Nieuwe werkwijze netcapaciteit: 'eerder aanvragen' voor woningbouw
Dinsdag 10 maart 2026
Om te voorkomen dat projecten pas laat in het proces vastlopen op een netaansluiting, introduceren gemeenten en netbeheerders per juli 2026 een nieuwe werkwijze: ‘eerder aanvragen’ van netcapaciteit in het bouwproces. Deze werkwijze hangt samen met het nieuwe prioriteringskader voor transportcapaciteit van de ACM en moet woningbouwprojecten eerder duidelijkheid geven over de beschikbare netcapaciteit. ACM stelt eisen aan de onderbouwing van deze aanvragen.
De kern van de nieuwe werkwijze is dat gemeenten al vroeg in het ontwikkelproces transportcapaciteit kunnen aanvragen voor woningbouwlocaties, tot maximaal 10 jaar vooruit. De gemeenten vragen op planniveau transportcapaciteit aan bij de netbeheerder. De gemeente en netbeheerder sluiten hiervoor een raamovereenkomst. De netcapaciteit wordt vervolgens per fase van een woningbouwontwikkeling gecontracteerd.
Het doel is dat woningbouwprojecten eerder zekerheid krijgen over hun aansluitperspectief, zodat investeringsbeslissingen niet pas in een laat stadium worden geblokkeerd door het elektriciteitsnet.
Prioriteit op het net is niet automatisch
Het ACM-prioriteringskader bepaalt hoe beschikbare transportcapaciteit wordt verdeeld in situaties van netcongestie. Woningbouw valt daarbij onder de categorie maatschappelijke basisbehoeften, waardoor projecten in principe prioriteit kunnen krijgen ten opzichte van veel andere functies.
Die prioriteit wordt echter alleen toegekend wanneer aannemelijk is dat het project daadwerkelijk gerealiseerd zal worden. Om dat te kunnen beoordelen heeft de ACM een lijst opgesteld met objectieve bewijsstukken per functie.
Deze bewijsstukken zijn opgenomen in tabel 4 van het prioriteringskader en gelden onder andere voor woningbouw en maatschappelijke voorzieningen zoals scholen.
Welke bewijsstukken zijn relevant?
Het ACM-prioriteringskader bepaalt welke formele bewijsstukken nodig zijn om prioriteit te krijgen voor woonbehoefte. Voor woonbehoefte – algemeen gaat het volgens tabel 4 in hoofdzaak om het volgende.
Als de gemeente prioriteit aanvraagt:
• een bestuursverklaring van het college van B en W;
• een overeenkomst tussen gemeente en ontwikkelaar/initiatiefnemer over de te bouwen woonbehoefte en eventueel aanpassing van het omgevingsplan;
• of, als die overeenkomst ontbreekt, een afschrift van het omgevingsplan waaruit blijkt dat op de locatie woningbouw is voorzien.
Als een projectontwikkelaar zelf prioriteit aanvraagt:
• een bestuursverklaring van de bestuurder;
• een recent KvK-uittreksel;
• een afschrift van de omgevingsvergunning voor de realisatie van de woningen.
Voor ontwikkelende bouwers is het daarom verstandig relevante projectinformatie tijdig op orde te hebben, zoals de locatie, aantallen woningen, fasering en planologische status. Deze informatie is niet altijd formele bewijslast, maar kan gemeenten helpen bij de voorbereiding van een aanvraag.
Wat betekent dit voor jou?
Voor ontwikkelende bouwbedrijven wordt vroegtijdige afstemming met gemeenten en netbeheerders steeds belangrijker. Netcapaciteit wordt daarmee een structurele randvoorwaarde in de planvorming van woningbouw.
Praktische aandachtspunten:
• betrek energie-infrastructuur en netcapaciteit al vroeg in de gebiedsontwikkeling;
• stem tijdig af met gemeenten over transportaanvragen en prioritering;
• werk samen met netbeheerders aan netbewuste energieconcepten die piekbelasting beperken;
• zorg dat projectinformatie (aansluitingen, energieconcept, fasering) vroeg beschikbaar is.
Wat je nu al kan doen voor KV-aansluitingen
Totdat de nieuwe werkwijze per 1 juli begint, blijven kleinverbruik-aansluitingen (KV) via het reguliere aansluitproces van de netbeheerder lopen.
Voor projecten met een omgevingsvergunning kan het verstandig zijn om de aansluiting zo snel mogelijk aan te vragen. Het helpt als het huisnummerbesluit tijdig wordt genomen, zodat adressen snel in de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG) worden opgenomen. Netbeheerders koppelen aansluitingen vaak aan BAG-objecten.
Bij projecten die nog in vergunningprocedure zitten kan het helpen om met de gemeente te bespreken of de procedure versneld kan worden en of het huisnummerbesluit gelijktijdig met de vergunning kan worden genomen, zodat registratie daarna snel kan plaatsvinden.
Belangrijke momenten
De komende periode staan een aantal belangrijke mijlpalen gepland:
1 juli 2026
• Start nieuwe werkwijze ‘eerder aanvragen’.
• Eén gezamenlijke wachtrij voor groot- en kleinverbruikers.
• Overgebleven gereserveerde capaciteit wordt geleidelijk vrijgegeven aan geprioriteerde partijen.
1 oktober 2026
• Gemeenten kunnen transportcapaciteit aanvragen voor woningbouw en scholen tot 10 jaar vooruit in het bouwproces.
1 januari 2027
• Eventueel resterende gereserveerde capaciteit wordt ook beschikbaar voor niet-geprioriteerde partijen.
Netbeheerders geven tot die datum gefaseerd gereserveerde capaciteit vrij op basis van berekeningen per gebied.
Rol van Bouwend Nederland
De werkwijze is nog in ontwikkeling. Er lopen gesprekken tussen VNG, ministeries van VRO en KGG, ACM, Netbeheer Nederland en IPO over onder andere de volgorde van aanvragen tussen gemeenten; contractvorm tussen gemeente en netbeheerder; interpretatie van de bewijslast voor prioritering; mogelijke voorfinanciering en de coördinatie van transportaanvragen. Deze punten moeten de komende maanden verder worden uitgewerkt.
We volgen de uitwerking van deze nieuwe werkwijze nauwgezet en zijn hierover in gesprek met onder andere ministeries, netbeheerders, gemeenten en ontwikkelaars. Zodra meer duidelijk wordt over de praktische uitwerking van het aanvraagproces, informeren wij je hierover.
Lees ook het nieuwsbericht van de VNG over 'eerder aanvragen'.