Rekenkamer bevestigt: stilstand kost miljarden

Woningbouw: beloven zonder bouwen

Van de €731 miljoen voor woningbouw is in 2025 slechts €327 miljoen uitgegeven. De doelstelling van 100.000 woningen werd niet gehaald: het werden er 79.900. Het woningtekort groeide door naar 396.000. "De Rekenkamer bevestigt wat wij al langer zeggen," aldus voorzitter Arno Visser. "Wij zien dat projecten stranden door onrendabele businesscases. De tweederde-betaalbaarheidseis frustreert de woningbouw. Maar met alleen erkenning van de problemen lossen we het niet op. Het aantal afgegeven bouwvergunningen blijft achter, wat betekent dat de bouwproductie de komende jaren alleen maar verder terugvalt."

Infrastructuur: de moed van 1864 is nodig

De voorzitter van de Rekenkamer opende zijn toespraak met het verhaal van de Nieuwe Waterweg: hoe Nederland in 1864 de moed had om groots te investeren in zijn bereikbaarheid. De Rekenkamer becijfert dat er €34,5 miljard extra nodig is voor instandhouding van de Rijksinfrastructuur, de “grootste instandhoudingsopgave ooit”. "Inderdaad, in 1864 durfde Nederland groots te denken en groots te doen," reageert Visser. "Die moed hebben we nu opnieuw nodig. Niet om grote nieuwe werken aan te leggen, maar om alles dat we ooit bouwden te onderhouden en zo te behouden."

Netcongestie: vol is vol

Het stroomnet kan de vraag niet meer aan. De economische schade van netcongestie wordt geraamd op €10 tot €40 miljard. Bedrijven die willen verduurzamen krijgen geen aansluiting, woningbouwprojecten lopen vast op gebrek aan netcapaciteit en er zijn dringend oplossingen nodig. "Netcongestie is niet alleen een energieprobleem, het is een bouwprobleem," aldus Visser. "In delen van Utrecht kunnen zelfs geen huizen meer worden aangesloten op het stroomnet. Laat dit de laatste waarschuwing zijn."

Stikstof: stilstand met open ogen

De stikstofimpasse duurt voort en de jaarlijkse schade ervan loopt op tot €12 à €15 miljard. "Het is onthutsend," zegt Visser. "dat het departementaal bekend was dat maatregelen tot onvoldoende emissiereductie zouden leiden om de vergunningverlening weer op gang te krijgen, en het vorige kabinet toch geen actie ondernam. Deze minister heeft alle momentum om de stikstofimpasse op te lossen."

Nu uitvoeren

De Rekenkamer zegt dat er drie dingen anders moeten: stel ambitieuze maar realistische doelen, laat die niet verloren gaan in stapels papier en wollige woorden, en zorg dat goed beleid hand in hand gaat met goede uitvoering. Dat is precies de goede boodschap: de oplossing voor het woningtekort, de netcongestie, de stikstofimpasse of het achterstallige onderhoud van infra zit niet in nog meer beleid en papier, maar in de uitvoering. Om problemen op te lossen zijn praktische maatregelen nodig die morgen al effect hebben. We kijken uit naar de concrete acties van dit kabinet, en verwachten dat er ook geld bij het woord gevoegd zal worden. De presentatie van de Miljoenennota op Prinsjesdag is het moment om dat te laten zien.