Cursus ruimtelijk ordening voor raadsleden in Zeeland groot succes

Grip op de taal van de Omgevingswet

De cursus werd gegeven door Sander van Schagen. Hij is docent planologie en ambtenaar bij de Gemeente Gouda, en nam de zaal deskundig, enthousiast en helder mee in de materie. Dat is nodig, want als raadslid neem je belangrijke besluiten in het ruimtelijk domein en ben je daar ook verantwoordelijk voor.

Sander begon bij de basis. Een bopa (buitenplanse omgevingsplanactiviteit) vergeleek hij met een stickertje dat je op de kaart van het omgevingsplan plakt, met daarop een specifiek nieuw plan. Zo’n sticker mag je alleen plakken als er sprake is van etfal: een evenwichtige toedeling van functies aan locaties. Bopa’s lopen in principe via het college. Alleen bij plannen met veel impact komt de raad in beeld. Daarom is het belangrijk om te weten wanneer en hoe je als raad betrokken raakt.

Gemeente en bouwer met dezelfde tijdlijn

Een belangrijke boodschap van de avond: als gemeenten en bouwers hun planproces volgens dezelfde basisprincipes inrichten, kunnen ze veel efficiënter samenwerken. Sander noemde daarvoor vier principes:

• Trechteren: van de vraag ‘waarom dit?’ via ‘waarom daar?’ stap voor stap naar een locatiekeuze en een concreet plan.
• Projectmatig werken: met duidelijke fasen, van initiatief en definitie tot ontwerp, realisatie en evaluatie.
• Scrum: in de praktijk verloopt een plan nooit helemaal volgens schema. Ruimte om bij te sturen hoort er gewoon bij.
• Intake en omgevingstafels: haalbaarheid, kansen en kritische factoren al in een vroeg stadium samen verkennen.

Door het informele en het formele planproces naast elkaar te leggen, wordt zichtbaar waar de belangrijke keuzemomenten liggen. Daar kan de raad sturen, en daar kunnen participatie en kaderstelling tegelijk oplopen in plaats van na elkaar. Dat bespaart tijd en kosten.

Tips om als raad vooraan in het proces te staan

De zaal ging actief het gesprek aan. Er werden vragen gesteld en onderling ideeën uitgewisseld. Vooral de wens om als gemeenteraad eerder in het proces van belangrijke ontwikkelingen betrokken te zijn, kwam steeds terug. Sander gaf daarvoor praktische tips en hulpmiddelen:

• Organiseer een bopa-avond en wees kaderstellend: stuur op kritische factoren en koppelkansen.
• Vraag de initiatiefnemer vooraf om een goed participatieplan van aanpak, zodat je elkaar aan de gemaakte afspraken kunt houden.
• Maak onderscheid tussen een participatieproces dat niet goed is verlopen en belanghebbenden die hun zin niet hebben gekregen. Het framingmodel helpt daarbij.
• Gebruik eenvoudige hulpmiddelen zoals de Impact checker en de VIVA-test (Voorspelling Impact van omgeVingsVeranderingen). Daarmee schat je snel in hoe groot de impact van een plan op de omgeving is, en dus hoe zwaar de participatie moet zijn.

Conclusie

We kijken terug op een bijzonder geslaagde avond. Het boek van Sander werd goed ontvangen, en 50 exemplaren zijn inmiddels bij de Zeeuwse gemeenteraden terechtgekomen. Wie het boek nog niet heeft, kan het gratis downloaden via: https://lnkd.in/eWw_xBik.

Vincent Bliek, voorzitter van de afdeling Zeeland, en Sander blikken terug op de bijeenkomst.

Heb je als raadslid vragen over het ruimtelijk domein? Neem gerust contact met ons op. We staan je graag te woord, om samen de toekomst van onze sector vorm te geven.