€27 miljard voor schoon water: samenwerking met bouwers hard nodig
Dinsdag 17 november 2026
De waterschappen investeren de komende twintig jaar naar verwachting ten minste € 27 miljard in de waterketen. Dat geld is nodig om rioolwaterzuiveringen, slibverwerking, gemalen en leidingen te vernieuwen en uit te breiden. De waterschappen gaan jaarlijks ongeveer 50 procent meer investeren dan de afgelopen jaren. Daarom wordt een vernieuwende samenwerking tussen waterschappen en bouwers steeds belangrijker.
Dat blijkt uit het onderzoek 'Opgaven in de waterketen; investeringen waterschappen en capaciteit tot 2045' van het Economisch Instituut voor de Bouw (EIB). Samen met de Unie van Waterschappen gaven we het EIB de opdracht voor dit onderzoek. Het rapport laat zien hoeveel werk er de komende jaren op de waterschappen en onze leden afkomt, en wat er nodig is om dat werk ook echt uit te voeren.
Eisen voor schoon water
Van de €27 miljard gaat bijna €22 miljard naar rioolwaterzuiveringen. Daarnaast is ongeveer €2,5 miljard nodig voor het verwerken van zuiveringsslib en €2,5 miljard voor leidingen en rioolgemalen.
De investeringen zijn om meerdere redenen nodig. De zuiveringen moeten steeds meer stoffen verwijderen, zoals medicijnresten, om het water weer schoon te krijgen. Ook gaan er strengere eisen gelden voor de kwaliteit van het water. Daarnaast verouderen installaties, leidingen en gemalen. Ten slotte zijn aanpassingen nodig door de bouw van nieuwe woningen en bedrijven en voor doelen op het gebied van energie en hergebruik van grondstoffen.
Veel werk vraagt om veel mensen
Onze voorzitter Arno Visser: “Er staat de komende jaren veel werk op de planning. De uitdaging is om ervoor te zorgen dat we dit werk ook echt kunnen uitvoeren. Dat vraagt om realistische planningen, goede samenwerking en keuzes over wat we wanneer doen. Het succes van de komende jaren hangt in sterke mate af van hoe goed waterschappen en bouwers erin slagen om vraag, aanbod en werkwijzen op elkaar af te stemmen.”
Sander Mager, bestuurslid van de Unie van Waterschappen: “We staan voor een grote opgave die nog jaren duurt. We moeten onze rioolwaterzuiveringen vernieuwen en uitbreiden om ook in de toekomst te zorgen voor schoon water. Tegelijkertijd zien we dat er nu niet genoeg mensen zijn om al het werk uit te voeren. Daarom moeten we slimmer plannen, innovatief samenwerken en kijken waar we werkzaamheden kunnen standaardiseren.”
Veel grote projecten tegelijk
Een groot deel van het werk vindt plaats bij de grootste rioolwaterzuiveringen. De waterschappen verwachten dat zij de komende jaren 56 grote zuiveringen moeten vernieuwen of uitbreiden. Vooral tussen 2029 en 2033 staan veel van deze projecten tegelijk gepland. Ook veel middelgrote zuiveringen hebben aanpassingen nodig.
Daar komt bij dat waterschappen de komende jaren nog veel meer werk moeten uitvoeren. Denk aan het versterken van dijken en maatregelen tegen wateroverlast en droogte. Ook drinkwaterbedrijven, gemeenten en het Rijk hebben veel projecten waarvoor zij vaak dezelfde bouwers en vakmensen nodig hebben.
Niet alles kan tegelijk
De uitdaging is daarom niet alleen om voldoende geld beschikbaar te hebben. Waterschappen en bouwers moeten het werk ook echt kunnen uitvoeren. Er zijn veel vakmensen nodig, projecten hebben vaak een lange voorbereidingstijd en vergunningen kunnen voor vertraging zorgen. Ook zijn de bouwkosten gestegen en is er onzekerheid over Europees en nationaal beleid.
Ruim de helft van de waterschappen verwacht daarom problemen om alle geplande investeringen op tijd uit te voeren. Ook bouwers en installatiebedrijven hebben hun handen vol. Grote aannemers hebben gemiddeld voor ongeveer 21 maanden werk gepland. Bij grote installatiebedrijven is dat ongeveer 18 maanden.
Slimmer samenwerken en standaardiseren
Het onderzoek noemt verschillende mogelijkheden om het werk beter uitvoerbaar te maken. Een belangrijke oplossing is standaardisatie, bijvoorbeeld door vaker dezelfde technische oplossingen en eisen te gebruiken. Waterschappen kunnen vergelijkbare projecten ook seriematig aanbesteden, dus gezamenlijk of na elkaar. Verder is er ruimte om nieuwe bedrijven bij het werk te betrekken, en kunnen bouwers en waterschappen samen investeren in het opleiden van vakmensen. Het helpt ook als waterschappen projecten beter over de jaren verdelen.
Bouwers en waterschappen werken daar al samen aan binnen de Samenwerkingsimpuls Waterketen. De directeuren van de waterschappen zijn dit initiatief gestart om ervoor te zorgen dat de ambitieuze plannen ook uitvoerbaar worden. Bouwers en waterschappen kijken eerder samen naar de planning en naar de manier waarop waterschappen het werk op de markt brengen. Zo kunnen ze de beschikbare mensen en middelen slimmer inzetten.
Ook in het Klankbord Zuiveringsmarkt werken bouwers en waterschappen al langer samen aan de opgave bij de rioolwaterzuiveringen. Meer achtergrond vind je in ons eerdere artikel Zuiveringsmarkt in beweging: samen doorpakken met de wateropgave.
Realistisch plannen voor de lange termijn
Onze leden spelen een grote rol bij het uitvoeren van de plannen. Ongeveer 81 procent van het geld dat waterschappen investeren, gaat naar werk dat bedrijven uitvoeren, zoals bouwers en ingenieursbureaus.
Het onderzoek laat zien dat de hoge investeringen niet tijdelijk zijn. Ook op langere termijn blijft er veel geld nodig voor het vernieuwen en verbeteren van rioolwaterzuiveringen, leidingen en gemalen. Daarom is het belangrijk dat bouwers en waterschappen niet alleen naar afzonderlijke projecten kijken, maar samen vooruitplannen voor de komende jaren.
