Slim, snel en circulair: renovatieconcept RE-DO laat zien hoe het kan

We streven in Nederland naar een CO2-neutrale gebouwde omgeving in 2050. Dit beleid omvat maatregelen zoals het isoleren van huizen, de installatie van duurzame warmtebronnen zoals warmtepompen en het verplicht stellen van steeds hogere duurzaamheidseisen bij ingrijpende renovaties. Woningcorporatie de Alliantie, met woningen in de regio's Almere, Amersfoort, Amsterdam en Gooi en Vechtstreek, daagt de markt regelmatig uit om met slimme oplossingen voor deze opgave te komen. Zo ook met de renovatiechallenge voor twaalf woningen in Bussum, gebouwd in 1962 en met energielabels E en F. De uitvraag was om, naast het verminderen van het energieverbruik en de energietransitie, rekening te houden met de CO2-footprint van de materialen die worden gebruikt.

Werk maken van CO2

Deze uitvraag bereikte ook Revolve en OnderhoudPlus, beide dochterondernemingen van JAJO. Guido Beijer, algemeen directeur OnderhoudPlus: "De verduurzamingsopgave is enorm en goede vakmensen zijn schaars. Daarom zoeken we voortdurend naar manieren om slimmer te werken."

Alma Krug, manager van duurzame conceptontwikkelaar Revolve, voelde zich vooral uitgedaagd door de wens om een zo circulair mogelijk totaalconcept te ontwikkelen. "Op het moment van de uitvraag waren we volop bezig met Knoest in Pijnacker, 29 circulaire appartementen in een houten gebouw. De kennis en ervaring die we daar opdeden, hebben we verwerkt in onze pitch."

Vlak voor Kerstis 2023 hoorden Revolve en OnderhoudPlus dat hun concept had gewonnen. In totaal deden 36 partijen mee aan de renovatiechallenge.

Verticaal werken

Krug vertelt wat RE-DO zo uniek maakt: "We renoveren een woning in drie tot vijf dagen, realiseren een CO2-reductie van ongeveer 60% ten opzichte van traditioneel renoveren en bewoners kunnen grotendeels in hun huis blijven tijdens de renovatie."

Dat een woning in slechts enkele dagen kan worden gerenoveerd, komt doordat er verticaal wordt gewerkt. "Op dag 1 beginnen we met de eerste woning, op dag 2 met de tweede en zo verder. We leren van elke woning die we renoveren en passen die kennis toe op de volgende", legt Beijer uit.

Deze werkwijze heeft een groot voordeel. "Huurders ervaren minder overlast doordat ze in hun woning kunnen blijven. De corporatie hoeft bovendien geen tijdelijke huisvesting te regelen." Dit geldt uiteraard alleen als er bij de warme opnames geen asbest wordt aangetroffen, zoals bij de woningen in Bussum.

Biobased isolatie

De grote CO2-reductie is vooral te danken aan het bewust geselecteerde materiaalgebruik en de gekozen installaties. Krug: "We isoleren met natuurlijke materialen: biofoam parels voor de vloerisolatie en de spouwmuren en kurk voor de kopgevels. Op het dak plaatsen we een nieuwe dakkap met vlasisolatie over de bestaande constructie. Aan de straatkant zie je een duurzaam groen dak met zonnepanelen van Solarge."

"Daarnaast hergebruiken we een deel van de bestaande dakpannen, met dank aan onze partner Luitgaarden. We voorzien de woningen ook van een zeer efficiente bodemwarmtepomp van DWPK, waardoor we het leidingwerk kunnen behouden."

Wat deze innovaties betekenen voor het binnenklimaat, gaat Eeyoo meten en monitoren. Zij toetsen tevens hoe de kurkisolatie en het bijbehorende comfort zich ontwikkelen.

Gelijkgestemde geesten

Aan de ontwikkeling van RE-DO ging veel research vooraf, vertellen Krug en Beijer. "We hebben alle mogelijke biobased en circulaire materialen geinventariseerd en beoordeeld. De inspiratiemiddagen met leveranciers waren ook heel waardevol. Daar ontstond een mooie verbinding tussen gelijkgestemde geesten", vertelt Krug enthousiast.

De Alliantie was ook aanwezig bij deze leveranciersdagen, vult Beijer aan. "Verder hebben we meerdere sessies met de Alliantie gehad om tot een weloverwogen keuze te komen voor de installaties. Je zoekt naar een balans tussen innovatie, gebruiksgemak en betaalbaarheid."

Wat ze een volgende keer anders zouden doen? "Naast energiemaatregelen waren er ook onderhoudswerkzaamheden gepland, zoals voegwerkherstel en schilderwerk. Daarom moesten we de planning aanpassen."

Sturen op CO2-reductie

De RE-DO aanpak is volgens eigen berekeningen van Revolve zo'n 9% duurder dan een traditionele energierenovatie. "Daar krijg je veel waarde voor terug", benadrukt Krug.

"CO2-reductie wordt steeds meer leidend bij het bouwen en renoveren van gebouwen. Denk aan het gebruik van circulaire materialen, energieneutrale ontwerpen en het toepassen van de CO2-Prestatieladder bij aanbestedingen. Duurzaamheid en CO2-reductie zijn straks dus niet langer een "extraatje", maar een vast onderdeel van het bouwproces."

Met de oplevering van de twaalf woningen in Bussum is voor RE-DO de kop eraf. Beijer: "We zien nu al veel interesse van woningcorporaties. Daarom willen we onze aanpak verder uitrollen en optimaliseren, zodat we met bijvoorbeeld drie variantconcepten voor elke woning de juiste oplossing hebben."