Belastingdienst: overweeg relatie met zzp’er zorgvuldig

Dat de overheid een punt maakt van zorgvuldige inhuur van zzp’ers, heeft meerdere redenen, zegt Edith de Bourgraaf. Ze is strategisch vakgroepcoördinator loonheffingen bij de Directie Grote Ondernemingen van de Belastingdienst. De overheid wil kwetsbare zelfstandigen beschermen, zoals mensen die voor een veel te laag uurtarief werken. Daarnaast wil de overheid oneerlijke concurrentie tegengaan. ‘Voor werknemers moet een werkgever premies afdragen, voor een zzp’er niet.’ Onder zzp'ers kan er tegelijk een race to the bottom plaatsvinden. Wie zich niet verzekert tegen arbeidsongeschiktheid en geen pensioen spaart, kan lagere tarieven hanteren dan een collega-zzp'er die dat wel doet. Ook dat zorgt dus voor oneerlijke concurrentie.
Vanuit het oogpunt van de samenleving als geheel is de inzet van schijnzelfstandigen ook nadelig, zegt De Bourgraaf, want als de overheid minder werkgeverspremies ontvangt, gaat dat ten koste van de gezamenlijke pot waaruit bijvoorbeeld uitkeringen bij werkloosheid en arbeidsongeschiktheid worden betaald.

De praktijk is leidend

Hoe zorg je er als opdrachtgever voor dat je volgens een juridisch houdbare constructie zzp’ers inhuurt en dus geen naheffing en boete van de Belastingdienst hoeft te verwachten? Belangrijk om te weten is dat niet de afspraken die op papier staan leidend zijn, maar de alledaagse praktijk van het werk.
De Belastingdienst heeft een 'Beslis- en Afwegingskader' opgesteld met negen punten, die afgeleid zijn uit jurisprudentie over de kwalificatie van arbeidsrelaties, en daarmee over schijnzelfstandigheid. De Bourgraaf: 'Dit kader kan opdrachtgever en opdrachtnemer helpen om samen tot een juiste duiding van de arbeidsrelatie te komen. 'In die negen punten gaat het onder meer om de aard en duur van de werkzaamheden, de manier waarop afspraken tot stand zijn gekomen, wel of geen verplichting om het werk persoonlijk uit te voeren en de hoogte van de beloning.
De huidige wetgeving geeft wat ruimte voor interpretatieverschillen. De Bourgraaf: 'Als niet helder is dat een werkrelatie voldoet aan de eisen van werken buiten dienstbetrekking, probeer die dat zodanig aan te passen dat dat wel het geval is.'

Gelijk speelveld

Juist omdat er wat interpretatieruimte is op de negen punten waar de Belastingdienst naar kijkt, bestaat de kans dat bedrijven hier verschillend mee omgaan. Waar het ene bedrijf ervoor kiest om helemaal geen zzp'ers meer in te huren, zoekt het andere bedrijf misschien de grenzen op van wat is toegestaan. Hoe zorg je daarbij voor een gelijk speelveld? De Belastingdienst kan niet ieder afzonderlijk bedrijf controleren, zegt De Bourgraaf. 'Maar het feit dat er een pakkans is, draagt hopelijk bij aan de wil van opdrachtgevers om wet- en regelgeving na te leven.’
De Bourgraaf adviseert opdrachtgevers in de bouw en infra om in voorkomende gevallen de negen onderdelen van het afwegingskader langs te lopen en vast te leggen 'waarom je als opdrachtgever concludeert dat iemand buiten dienstbetrekking kan werken'. Weliswaar is bij de beoordeling van een arbeidsrelatie alleen van belang hoe die in de praktijk uitwerkt, maar bij een eventueel conflict met de Belastingdienst kan het van belang zijn om 'te laten zien dat er serieus is nagedacht over wat wel en niet kan’, zegt De Bourgraaf. 'Omdat het open normen zijn, kan er sprake zijn van een verdedigbaar standpunt. Dat kan van belang zijn bij het opleggen van boetes.'
De Bourgraaf heeft daarnaast nog een specifieke tip voor bouw- en infrabedrijven: 'Wees erop bedacht dat het feit dat iemand niet bij je eigen organisatie in dienst is, je niet volledig ontslaat van eventuele aansprakelijkheid voor loonheffingen. Als een volgende partij in de keten het niet goed doet, hebben wij als Belastingdienst mogelijkheden om ook andere partijen aansprakelijk te stellen. Dat speelt in de bouw extra, omdat er vaak met onderaannemers wordt gewerkt. Vraag daarom aan de onderaannemer hoe die schijnzelfstandigheid voorkomt.'

Zo kom je erachter of jouw arbeidsrelatie juridisch houdbaar is

• Bekijk het afwegingskader dat belastinginspecteurs gebruiken.
• Het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid heeft een webmodule (beoordelingarbeidsrelatie.nl) die opdrachtgevers kunnen gebruiken. Dit is een vrij uitgebreide vragenlijst, die overigens niet altijd een duidelijk 'ja' of 'nee' oplevert. 
• Voor een eerste indicatie kunnen opdrachtgevers de Keuzehulp Schijnzelfstandigheid gebruiken, die te vinden is op de website van de Rijksoverheid.
• Op hetjuistecontract.nl staat een overzicht van alle hulpmiddelen voor het beoordelen van een arbeidsrelatie.
• Meer informatie over inlenersaansprakelijkheid vind je in de brochure Aansprakelijkheid voor loonheffingen en btw bij inlening van personeel van de Belastingdienst.
• Kijk voor meer informatie ook op de kennispagina zzp van Bouwend Nederland.