Bouwpartners moeten elkaar blind kunnen vinden

Bij het bouwen voor de zorg, met zijn ingewikkelde installatietechniek, komt het aan op nauwe samenwerking, betrouwbaarheid, planning en kwaliteit. Voor de nieuwbouw van het Franciscus Gasthuis ging Berghege Heerkens bouwgroep (BHB) daarom opnieuw in zee met Unica Building Projects en ULC Installatietechniek. De partijen hadden al goede ervaringen met elkaar. Samen realiseerden zij eerder het Spoedplein Rotterdam Noord, een toekomstbestendig Operatie & Interventie Centrum en een Vrouw & Kind Centrum.

Bouwplaatsmanager Alphons Daelman van BHB: "Je investeert in een goede samenwerking en een werkbare planning. Vooraf hebben we samen met de opdrachtgever en installatiebedrijven enkele dagen in een voormalig klooster in Veldhoven een roadmap opgesteld. Daarin hebben we de planning, uitvoering en opleverdatum per week vastgelegd. Ook afspraken over communicatie, prioritering en deel- en eindverantwoordelijkheden zijn erin opgenomen. Zo hebben we maandelijkse bouwvergaderingen en tweewekelijkse werkvoorbereidingsvergaderingen afgesproken. Die roadmap is de onderlegger voor het bouwproces geweest, samen met het 3D-BIM-model waarin alle bouwinformatie is samengebracht."

Manager projecten Piet Looij van Unica: "Bij ziekenhuizen komt het aan op integraal bouwen. De planning, logistiek en daarmee de bouwvolgorde zijn van groot belang om geen tijd te verliezen. Je moet respect voor elkaar hebben en incalculeren dat je soms even op elkaar moet wachten voordat je verder kunt."

Kan een robot het zware werk verlichten?

Een project van deze omvang roept ook de vraag op of de fysieke arbeid rond sanitaire installaties kan worden verlicht. Kan robotica daarin een rol spelen?

Programmamanager Linda de Moor van RoboHouse: "Bouwend Nederland en Techniek Nederland wilden voor hun leden antwoord op die vragen. Bij de nieuwbouw van het Franciscus Gasthuis hebben we de focus gelegd op twee praktijksituaties waarin met robotisering winst te behalen is op het gebied van arbeidsomstandigheden, precisie en tijd: uitmeten en markeren en boren boven het hoofd."

Van handmatig markeren naar slimme ondersteuning

Bij het uitmeten en markeren, binnen het Scan-Compare-Project, scant een robot de ruimte. Deze scan wordt vergeleken met het BIM-model, waardoor het systeem zijn positie nauwkeurig kan bepalen. Vanuit die positie kan het systeem boorpunten op het plafond projecteren. De Moor: "Het handmatig markeren van deze boorpunten kan daardoor worden overgeslagen."

Binnen het project Concept Drill Support is onderzocht hoe de fysieke belasting bij het boren boven het hoofd kan worden verminderd. "We hebben dat heel bewust in nauwe samenwerking met de mensen van ULC en Unica op de werkvloer gedaan. We willen een breed gedragen, werkbare en gemakkelijk te implementeren werkwijze die medewerkers minder belast."

Een mogelijke innovatie is een robotisch zwaartekrachtcompensatiesysteem op een schaarlift, dat de boor tijdens het werk actief ondersteunt. "Het systeem maakt de boor licht en soepel hanteerbaar en levert extra kracht tijdens de boorbeweging. De fysieke belasting voor de medewerker wordt daardoor aanzienlijk lager", aldus De Moor. "De proefopstelling in het lab is veelbelovend. Na verdere ontwikkeling biedt die mogelijk ruimte om een pilotproject in de praktijk op te zetten."

Bouwen blijft mensenwerk

Voor Looij zit de kracht van robotisering vooral in het ondersteunen van vakmensen. "De bouw van een ziekenhuis laat zich niet eenvoudig volledig prefab uitvoeren. Het is daarom belangrijk het werk op locatie voor onze monteurs zo licht en efficiënt mogelijk in te richten. Dit is een kans om dat te doen."

Daelman sluit zich daarbij aan: "Bouwen is inderdaad mensenwerk. Dat wil niet zeggen dat je geen innovaties kunt inzetten. Wij zijn daar voorstander van, zeker als die onze mensen ondersteunen en bijdragen aan de kwaliteit die we leveren."

Tips voor een goede samenwerking

BHB en Unica delen vier lessen voor een succesvolle samenwerking:

• Investeer in een goede kennismaking. Zorg dat je elkaar en elkaars werkwijze kent voordat het werk begint.
• Maak vooraf duidelijke afspraken. Stem planning, communicatie, rollen en verantwoordelijkheden goed met elkaar af.
• Respecteer elkaars rol. Houd rekening met elkaars werkzaamheden en accepteer dat je soms op elkaar moet wachten.
• Sta open voor innovatie. Onderzoek hoe nieuwe technieken het werk veiliger, lichter en efficiënter kunnen maken.