Onze reactie op het voorstel voor de nieuwe Zelfstandigenwet
Donderdag 29 oktober 2026
Zzp'ers zijn onmisbaar in de bouw en infra. Onze sector beweegt mee met de economie en heeft daarom flexibiliteit nodig. Een echte zzp'er is vakman én ondernemer, geen schijnzelfstandige. Sinds 1 januari 2025 controleert de Belastingdienst actief op schijnzelfstandigheid. Door onzekerheid over de regels zijn sommige bedrijven gestopt met het inhuren van zzp'ers. Met een nieuwe Zelfstandigenwet wil het kabinet vooraf duidelijk maken wanneer iemand als zelfstandige geldt en wanneer niet. Wij zijn positief over die richting, maar op een aantal punten pakt de uitwerking voor onze sector verkeerd uit. Dat schrijven we in onze reactie op de nieuwe wet.
Minister Aartsen wil met de nieuwe wet meer zekerheid bieden door een zogenoemde 'veilige haven' te creëren. Voldoet een zzp'er aan de twee toetsen daarvoor, dan weet een opdrachtgever vooraf dat er geen sprake is van schijnzelfstandigheid, zolang beide partijen zich aan de afspraken houden. De eerste toets kijkt naar de ondernemer zelf, de tweede naar de opdracht. Voldoet iemand niet, dan is hij niet automatisch werknemer. Dan beoordeelt de Belastingdienst de situatie zoals nu. Lees daarover hier meer.
Het is goed dat het kabinet werkt aan meer duidelijkheid voor bedrijven en zelfstandigen over het werken met zzp'ers en de handhaving op schijnzelfstandigheid. Een nieuwe wet moet wel eenvoudiger en duidelijker zijn dan de huidige regels. We zien een aantal punten die het kabinet moet verbeteren.
1: Werken op een bouwplaats maakt je nog geen werknemer
Op een bouwproject werk je op een vaste locatie, volgens een planning en met strikte veiligheidsregels. Je doet mee aan toolboxmeetings en werkt nauw samen met anderen. Dat hoort bij het vak. Het zegt niets over de vraag of iemand werknemer is. De toelichting bij de wet erkent dit deels, maar wij willen dat de wet het duidelijker vastlegt. Afspraken over resultaat, kwaliteit en veiligheid zijn iets anders dan een leidinggevende die bepaalt hoe iemand zijn werk doet.
2: Kijk naar ondernemerschap, niet naar het aantal opdrachtgevers
Voor ons moet de vraag centraal staan of iemand echt ondernemer is. Kijk daarom naar wat een ondernemer kenmerkt, zoals eigen investeringen, vakmanschap, certificering en verantwoordelijkheid voor het resultaat. Het wetsvoorstel kiest voor een harde eis: minstens drie opdrachtgevers in het lopende en het vorige jaar. Die eis is niet realistisch. In de bouw lopen projecten vaak lang, waardoor je geruime tijd aan één project verbonden kunt zijn. Een vakman die een jaar voor één aannemer aan een groot project werkt, kan nog steeds een echte ondernemer zijn.
Iemand met minder dan drie opdrachtgevers mag volgens de wet nog steeds als zzp'er werken. Hij valt dan alleen buiten de 'veilige haven'. Wij verwachten daarom dat veel opdrachtgevers alleen nog zzp'ers met drie opdrachtgevers inhuren, omdat zij dan zekerheid hebben. Zo valt een goede vakman buiten de boot omdat hij lang aan één project heeft gewerkt. Wij willen dat het kabinet deze harde eis schrapt of omzet in een aanwijzing die je kunt weerleggen.
3: Eén verklaring moet genoeg zijn
Een opdrachtgever moet vóór de start eenvoudig kunnen zien of een zzp'er aan de zelfstandigentoets voldoet. Een uitvoerder hoort geen bankafschriften, verzekeringspolissen of pensioengegevens van een zzp'er te beoordelen. Het kabinet onderzoekt nu alleen een vrijwillige verklaring zonder bindende status. Dat is niet goed werkbaar. Daarom pleiten we voor een bindende ondernemersverklaring die de Belastingdienst en de Nederlandse Arbeidsinspectie respecteren. Een opdrachtgever die de verklaring controleert en werkt volgens de afspraken, moet daarop kunnen vertrouwen.
4: Ook de zzp'er draagt verantwoordelijkheid
Een echte ondernemer neemt zelf verantwoordelijkheid. Hij zorgt dat zijn bedrijf op orde is, houdt zich aan de wet- en regelgeving en kent de risico's die hij als zelfstandige loopt. In het wetsvoorstel en in de handhaving ligt de verantwoordelijkheid nu vooral bij de opdrachtgever. Wij vinden dat de wet en de handhaving ook nadrukkelijk aandacht moeten geven aan de risico's en de verantwoordelijkheid van zzp'ers zelf. Opdrachtgever en zzp'er maken samen afspraken, dus ze moeten ook samen verantwoordelijk zijn.
Wat betekent dit wetsvoorstel voor jou?
De internetconsultatie loopt tot en met 29 oktober. Daarna kan het kabinet het voorstel aanpassen, en behandelen de Tweede Kamer en de Eerste Kamer het. De wet gaat niet eerder in dan 1 januari 2028. Tot die tijd gelden de huidige regels en blijft de Belastingdienst handhaven. Gebruik daarom de sectorale modelovereenkomst en werk er in de praktijk ook naar. Lees er meer over op onze kennispagina over zzp. Wij houden je op de hoogte van de laatste ontwikkelingen rond de nieuwe Zelfstandigenwet.
Onze volledige consultatiereactie lees je hier.