVM-coördinator het centrale aanspreekpunt voor kwaliteit, veiligheid en milieu. Tegelijkertijd ligt de verantwoordelijkheid nadrukkelijk in de lijn van de organisatie, bij projectleiders, uitvoerders en medewerkers zelf. "Veilig werken is bij ons echt onderdeel van het dagelijkse werk en niet iets wat ernaast hangt," vertelt De Vries. "Ik ben het aanspreekpunt, maar veiligheid ligt nadrukkelijk ook bij de projectleiders, uitvoerders en medewerkers."

Volgens De Vries begint veiligheid uiteindelijk bij persoonlijke verantwoordelijkheid. "Je kunt nog zulke goede regels en procedures hebben, uiteindelijk moet iemand zelf de keuze maken om veilig te werken en elkaar daarop aan te spreken."

Veiligheid wordt daarom regelmatig besproken tijdens toolboxmeetings, werkplekinspecties en projectoverleggen. Daarbij ligt de nadruk op bewustwording in plaats van controle. Binnen bouwgroep JAJO wisselen KVM-coördinatoren bovendien kennis en ervaringen uit om het veiligheidsniveau binnen de organisatie verder te verbeteren.

Routine als risicofactor

Veel veiligheidsrisico's ontstaan volgens De Vries niet doordat mensen de regels niet kennen, maar juist door routine. Wanneer medewerkers dagelijks in dezelfde omgeving werken, kan gewenning ontstaan. "Risico's die we regelmatig zien hebben bijvoorbeeld te maken met werken op hoogte, open sparingen, rolsteigers of het niet consequent dragen van PBM's. Als mensen al jaren op dezelfde manier werken, kan het gevoel ontstaan dat het altijd goed gaat."

Naast deze praktische risico's speelt ook het melden van situaties een rol. Het doen van meldingen wordt soms als lastig ervaren, terwijl het juist helpt om te leren en te verbeteren. "Daarom zetten we dit jaar extra in op het stimuleren van meldingen. Dat geldt niet alleen voor onveilige situaties of bijna-ongevallen, maar ook voor veilige situaties. Goede voorbeelden kunnen voor andere projecten heel leerzaam zijn."

Door meldingen laagdrempelig te maken wil het bedrijf ervoor zorgen dat melden onderdeel wordt van het normale werk.

Praktische aanpak

Om de aandacht voor veiligheid vast te houden, kiest Janssen de Jong Bouw Noord-Oost voor een praktische aanpak. Toolboxmeetings sluiten zoveel mogelijk aan bij situaties van de eigen bouwplaats. Collega's delen daarbij ervaringen uit de praktijk. "Wanneer het gaat over situaties die mensen zelf herkennen, blijft de boodschap beter hangen."

Daarnaast investeert het bedrijf in opleiding en ontwikkeling. Binnen de JAJO Academy kunnen medewerkers verschillende trainingen volgen, waaronder veiligheidstrainingen. Op dit moment wordt gewerkt aan de training Leidinggeven aan Veilig Werken, waarin centraal staat hoe medewerkers elkaar op een effectieve manier kunnen aanspreken op onveilig gedrag.

Ook informele initiatieven dragen bij aan bewustwording. Zo organiseerde het bedrijf onlangs een Volandis Pubquiz rondom veiligheidsthema's. Zulke activiteiten zorgen voor energie en betrokkenheid, terwijl tegelijkertijd belangrijke veiligheidsboodschappen worden besproken.

Veiligheid op de hele bouwplaats

Op een bouwplaats werken verschillende partijen samen. Daarom geldt de veiligheidsaanpak niet alleen voor eigen medewerkers, maar ook voor onderaannemers en bouwpartners.

Bij de start van een project wordt veiligheid besproken tijdens de startwerkinstructie. Met behulp van een projectflyer met de belangrijkste veiligheidsregels weten alle betrokkenen wat er wordt verwacht. Tijdens de uitvoering worden onderaannemers waar mogelijk betrokken bij toolboxmeetings en andere veiligheidsmomenten. Het uitgangspunt blijft daarbij dat veilig werken een gezamenlijke verantwoordelijkheid is.

Extra aandacht tijdens de Bewust Veilig-dag

De jaarlijkse Bewust Veilig-dag vormt voor Janssen de Jong Bouw Noord-Oost een moment om extra stil te staan bij veilig en gezond werken. In die week worden aangepaste toolboxmeetings georganiseerd op verschillende projecten en verschijnen berichten over veiligheid in de interne community op Viva Engage. Voor de toolboxmeetings maken uitvoerders gebruik van de Bewust Veilig-krant, waaruit zij onderwerpen kiezen die aansluiten bij hun project. Daarnaast organiseerde het bedrijf een fotowedstrijd waarbij projectteams een ludieke maar veilige bouwfoto konden insturen.

Volgens De Vries is de Bewust Veilig-dag vooral een versterking van wat het bedrijf het hele jaar door doet. "Voor ons is het geen los moment, maar een extra aanleiding om met elkaar in gesprek te gaan over veilig en gezond werken." Als veiligheid een vast onderwerp van gesprek blijft, groeit het bewustzijn vanzelf. De uitdaging voor de sector blijft om te voorkomen dat routine en tijdsdruk het winnen van veiligheidsbewustzijn op de bouwplaats.

Doe ook mee aan de Bewust Veilig-dag

De Bewust Veilig-dag vindt dit jaar plaats op 25 maart en is hét moment om samen extra aandacht te besteden aan veilig en gezond werken. Door met elkaar in gesprek te gaan over risico's en praktijkvoorbeelden, vergroten we het veiligheidsbewustzijn op de bouwplaats én op kantoor. Wil jouw organisatie ook meedoen aan de Bewust Veilig-dag? Aanmelden en meer informatie over deelname, materialen (zoals een quiz!) en inspiratievoorbeelden vind je op de website van Bewust Veilig. Samen maken we werk van veiligheid.